Mequinenza

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
Mequinenza

Is bhardas agus lonnaíocht sa Spáinn é Mequinenza (Mequinensa sa Chatalóinis), i gCúige Zaragoza, pobal uathrialach Aragon, sa Spáinn . Baineann an bhardas le réigiún an Cinca Íochtarach, atá suite ar an taobh thoir den chúige, atá ar theorainn ceantair Huesca agus Lleida, ag cumar na n-aibhneacha Ebro, Cinca agus Segre.

Tá an bhardas suite i Stráice Aragon, mar a thugtar air, limistéar ina labhraítear an teanga Catalóinis. Tá Mequinenza suite idir dambaí Mequinenza agus Ribaroja. Tá áit ann le haghaidh curachóireachta rámhaíochta agus cadhcála a mheastar a bheith ar cheann de na cinn is fearr san Eoraip mar gheall ar a inrochtaineacht den scoth, uisce cobhsaí agus a shaoráidí spóirt ar bhruach an damba.

Bíonn Ceiliúradh San Blas agus Águeda ar siúl i mí Feabhra, agus ceiliúradh ar chomórtas faoi cheilt ar mhionsaothrú ceardaithe arna cheiliúradh mar Cheiliúradh ar Leas Turasóireachta in Aragon.

Toponymy[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tagann an t-ainm ó Miknasa, treibh Berber a thóg lonnaíocht chosanta i gcaisleán Mequinenza san 8ú haois. Litríodh an Laidin air mar Miquinencia agus tá cuma éagsúil air i gcáipéisíocht go dtí an 19ú haois, ag malartú na bhfoirmeacha Mquinensa, Miquinença, Mequinença, Mequinensa nó Mequinenza.

Stair[cuir in eagar | athraigh foinse]

Ársaíocht[cuir in eagar | athraigh foinse]

Is gá béim a leagan ar an tábhacht a thug roinnt údair don staid sa chrios seo de chathair na hIbéire Oktogesa, a raibh ról tábhachtach aige i bhforbairt chath Ilerda. D’fhéadfadh go mbeadh blúirí de “sigillata” ceirmeach maisithe i spásanna éagsúla mar léiriú ar áitiú na Róimhe. Tagraíonn Iúil Caesar ina chuid oibre " De Bello Civili " don áit Oktogesa a chuireann roinnt staraithe i Mequinenza.

Tagann an logainm Mequinenza ón treibh Berber Banú Miknasa a gcuirtear a bhunús i leith idir na blianta 714 agus 719. Le linn an athaontaithe, ghabh Alfonso I de Aragon seilbh air i 1133 (cé gur choinnigh na Almoravids é beagán níos déanaí) agus rinne Ramón Berenguer IV é a chonspóid go cinntitheach i 1149. Chuaigh Mequinenza ar aghaidh go dtí ceannas an teaghlaigh uasal Monkada, daoine uaisle na barúntachta Aitona. Ní go dtí 1149 a rith Mequinenza go cinntitheach i lámha Críostaí tar éis an choncais ag Ramón Berenguer IV. Aithníonn roinnt cáipéisí gur tharla an fíric seo an 24 Deireadh Fómhair, 1149. Ó shin i leith, ba leis an rí an lonnaíocht (agus na daingne cosanta is dócha atá suite agus tógtha ag na háitritheoirí Moslamacha). Sa bhliain 1153, tabharfar 1/5 de na tailte atá suite ar bhruach an Ebro ó Mequinenza go Benifallet chuig na Teimpléid, ach is dóigh go raibh an Caisleán, an sráidbhaile, na tailte máguaird agus muilte Mequinenza fós faoi spleáchas ríoga. nó de Guillem Ramon de Moncada.

Sa bhliain 1410, tar éis bhás Martin the Human a eisiúint agus le linn na ndíospóidí maidir le comharbas ba chúis le Tiomantas an Chaisp, d’eagraigh lucht leanúna Count Jaime de Urgel i ríocht Aragon a bparlaimint féin sa socrú, i gcoinne Alcañiz, faoi cheannas na ndílseoirí do Fernando de Trastámara . Scrios cogaí éagsúla mar Chogadh Cathartha na Catalóine (1462-1472), an Cogadh Cathartha (1640-1652) agus Cogadh an Chomharbais (1705-1714) an lonnaíocht agus an caisleán.

Aois chomhaimseartha agus nua-aimseartha[cuir in eagar | athraigh foinse]

Idir an 15 agus 16 j, tá tráth an ainnise agus an ghorta ann le roinnt réabhlóidí maidir leis an difreáil shuntasach a raibh eisiamh sóisialta oibrithe lae agus feirmeoirí beaga mar thoradh air. Mar thoradh ar an staid eacnamaíoch agus shóisialta seo tháinig meirleach chun cinn. Mar thoradh ar dhíbirt na Moors i 1610 d’imigh thart ar 265 duine as Mequinenza (78 fear, 100 bean, 35 fear óg, 27 bean óg agus thart ar 25 leanbh) faoi cheangal na hAfraice Thuaidh. Ba é an toradh a bhí air seo ná go raibh deacrachtaí móra ag baint leis an tionscal agus an talmhaíocht. Laghdaigh ráigeanna éagsúla pla an daonra i 1648 agus go háirithe idir 1651 agus 1652 a doiciméadaíodh le géire speisialta i Caspe, agus thit pla de locusts ar na páirceanna i 1687. Sa bhliain 1697 scríobh an Deartháir Miguel de Salas an leabhar Life of Santa Agatoklia, maighdean agus mairtíreach, fostóir Mequinenza .

Arís faoi riail na Bourbon, rinneadh caisleán straitéiseach Mequinenza agus a phurláin a chlaochlú agus a oiriúnú arís chun oiriúnú do na cineálacha nua cogaíochta le hairtléire agus le coisithe feistithe le raidhfilí . D'ordaigh Diúc Orleans comhdhlúthú an bhóthair chomhthreomhar leis an Ebro a nasc Mequinenza agus Tortosa a leathnú agus a neartú. Tar éis Mequinenza a ghabháil, rinne Filipigh agus lucht leanta an ardeaglais an seasamh éagsúil a shárú, agus a fhios acu tábhacht straitéiseach na háite.

Go luath sa naoú haois déag, níor tháinig aon athrú mór ar staid eacnamaíoch Mequinenza agus ba í an talmhaíocht an príomhfhoinse eacnamaíoch i gcónaí. Lean sé ar aghaidh ag úsáid teicnící uisciúcháin mudehar agus noria iontach atá lonnaithe in Ebro. Bhí táirgeadh ola olóige thart ar 500 arobos, cé gur dócha gur mhéadaigh sé le saothrú crainn olóige, a tharla ó 1790. Sa bhliain 1802, thug Charles IV a thoiliú le séipéal paróiste nua a thógáil i Mequinenza, a dhear an t-ailtire José de Yarza i stíl na hAthbheochana . Cuireadh tús leis an obair an bhliain dar gcionn agus lean sé ar aghaidh go dtí 1808. Ag an am sin, bhí séipéal paróiste Mhuire na nAingeal, díthreabhach Cosmas na Naomh agus Damian agus díthreabhach Naomh Agathoclia.

Cogadh Saoirse na Spáinne agus Léigear Mequinenza[cuir in eagar | athraigh foinse]

Le linn Chogadh Saoirse na Spáinne, i gCogaí Napoleon a thosaigh léigear Mequinenza an 15 Bealtaine 1810. In ainneoin nár cuireadh san áireamh ach caisleán gan mórán cosaintí, bhí an daonra agus an caisleán suite ag pointe straitéiseach d’arm Napoleon chun nascleanúint an Ebro a chinntiú agus an lonnaíocht a úsáid mar bhonn chun oibríochtaí míleata ina dhiaidh sin a sholáthar agus a iompar. Chuaigh an chéad ionsaí ar an socrú go lár mhí an Mhárta tar éis concas Fraga, cé gur chuir cosantóirí na lonnaíochta faoi cheannas an Choirnéil Manuel Karbo an t-ionsaí ar ceal.

Mura ndearna siad iarracht an áit a ghéilleadh ar bhealach síochánta, roghnaigh na Francaigh an bealach míleata arís. Bhí thart ar 5,000 fear ag na hionsaitheoirí, ceithre chuideachta innealtóirí agus dhá cheann airtléire le 14 phíosa. Bhí 1200 duine san iomlán ag cosaint na Spáinne ar an áit, faoi cheannas an Choirnéil Karbo. Ar an 8ú ag 10 a chlog ar maidin, tharraing garastún na Spáinne siar, agus thaispeáin sé an bhratach bán sa deireadh. Faigheann an garastún an onóir máirseáil os comhair roinn an Ghinearáil Musnier agus leagann sé síos a airm os comhair oighearshruth chaisleán Mequinenza . Ba iad trúpaí na Spáinne ag an am sin 500 saighdiúir de bhunús éagsúil. Taobh istigh de chaisleán Mequinenza fuair na Francaigh armáil mhór.

Cultúr[cuir in eagar | athraigh foinse]

Músaeim Mequinenza[cuir in eagar | athraigh foinse]

Músaeim Mequinenza

Is éard atá iontu Músaem na Mianach, Músaem Stair Mequinenza agus Músaem an Ré Réamhstairiúil. Is é an aidhm atá acu oidhreacht mianadóireachta agus stairiúil na cathrach a scaipeadh, agus go háirithe an Old Town Mequinenza, a d’imigh faoi abhainn Ebro tar éis taiscumar Ribarroja a thógáil. Tá a shuíomh i nGrúpa Scoile María Quintana a tógadh i 1927. Tá plean E-chruthach ag an bhfoirgneamh, ina bhfuil Músaem Stair Mequinenza, le corp lárnach fada, a shíneann ar an éadan tosaigh le dhá airleacan taobh agus ceann lárnach níos suntasaí. Ar dtús bhí dhá bhealach isteach aige ar na taobhanna, ag scaradh crios scoile na mbuachaillí ar an mbunurlár agus na cailíní ar an gcéad urlár. Taobh thiar de, tógadh foirgneamh beag eile ina raibh caifitéire na scoile agus an naíolanna.

Tá an foirgneamh déanta as cloch chearnach, le díon boghtach déanta as tíleanna i stíl Araibis agus sceimhleacha adhmaid aibhsithe i stíl phálás na hAthbheochana Aragónaí. Tá a chuid fuinneoga orthogonal ach amháin cúpla ceann ar an urlár uachtarach, a bhfuil áirse íslithe ar a bharr. Mar gheall ar a chuma seachtrach, tagann sé i dteagmháil le sruthanna réigiúnacha na hailtireachta sa chéad tríú cuid den 20ú haois. Tá Músaeim Mequinenza mar chuid de Líonra Spásanna Geomining na hIbéire ó 2017, de chomhlachas na spásanna liteartha Espais Escrits agus ó 2020 i Líonra Domhanda Mhúsaem Uisce UNESCO.

Caisleán Mequinenza[cuir in eagar | athraigh foinse]

Caisleán Mequinenza

Ardaíonn an foirgneamh beagnach go dtí imeall precipice mór, agus é ina mhais iata ar airde go leor, is ceathairshleasán neamhrialta é a phlean urláir, le seacht dtúr dronuilleogacha seachas ceann amháin, an ceann is láidre, a bhfuil cruth aisteach peinteagánach air. Tá dhá thúr ar gach taobh den doras beag atá leathchiorclach, faoi sciath agus faoi chosaint buharda. Is beag áit a mbeidh áit níos fearr ná an ceann seo ag mórán daingne, ag smaoineamh ar thírdhreach fairsing mórthaibhseach, beagnach geolaíoch, ar chumar aibhneacha Ebro, Segre agus Cinca agus na tailte mórthimpeall orthu. Is ionadh gur roghnaigh an Moncada, tiarnaí barúntacht Mequinenza nead na n-iolar seo dá n-Ard-Mhéara daingne. Is Caisleán-Pálás barántúil é an foirgneamh, ceann de na cinn is fearr a thiomnaigh ealaín Ghotach do Choróin Aragon, a théann ón gceathrú haois déag agus ón gcúigiú haois déag.

Aiguabarreig Ebro-Segre-Cinca[cuir in eagar | athraigh foinse]

Aiguabarreig

Ag cumar na n-aibhneacha Segre agus Ebro, tá an Aiguabarreig suite, spás le saibhreas nádúrtha iontach agus éagsúlacht mhór éiceachóras a théann ó steppes na Meánmhara go foraoisí do-airithe cois abhann, ag iompú an spáis seo ina mhórshiúl don bhithéagsúlacht. San Aiguabarreig faighimid na céadta méadar de leithead uisce le go leor oileán abhann agus foraoisí cois abhann, maiseanna móra leapacha giolcach, tránna méaróg, linnte snámha agus galachos. Is pointe cumar é an flóra steppe ó limistéar arid Monegros agus flóra na Meánmhara a ardaíonn trí ghleann Ebro. A bhuíochas leis na tréithe seo, tá speicis ó thimpeallachtaí contrártha taobh le chéile.Is iad na héin an grúpa is iomadúla agus tá raon acu ó choilíneachtaí ardeidae go dtí gach cineál éanlaith chlóis agus éan atá tipiciúil i dtimpeallachtaí fásaigh. Is féidir reiptílí, amfaibiaigh agus mamaigh a fháil freisin, go háirithe ialtóga, fianna, fianna, dobharchúnna agus láithreacht gabhar fiáin atá ag éirí níos flúirseach.

Ceangal[cuir in eagar | athraigh foinse]

Cuairt an choiste nasctha ó Bressuire go Mequinenza.

Naisc sheachtracha[cuir in eagar | athraigh foinse]