Matán

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
Na matáin chun tosaigh.
Na matáin ar gcúl.

Is éard is matán ann (ón Laidin musculus) ná fíochán crapthach ainmhithe a d'éirigh ón tús ó chiseal méisideirmeach ghaschealla suthacha. Bíonn filiméid chrapthacha sna matánchealla a bhogann thart ar a chéile agus a athraíonn méid na gceall. Tá siad aicmithe mar mhatáin cnámharlacha , cairdiacha, agus míne . Is í an fheidhm atá acu ná fórsa a tháirgeadh agus gluaisne a chur ar bun. Is féidir le matáin an orgánach féin nó na horgáin inmheánacha a bhogadh. Tarlaíonn crapadh sna matáin cairdiacha agus míne gan smaoineamh comhfhiosach agus bíonn an cur chuige seo riachtanach don bheatha. Mar shampla, crapann an croí agus iompraíonn bia ó bhéal go goile trí imfháscadh (gníomhaíocht mhatánach). Úsáidtear crapadh deonach na matán cnámharlacha chun an corp a bhogadh agus is féidir iad a rialú go mion.