Luzech

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
Léargas ginearálta de Luzech

Is é Luzech baile beag, suite ar an Abhain Lot in iardheisceart na Fraince.

Tá Luzech lonnaithe i Quercy (croílár an fhíonghoirt na Cahors), ar an líne ársa Monsempron - Libos - Cahors idir Fumel agus Cahors. Tógadh an damba, Barrage de Luzech, sna 1940idí.[1] Tá Luzech suite ar cuing déanta ag an Lot, 90m ar leithead (nó 300 troigh Rómhánach), le teorainn ó thuaidh ag cnoc an Impernal (150 m) ó dheas ag an Pistoule (70 m) ina bhfuil a sheachródann an t-abhainn lúb, ar a dtugtar "cingle" (meander).

Is é an chearnóg lárnach (phríomhshráid) a bhí tógtha ar shuíomh an sean chanáil, a bhí cruthaithe le haghaidh loingseoireachta i 1840, agus a líonadh isteach idir 1940 agus 1950. Bhí nascleanúint ar an Lot giorruithe de réir thart ar 5 km. Mar chuid den tionscadal loingseoireachta na Lot, chomh fada le Aiguillon, is é Luzech láthair ag bacainn díbhealaigh agus go bhfuil go leor tionscadal ar siúl chun é a chuir chun cinn.

Beoite ag cumainn an-ghníomhach, cuireann an baile go leor gníomhaíochtaí soch-chultúrtha agus gníomhaíocht spóirt, cosúil le treodóireacht, iascaireacht agus cadhcáil.

Tairgeann Luzech roinnt gníomhaíochtaí maidir le spórt agus imeachtaí, ar nós treodóireacht, iascaireacht agus cadhcáil.

Coat of Arms

Achoimre[cuir in eagar | athraigh foinse]

Bhí an príomh-bhóthar sa sráidbhaile (Plás de Chanáil) ina chanáil roimhe seo, nasctha leis an abhainn Lot ar an dá thaobh.  

Stair[cuir in eagar | athraigh foinse]

Bhí Luzech áitrithe cheana féin i amanna réamhstairiúil, lena n-áirítear an Pech de la Nene. Roimh an ghabháltas Rómhánach, thóg na Gailleacha an oppidum ar an Impernal, daingne go nádúrtha ag a charactar creagach.

Bhí Luzech i measc roinnt áiteanna sa Lot a mheastar a bheith an campa cáiliúla daingne de Uxellodunum. Ba é an hipitéis cosnaithe uair amháin ag Napoleon III, a bhreith faoi dheiridh suíomh an Puy Issolud le roinnt míchlú ag scoláire áitiúil, Emile Albouy i 1957.

Mar sin féin, is iad na tochailtí le déanaí ar an Loulié Fountain i Puy Issolud a thug comhaontú eolaíochta ar an gceist, fiú má chosain daoine aonair go fóill, láithreáin seachas de Puy d'Issolud. Dá bhrí sin beidh na cuairteoirí ag úsáid an sráide Uxellodunum chun dul go dtí an foirgneamh riarachán agus a páirceáil i gCearnóg na Lucterius, a bhí mar ceannaire cróga na friotaíochta, agus a bhfuil a bráid maorga suite ag an mbealach isteach chuig an leabharlann Cahors.

Sa Mheán-Aois, is siad na ballaí a chuir fáithim leis an bhaile, ar gach taobh, a bhí tógatha ag bun an chaisleáin, an lua is sine a théann siar go dtí an naoú haois céanna. Thug roinnt geataí rochtain ar an mbaile, trasnaithe ó thuaidh ó dheas ag an bPríomhshráid ón gheata Ruffier go dtí an geata Ditch. Osclaíonn an bealach seo ar morán sráideanna.

Bhí Luzech baile amháin le ceann de na ceithre barúntachtaí de Quercy. Tugtar an t-ainm “baile na barúin” chun tábhacht an teachlach De Luzech a cheiliúradh, a choimeádaigh é ón aonú aois déag go dtí an seachtú haois déag, nuair a théann sí ansin isteach sa teach de Rastignac, a shealbhaigh é do dtí an Réabhlóid. Gabhtha ag Richard an Chroí Lion sa bhliain 1188, titeann Luzech, níos déanaí, isteach i lámha na hAlbigensians, ach i rith an crusaíd den naoú haois déag, tógadh an daingean agus dóite é ag na Crosaídi de Simon de Montfort.

Ba é Cogadh an Chéad Blianta cúis an scrios: is siad na Sasanaigh a gabhadh an chuid is mó caisleáin; ach níor mheas siad riamh plean a chur i bhfeidhm chun Luzech a gabhadh.

Ba iad tochailtí ar chnoc an Impernal a chabhraigh iarsmaí de bhallaí agus foirgnimh, san aimsir Gailleach agus Rómhánach, a nochtadh.

Ba é an teaghlach “Chapt de Rastignac” ó Limousin, tagatha in oidhreacht i Quercy, maoin na barúin de Luzech i 1600, buíochas le pósadh Jacquette Ricard Gourdon, baintreach John II na Luzech, le Jean Chapt Rastignac. Is é an ceann deireanach seo, ceangailte le seirbhís Louis XIII agus ansin Louis XIV, a sheachaint sráidbhaile Luzech agus na neamhchinnteachtaí den Fronde. Sa bhliain 1617, bhí talamh Rastignac arduithe go dtí stádas na marquisat agus d’éirigh John chun a bheith Briogáidire. I litir a bhí seolte chuige, scríobh Louis XIII: "(...) Tá tú i gcónaí faoin machnamh atá tuillte dhuit. Guím chun Dé, Cunta, tú a bheith sa Gharda Naofa". Shealbhaigh siad Luzech go dtí an meán-ochtú haois déag. A shliocht, Alfred de la Rochefoucauld, a bhfuil a mháthair rugadh Zénaïde Rastignac, a dhíoltar gach ceann de na maoine teaghlaigh, agus thug go dtí an baile gach rud a bhí fágtha de chaisleán na Barúin.

Láithreáin agus séadchomharthaí[cuir in eagar | athraigh foinse]

Oppidum de I'impernal
Luzech Donjon
  • Château de Caïx
  • Château de Luzech ou Tour de Luzech. Tour de l'ancien château de Luzech a été classée monument historique au 18 février 1905, note 6.
  • l'Uxellodunum
  • Chapelle de Notre-Dame-de-l'Île : la chapelle de Notre-Dame de l'île à 3 km au Sud, datée de 1504, elle est due à l'évêque Antoine de Luzech, elle abrite une vierge à l'Enfant du xve siècle. L'édifice est inscrit au titre des monuments historiques en 1929, note 7.
  • Chapelle Saint-Jacques de Luzech ou des Pénitents Bleus
  • la chapelle gothique des pénitents bleus construite en briques, elle se distingue des autres monuments de culte de la région. La chapelle est inscrite au titre des monuments historiques en 1995, note 8.
  • L'église Saint-Pierre des xive et xve siècles se compose d'une nef de trois travées, flanquée de bas-côtés, et d’un chevet plat ajouré d'une baie à remplage. Le clocher-tour carré, massif, s'élève au-dessus du chœur.
  • Église Saint-Martin-de-Caïx de Luzech : l'église de Caïx à 2 km au nord de Luzech, en direction de Caillac est inscrite au titre des monuments historiques en 1993, note 9.
  • L'église Notre-Dame de Camy à 3 km à l'ouest de Luzech, en direction de Castelfranc est inscrite au titre des monuments historiques en 1976, note 10.
  • L'église de Fages à 3 km à l'ouest de Luzech, sur le plateau
  • Monument aux morts signé Henri Bouchard
  • Maison des Consuls est inscrite au titre des monuments historiques en 1974, note 11.
  • Oppidum de Luzech : Oppidum classé monument historique en 1984, note 12.

Oideachas[cuir in eagar | athraigh foinse]

An Chathair léannta na Todhchaí[cuir in eagar | athraigh foinse]

Sa bhliain 2014, cuireadh tús leis an suíomh le haghaidh “Léannta na Cathrach.” Ar an mbealach seo béadh an naíonán, an bhunscoil, agus an mheánscoil bailíthe le chéile i suíomh amháin. Soláthraíonn Roinn an Lot an maoiniú agus soláthraíonn an Baile Luzech 14 milliún euros; tá 12 milliún curtha in áirithe don choláiste. Leagadh an chéad chloch ar an 19ú Nollaig 2014 ag Serge Rigal (Cathaoirleach na Roinne), Gérard Alazard (Méara Luzech) agus triúr leanaí: ceann amháin le haghaidh kindergarten, ceann amháin don bhunscoile agus ceann eile don choláiste. Beidh an coláiste ábalta 450 mac léinn a chur ann. Táthar ag súil go meidh sé leathnaithe go dtí 500 mac léinn: bunscoile le méid 150, agus ciondargairdín, le méid 90. Beidh an coimpléasc nua oscailte sa bhliain 2016, (ar 6000 m cearnaithe).

Coláiste an Impernal[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tá Coláiste an Impernal na Luzech suite ar bhruach clé den Lot, 150 méadar ó dheas den bhealach D8 soir-siar. I gcás na bliana scoil 2014-2015, bhí 292 mac léinn cláraithe agus roinnte i dhá rang déag, ar cheithre leibhéal, ón séú go dtí an tríú. Tá 51 mac léinn mar chuid den Rannóg Spóirt rugbaí.

Bunscoil[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tá 69 mac léinn roinnte i 3 rang de 16 mac léinn sa bhunscoil phoiblí.

Naíscoil[cuir in eagar | athraigh foinse]

Bhí 71 leanaí, roinnte i dtrí aicme, sa kindergarten poiblí i 2012.

Lúthchleasaíocht[cuir in eagar | athraigh foinse]

D’athraigh an XV club rugbaí, an tAontas Spóirt na Luzech, chun a bheith Craobhchomórtais na Fraince, le haghaidh an 3ú roinn Cónaidhme, don shéasúr 2010-2011. Bhí sé curtha i leataobh do shéasúr 2011-2012. Sa bhliain 2013-2014, bhí sé arduithe arís go leibhéal níos airde.

Daoine atá nasctha leis an Commune[cuir in eagar | athraigh foinse]

  • Margrethe II an Denmark
  • Henri de Laborde de Monpezat, prince an Denmark
  • Bernadette Ségol, Secretary General of the European Confederation of the unions; Is ó dhúchas Luzech.

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]

  •  Luzech au xxé siècle. Nouvelle édition revue et corrigée, Mai 1998. Association << Luzech au xxé siècle >>.
  • "Barrage de Luzech" fr.structurae.de (in French) (Nicholas Janberg's Structurae).
  • Gaston Bazalgues, À la découverte des noms de lieux du Quercy : Toponymie lotoise, Gourdon, Éditions de la Bouriane et du Quercy, juin 2002, 127 p. (ISBN 2-910540-16-2), p.116.
  • "Uxellodunum : ville principale des Cadurques dans la Gaule celtique, qui, plus que toute autre, incarna l'honneur national des Gaulois et dont la reddition mit le point final à la conquête romaine. On n'arrive pas à se mettre d'accord sur sa localisation : Puy d'Issolud, Luzech, Capdenac, Murcens ? Un érudit local, Émile Albouy, entreprit, il y a quelques années (en 1957) de trancher ce problème particulièrement controversé. Il se prononce en faveur de Luzech. Sa démonstration parait assez convaincante" Annexe à la traduction de "la Guerre des Gaules" de César, La Pléiade, page 1080.
  • Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui [archive] sur le site de l'École des hautes études en sciences sociales.
  • Fiches Insee - Populations légales de la commune pour les années 2005 [archive], 2008 [archive], 2010 [archive], 2013 [archive].
  • Le Lot partie Chemins de fer p. 202 - Armand Viré - Réédition de l'ouvrage de 1907 - ISBN 274550049X.
  • "Château de Luzech" [archive], base Mérimée, ministère français de la Culture.
  • "Chapelle de Notre-Dame-de-l'Île" [archive], base Mérimée, ministère français de la Culture.
  • "Chapelle des Pénitents Bleus" [archive], base Mérimée, ministère français de la Culture.
  • « Église Saint-Martin-de-Caïx » [archive], base Mérimée, ministère français de la Culture.
  • « Église Notre-Dame de Camy » [archive], base Mérimée, ministère français de la Culture.
  • « Maison des Consuls » [archive], base Mérimée, ministère français de la Culture.
  • « Oppidum de Luzech » [archive], base Mérimée, ministère français de la Culture.
  • « Le chantier de la Cité scolaire de Luzech en images » [archive], sur http://lot.fr [archive], 31 octobre 2014 (consulté le 1er février 2015).