Fíréantacht

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search

Is í an fhíréantacht an caighdeán nó an staid a bhaineann le bheith ceart ó thaobh na moráltachta de agus inchosanta. [1] Is féidir a mheas go bhfuil sí comhchiallach le "cirte" nó a bheith "ionraic". Is féidir é a fháil i reiligiúin de chuid na hIndia agus i dtraidisiúin Abrahámacha, i measc reiligiúin eile, mar choincheap diagachta. Mar shampla, ó pheirspictíochtaí éagsúla, san Hiondúchas, sa Bhúdachas, san Ioslam, sa Chríostaíocht agus sa Ghiúdachas, meastar gur tréith í a thugann le tuiscint go bhfuil údar le gníomhartha duine, agus go bhféadfadh a rá go bhfuil an duine “measta” nó “ceaptha” mar dhuine atá saol aige/aici atá taitneamhach do Dhia.

Sanasaíocht[cuir in eagar | athraigh foinse]

Sa Bhíobla Eabhraise, léiríonn na focail צַדִּיק tzedek (an fhíréantacht), משפט עברי mishpat (an breithiúnas) agus דין din (ag cloí leis an dlí). [2]

Eitic nó fealsúnacht mhorálta[cuir in eagar | athraigh foinse]

Brainse mór den fhealsúnacht is ea an eitic, a chuimsíonn an t-iompar ceart agus an bheatha mhaith. Deir Rushworth Kidder;standard definitions of ethics have typically included such phrases as 'the science of the ideal human character' or 'the science of moral duty. Sainmhíníonn Richard William Paul agus Linda Elder an eitic mar a set of concepts and principles that guide us in determining what behavior helps or harms sentient creatures. Deirtear i bhFoclóir Fealsúnachta Cambridge go n-úsáidtear an focal eitic go coitianta inmhalartaithe le ‘moráltacht’ ... agus uaireanta úsáidtear le brí níos cúinge chun prionsabail mhorálta traidisiún, grúpa nó duine aonair ar leith a mhíniú.

Reiligiúin Abrahámacha[cuir in eagar | athraigh foinse]

Sa Tiomna Nua, úsáidtear an focal fíreantachd, aistriúchán ar an bhfocal Gréigise δɩκαɩοσύνη dikaiosunē.

Deirtear san Bíobla Naomhtha 1817;

  • 12 Oír an mhéid do pheacuigh gan an dligheadh rachuid a múgha gan an dligheadh: agus an mhéid do pheacuigh sa dligheadh daiméontar íad leis a ndligheadh;(Nua-Ghaeilge:Óir an oiread agus a pheacaigh gan dlí, imeoidh siad amú gan dlí freisin: agus damnófar faoin dlí an oiread agus a pheacaigh sa dlí)
  • 13 Oír ní híad luchd éisdeachda an dlighidh atá na bhfirénchuibh a bhfiadhnuisi Dé, achd luchd choimhlíonta an dlighigh a síad shairfuidhear..(Nua-Ghaeilge: Óir ní hiad na daoine a chloiseann an dlí atá fíréanta i radharc Dé, ach is iad na daoine a ghéilleann don dlí a fhógrófar a bheith fíréanta.) [3]


Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]

  1. https://en.oxforddictionaries.com/definition/righteousness
  2. JEWISH ETHICS. https://www.myjewishlearning.com/article/tzedek-the-jewish-value-of-justice/
  3. Rómhánach 2:12-13, https://www.bible.com/pt-PT/bible/883/ROM.2.BEDELL