Céad Phoblacht na Spáinne

Céad Phoblacht na Spáinne
Aintiún	Himno de Riego
Suíomh
40° 12′ N, 3° 30′ O
Príomhchathair	Maidrid
Daonra
Teanga oifigiúil	an Spáinnis
Reiligiún	an Eaglais Chaitliceach Rómhánach
Sonraí stairiúla
Leanann sé/sí	Ríocht na Spáinne agus Canton of Torrevieja (en)
Cruthú	11 Feabhra 1873:  cúis leis seo Abdication of Amadeo I of Spain (en)
Díscaoileadh	29 Nollaig 1874
Á leanúint ag	an Spáinn
Eagraíocht pholaitiúil
Córas rialtais	poblacht
Comhlacht reachtach	Comhdháil Deputies
• President of the Republic of Spain (en)	Estanislao Figueras (1873–1873)
Eacnamaíocht
Airgeadra	peseta
Aitheantóir tuairisciúil

Tháinig Céad Phoblacht na Spáinne i bhfeidhm nuair a d'éirigh Amadeo I as, mar Rí na Spáinne ar an 10 Feabhra, 1873. An lá dár gcionn, 11 Feabhra, d'fhógair poblachtaigh agus daonlathaigh i bparlaimint na Poblachta. Mhair sí trí mhí is fiche go dtí 29 Nollaig 1874 agus bhí cúigear uachtaráin uirthi: Estanislao Figueras, Pi i Margall, Nicolás Salmerón, Emilio Castelar agus Francisco Serrano.

Bhí na Poblachtaigh ag súil le rialtas feidearálach, ach bhí na radacaithe ag súil le poblacht aontaithe, agus chomh luath agus a bhí an Phoblacht fógartha, thosaigh an dá páirtí ag troid lena chéile; ar dtús báire cuireadh na radacaithe as cumhacht, agus chuaigh siad le daoine a bhí curtha amach de bharr na réabhlóide sa bhliain 1868 agus an an chogaidh chathartha.

Ba iad na cúiseanna do mheath na Poblachta ná treascairt san airm, ceannaircí áitiúla, éagobhsaíocht i mBarcelona, teip éirí amach frithchónaidhmeach, Cumann Idirnáisiúnta na nOibrithe ag iarraidh réabhlóide, easpa dlisteanachta pholaitiúla, agus achrann inmheánach pearsanta i measc ceannairí na Poblachta.

Chuireadh deireadh leis an bPoblacht ar an 3 Eanáir, 1874, nuair a d'fhiafraigh an Chaptaen Ginearál de Mhaidrid, Manuel Pavía, ar gach páirtí, ach amháin na Carlaithe agus Feidearálaigh, rialtas náisiúnta a bhunú. Dhiúltaigh na Monaraigh agus Poblachtaigh, a d'fhág na aontachtaithe radacach agus na bunreachtaithe mar an t-aon grúpa a bhí sásta rialú; arís búnrialtas cúng. Bhunaigh Ginearál Francisco Serrano rialtas nua agus é ina uachtaráin na Poblachta, cé nach raibh sé ach mar fhoirmiúlacht toisc go raibh an Cortes imithe.

Bhí an méid a bhí ag fórsaí na Carlaithe ag an pointe is mó sa bhliain 1874, ba bheag nár chríochnaigh an cogadh go luath, briseadh airm tuaisceart na bPoblachtach cúpla uaire ach lean an cogadh de bharr drochaimsire. Thug na Monarcaigh a gcuid tacaíochta d'Alfonso, mar an Ban Rí Éilís, agus d'eagraigh Cánovas del Castillo iad.

Lean an tréimhse seo den Phoblacht go dtí gur thug an oifigeach Martínez Campos tacaíocht do Alfonso i Sagunto ar an 29 Nollaig 1874, agus dhiúltaigh an chuid eile den airm dul ina aghaidh. Thit an rialtas as a céile, agus chríochnaigh an Phoblacht. Athgairmíodh an Monarcacht Bourbon le fógra Alfonso XII mar Rí.

Féach freisin

• Dara Phoblacht na Spáinne