Beatrice Tinsley

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search

Réalteolaí agus cosmeolaí de chuid na Nua-Shéalainne ba ea Beatrice Muriel Hill Tinsley (27 Eanáir 1941 – 23 Márta 1981), cé gur sa Breatain a rugadh í. Thug a cuid taighde léargas ar leith ar éabhlóid na réaltraí.

Beatha[athraigh | athraigh vicithéacs]

Rugadh í in Chester, Sasana, i 1941, agus í ar an dara duine de thriúr deirfiúracha. Chuaigh an teaghlach go dtí an Nua-Shéalainn tar éis an Dara Cogadh Domhanda. Ar dtús chónaigh siad in Christchurch agus ansin in New Plymouth ar feadh tréimhse níos faide. Bhí a hathair ina mhinistir agus baint aige le gluaiseacht na hAtharmála Morálta. Fad is a bhí sí ag déanamh staidéir in Christchurch phós sí Brian Tinsley, páirtí ranga léi agus fisicí, agus gan a fhios aici nach bhféadfadh sí post a fháil san ollscoil fad is a bhí a fear céile ag obair ann. D’aistrigh siad go dtí Dallas in Texas i 1963, ach bhí an bac céanna uirthi ansiúd. I 1974, tar éis di na blianta a chaitheamh ag iarraidh freastal ar a muirín agus ar a cuid oibre in éineacht, d’fhág sí a fear céile agus a beirt clainne altrama chun post a ghlacadh in Ollscoil Yale mar ollamh cúnta. D’oibrigh sí ann nó go bhfuair sí bás le hailse i 1981. Tá a cuid luaithrigh curtha i reilig an champais.

Oiliúnt[athraigh | athraigh vicithéacs]

Chuaigh sí ar scoil ag New Plymouth Girls' High School, agus bhain amach B.Sc. agus ansin céim Mháistir Eolaíochta i 1961 in Ollscoil Canterbury, le Céad Onóracha i bhFisic. Fuair sí PhD ó Ollscoil Texas i 1966 de bharr a tráchtais Evolution of Galaxies and its Significance for Cosmology.

Obair[athraigh | athraigh vicithéacs]

Scríobh Tinsley cuid de na staidéir ba luaithe ar conas a théann daonraí réaltaí in aois agus ar an tionchar atá acu ar airíonna inbhreathnaithe réaltraí. Lena chois sin chuaigh sí i bpáirt le daoine eile chun taighde a dhéanamh ar mhionsamhlacha féachaint an bhfuil an chruinne iata nó ar oscailt. Ba iad na mionsamhlacha úd ba thúisce a thug léargas ar an gcruth a d’fhéadfadh a bheith ar phrótairéaltraí.

I 1974 fuair sí Duais Annie J. Cannon i Réalteolaíocht ó Chumann Réalteolaíoch Mheiriceá de bharr "outstanding research and promise for future research by a postdoctoral woman researcher".[1]

I 1977 chuir sí féin agus Richard Larson ó Yale comhdháil ar bun i dtaobh “The Evolution of Galaxies and Stellar Populations”.

I 1978 ceapadh í mar ollamh le réalteolaíocht in Ollscoil Yale. Cuireadh a páipéar eolaíoch deireanach faoi bhráid an Astrophysical Journal deich lá roimh a bás agus foilsíodh é i Mí na Samhna gan cheartú ar bith.[2][3]

Ómós[athraigh | athraigh vicithéacs]

I 1986 chuir Cumann Réalteolaíoch Mheiriceá an Beatrice M. Tinsley Prize ar bun, duais a aithníonn "an outstanding research contribution to astronomy or astrophysics, of an exceptionally creative or innovative character".[4] Is í an t-aon duais amháin í de chuid cumainn eolaíoch Meiriceánaigh a thugann ómós d’eolaí mná. Ní thugann sí aird ar shaoránacht an eolaí ná ar a tír chónaithe.

Aisti a baisteadh an crios mionphláinéad 3087 Beatrice Tinsley, a nochtadh i 1981 ag Mt John University Observatory in aice le Tekapo sa Nua-Shéalainn.[5]

I 1989 chuir Ollscoil Texas an Beatrice M. Tinsley Centennial Visiting Professorship ar bun de bharr maoinis, rud a ligeann d’ollamh céimiúil fanacht ar cuairt ann ar feadh seimeastair .[6] I 2007 cuireadh na Tinsley Scholars ar bun do thaighdeoirí níos óige chun cuairt ghearr a thabhairt ar Austin.

Rogha foilseachán[athraigh | athraigh vicithéacs]

Nótaí[athraigh | athraigh vicithéacs]

  1. AAS Annie J. Cannon Award in Astronomy: http://aas.org/grants/awards.php#cannon
  2. Tinsley, B. M. (1981), “Chemical evolution in the solar neighborhood. IV – Some revised general equations and a specific model,” Astrophysical Journal, Volume 250, lgh 758–768, bibcode 1981ApJ...250..758T, doi 10.1086/159425
  3. Nóta an eagarthóra: "Deceased on 1981 March 23, thus ending prematurely a distinguished career. The text of this last paper was not revised, although Michele Kaufman kindly added some clarifying definitions and comments".
  4. Beatrice M. Tinsley Prize, American Astronomical Society: http://aas.org/grants/awards.php#tinsley
  5. Citation for (3087), Minor Planet Center: http://scully.cfa.harvard.edu/~cgi/ShowCitation.COM?num=3087
  6. External Review 2009, University of Texas ag Austin Department of Astronomy/McDonald Observatory: http://www.as.utexas.edu/astronomy/education/review/finalexternalreport.pdf