An tSúlúis

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
Infotaula de llenguaAn tSúlúis
isiZulu
ZuluWarriors.jpg
Cineál teanga agus teanga bheo
Úsáid
Cainteoirí dúchais 12,100,000 (2019)
Á labhairt KwaZulu-Natal (en) Aistrigh, Gauteng (en) Aistrigh agus Mpumalanga (en) Aistrigh
Dúchasach do Gauteng (en) Aistrigh, Mpumalanga (en) Aistrigh agus KwaZulu-Natal (en) Aistrigh
Stáit Leosóta, Poblacht Mhósaimbíc agus An Afraic Theas
South Africa 2011 Zulu speakers proportion map.svg
Aicmiú teangeolaíoch
teanga dhaonna
Nígir-Congó
Atlantach-Congó
Volta-Congó
Benue–Congo (en) Aistrigh
Bantóideach
Bantóideach Deisceartach
Bantúch
Southern Bantu (en) Aistrigh
Nguni (en) Aistrigh
Tréithe
Córas scríbhneoireachta aibítir Laidineach agus an aibítir Rómhánach
Institiúid caighdeánaithe Pan South African Language Board (en) Aistrigh
Cóid
ISO 639-1 zu
ISO 639-2 zul
ISO 639-3 zul
Glottolog zulu1248
Linguasphere 99-AUT-fg
Ethnologue zul
ASCL 9213
IETF zu

Ceann de na teangacha i gcraobh Nguni na dteangacha Bantúcha í an tSúlúis, nó isiZulu, mar a deir lucht labhartha na teanga féin. Tá sí ó dhúchas ag deich milliún duine, an chuid is mó acu san Afraic Theas, go háirithe i gCúige KwaZulu-Natal. Glactar leis, áfach, go bhfuil duine as gach beirt san Afraic Theas in ann adhmad éigin a bhaint as caint Súlúise. Sa bhliain 1994, bronnadh stádas oifigiúil ar an tSúlúis san Afraic Theas in éineacht le deich dteanga eile.

Tá an tSúlúis ar an dara ceann is mó a labhraítear de na teangacha Bantúcha. Níl ach an teanga Shona, príomhtheanga na Siombáibe, níos mó ná an tSúlúis ó thaobh líon na gcainteoirí de. Leis na litreacha Laidineacha a scríobhtar an tSúlúis, agus cosúil leis na teangacha Bantúcha eile san Afraic Theas, bhí sí go mór mór faoi thionchar na teanga Xhosa.

Tá an tSúlúis réasúnta cosúil leis na teangacha Bantúcha eile, is é sin, tá réimír rangúcháin i dtús gach ainmfhocal, agus cuirtear an réimír chéanna leis na haidiachtaí agus na foirmeacha briathair atá faoi réir an ainmfhocail san abairt:

Bonke abantu abaqatha basepulazini bayagawula.
"Tá fir láidre na feirme go léir amuigh ag leagan crann."
(Is é abantu (na fir, na daoine) an t-ainmfhocal, agus aba (nó ba, b ag cineálacha áirithe focal) an réimír.)

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]