An Ghaillis

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
An Ghaillis
({{{ainm_sa_teanga}}})
Á labhairt: Tá an teanga seo díofa
Cainteoirí san Iomlán: Gan cainteoir dúchais ar bith.
Líne ghinealaigh: Ind-Eorpais

 Teangacha Ceilteacha

Stádas Oifigiúil
Foras Pleanála Teanga:
Cóid teangeolaíocha
ISO 639-1
ISO 639-2
ISO 639-3 [1]
Amharc ar: TeangaLiosta Teangacha

Ba theanga Cheilteach ársa í an Ghaillis a labhraíodh i gcodanna den Eoraip chomh déanach leis an Impireacht Rómhánach. Sa chiall is cruinne, ba í an Ghaillis an teanga a bhí á labhairt ag Ceiltigh na Gaille (an Fhrainc, an Bheilg, an Eilvéis, agus an Tuaisceart na hIodáile, mar atá inniu ann). I gciall níos leithne, cuimsíonn sé cineálacha den Cheiltis a labhraíodh i gcuid mhór den Eoraip lárnach ("Noric"), codanna de na Balcáin, agus den Áise Bheag ("an Ghalátais "), a mheastar go raibh lúthghaol acu..[1][2] Uaireanta, bhí an Leapóintis de chuid Thuaisceart na hIodáile, atá níos éagsúla fós, cuimsithe faoin Ghallis.Earráid leis an lua: The opening <ref> tag is malformed or has a bad nameEarráid leis an lua: The opening <ref> tag is malformed or has a bad name

Tá an Ghaillis, i gcuideachta leis an Leapóintis agus an Cheiltibéiris a labhraítí i Leithinis na hIbéire, san ghrúpa geografach, 'Teangacha Ceilteacha na Mór-roinne'.

Tá na gaoil theangeolaíocha eatarthu neamhchinnte, agus na gaoil idir iad féin agus na teangacha Ceilteacha inslithe chomh maith,  agus is ábhar díospóireachta leanúnach é mar gheall ar a ndearbhuithe ganna.

Fightear an Ghallais i roinnt 800 inscríbhinní, go minic neamhiomlán, lena n-áirítear féilirí,  cuntais chriadóireachta, séadchomharthaí tórraimh, tíolacthaí gearra do na déithe,  inscríbhinní mona, ráitis úinéireachta, agus téacsanna eile, b'fhéidir táibléid mallachta. Ar dtús,scríobhadh téacsanna Gaillise in aibítir na Gréigise i ndeisceart na Fraince agus i leagan den sean-scríbhneoireacht iodálach i dtuaisceart na hIodáile. Tar éis an concas Rómhánach sna réigiúin sin, aistríodh an scríbhneoireacht chuig leas a bhaint as an aibítir laidineach.[3]

Tháinig Laidin na ndaoine [4] in áit na Gallaise agus na dteangacha éagsúla Gearmánacha ón haois AD ar aghaidh.

Aicmiú[cuir in eagar | athraigh foinse]

Meastar gur thosaigh an Luath-Cheiltis ag briseadh suas ina teangacha éagsúla linn na Cré-Umha Aoise, lena n-áirítear an Cheiltibéiris agus an Ghallais.[5]

Inscríbhinní[cuir in eagar | athraigh foinse]

An táibléad mallachta ó L'Hospitalet-du-Larzac, Musée de Millau.[6]
  1. Teimpléad:Harvnb
  2. Teimpléad:Harvnb
  3. Teimpléad:Harvnb
  4. for the early development of Vulgar Latin (the conventional term for what could more adequately be named "spoken Latin") see Mohl, Introduction à la chronologie du latin vulgaire (1899) and Wagner, Introduction à la linguistique française, avec supplément bibliographique (1965), p. 41 for a bibliography.
  5. Forster, 2003.
  6. Teimpléad:Harvnb