Aigéad sulfarach

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Aigéad sulfarach
Sulfuric-acid-2D-dimensions.svg Sulfuric-acid-3D-vdW.png
Ainm IUPAC Aigéad sulfarach
Ainmneacha eile Ola vitriail
Aitheantóirí
Uimhir CAS 7664-93-9
Airíonna
Foirmle mhóilíneach H2SO4
Dlús 1.84 g/cm3, leacht
Intuaslagthacht Inmheasctha
Leáphointe 10 °C, 283 K, 50 °F
Fiuchphointe 337 °C, 610 K, 639 °F
pKa −3
Slaodacht 26.7 cP (20 °C)
Guaiseacha
Aicmiú AE Creimneach (C)
NFPA 704 Nfpa h3.pngNfpa f0.pngNfpa r2.png

Is é an t-aigéad sulfarach (H2SO4) ocsaigéad an tsulfair, agus is é an uimhir ocsaídiúcháin atá ag an sulfar ann ná +6. "Ola vitriail" an seanainm. Tá sé intuaslagtha san uisce i ngach coibhneas measctha, agus is aigéad láidir agus ocsaídeoir láidir é araon. Tá sé in ann uisce a bhaint as móilíní orgánacha freisin, agus úsáidtear i bpróisis cheimiceacha é dá réir. Is amhábhar agus imoibreán ardtábhachtach é sa tionsclaíocht. Is í an trí-ocsaíd sulfair, SO3, is ainhidríd don aigéad sulfarach - is é sin, an chomhdhúil a thabharfaidh aigéad sulfarach má imoibríonn sé leis an uisce.

Faightear aigéad sulfarach trí shulfar a ocsaídiú. Ar dtús, dóitear sulfar go dé-ocsaíd sulfair SO2. San ocsaíd seo, áfach, níl an sulfar ach +4 ar uimhir ocsaídiúcháin, agus mar sin, tá sé riachtanach é a ocsaídiú go +6, rud a dhéantar trí thuilleadh ocsaigine a thabhairt don dé-ocsaíd agus an pheantocsaíd vanaidiam, V2O5, ag catalú an imoibriúcháin. Ansin, gheofar an trí-ocsaíd. Imoibriú an-eisiteirmeach é, áfach, imoibriú na trí-ocsaíde sulfair leis an uisce, is é sin, scaoiltear a lán fuinnimh saor dá thoradh, agus is deacair srianta maithe a choinneáil leis an imoibriú seo fiú faoi imthoscaí na monarchan. Mar sin, is é an rud a dhéantar ná go dtuaslagtar an trí-ocsaíd san aigéad sulfarach tiubhaithe, ionas go bhfaighfear leacht tromghluaiste ar a dtugtar oleum. Focal Laidine é oleum a chiallaíonn "ola", ach i ndéantús an aigéid shulfaraigh, is é is brí leis ná meascán as aigéad sulfarach agus cineál polaiméirí, ar nós an dé-aigéad sulfarach H2S2O7. Ansin, cuirfear an t-uisce leis an oleum go cúramach, go dtí go mbeidh sé ina aigéad sulfarach glan.

Tugtar sulfáití ar shalainn an aigéid seo. Tá an chuid is mó acu sothuaslagtha san uisce, ach is eisceachtaí iad sulfáití na miotal cré-alcaileach, ar nós sulfáit chailciam (gipseam, plástar gipsim), sulfáit strointiam, sulfáit bhairiam, agus sulfáit raidiam. Tá an tsulfáit raidiam ar an tsulfáit is dothuaslagtha ar fad. Is mianraí nádúrtha iad a lán sulfáití, na cinn seo mar shampla:

  • bairít (sulfáit bhairiam)
  • ceilistít (sulfáit strointiam)
  • anglaisít (sulfáit luaidhe)
  • ainhidrít (sulfáit chailciam, agus í saor ó uisce)
  • gipseam (sulfáit chailciam, agus uisce mar chuid de struchtúr an chriostail)
  • calcaintít (sulfáit chopair)
  • mianraí éagsúla sulfáite maignéisiam (cíosairít, eapsaimít, agus a lán eile)
  • meilintirít (sulfáit iarainn)