Roald Amundsen

Roald Amundsen
	;
Beathaisnéis
Breith	(nb) Roald Engelbregt Gravning Amundsen ; 16 Iúil 1872; Borge, An Iorua
Ar iarraidh	18 Meitheamh 1928
Bás	i. 18 Meitheamh 1928 ; 55 bliana d'aois; an tAigéan Artach
Siocair bháis	Bás tionóisceach (Timpiste eitlíochta)
Áit adhlactha	Muir Barents
Áit chónaithe	Casa de Roald Amundsen en Uranienborg; Osló; Fredrikstad
Gníomhaíocht
Réimse oibre	Taiscéaladh agus polar exploration (en)
Gairm	taiscéalaí, eitleoir, naval aviator (en) , stiúrthóir scannán, taiscéalaí molach, mairnéalach, taighdeoir, scríbhneoir, tíreolaí
Teangacha	An Ioruais
Ghlac sé/sí páirt i
1918	The Maud Expedition (1918–1925) (en)
3 Meitheamh 1910	Amundsen's South Pole expedition (en)
16 Lúnasa 1897	Belgian Antarctic Expedition (en)
	The Gjøa expedition (1903–1906) (en)
Saothar
	Saothar suntasach (1905) The North West passage ;
Teaghlach
Céile	luach ar iarraidh
Athair	Jens Amundsen
Siblín	Leon Amundsen
	Gradam a fuarthas (18 Iúil 1928) Medalla Plus Ultra (en) ; (1925) Medal for Outstanding Civic Service (en) ; (1913) Grande Médaille d'Or des Explorations; (1913) Bonn Vega; (1912) Charles P. Daly Medal (en) ; (1912) South Pole Medal (en) ; (1912) Alexander von Humboldt Medal (en) ; (1912) Commanders Grand Cross of the Order of the Polar Star (en) ; (1907) Patron’s Medal (en) ; (1907) Grand Cross of the Order of Franz Joseph (en) ; (1907) Fridtjof Nansen Award of Excellence, Mathematics-Natural sciences class (en) ; (1907) Bonn Hubbard; (20 Samhain 1906) Knight Grand Cross of the Order of St. Olav‎ (en) ; Bonn Constantin; Medal of Merit in Gold with Crown (en) ; Chevalier de la Légion d'honneur‎; Bonn Livingstone; Knight of the Order of Leopold (en) ; Medal for Aeronautical Valour (en) ; Polar Medal (en) ; Bonn Óir na Comhdhála; Medal of Merit (en) ;
	Síniú

Ba thaiscéalaí Ioruach é Roald Engelbregt Gravning Amundsen (16 Iúil 1872 – Meitheamh 1928). Bhí sé i gceannas ar an chéad turas taiscéalaíochta a shroich an Pol Theas, a d'aimsigh sé le foireann a chomhthíreach ar an 14 Nollaig den bhliain 1911.

Rugadh Amundsen do theaghlach muirí, agus cé gur chuir a mháthair drogall air roimh shaol an mhairnéalaigh a leanstain, spreagadh samhlaíocht Roald óg ag tuairiscí an taiscéalaithe John Franklin. "Léigh mé iad le fonn fiabhrasach a rialaigh cúrsa mo bheatha iomláine." Agus é sé bliana déag d'aois, thoisigh sé ag staidéar taiscéalaíochta na réigiún polach, agus ceapadh é mar phríomh-mháta den long Belgica naoi mbliana ní ba dheireanaí. Sa bhliain 1903, d'imigh sé leis ar turas taiscéalaíochta tríd an Pasáiste Siar ó Thuaidh ar bord an Gjøa. Thoisigh Amundsen an turas chuig an Phol Theas i mí an Mheithimh 1910, nuair a d'fhág sé an Iorua ar bord an Fram, a thug sé chun Antartaice i mí Eanáir den bhliain dar gcionn. Faoi mhí na Nollag, 1911, shroich sé agus a cheithre chomrádaí an Pol Theas.