Lúibín
| Teanga | an Ghaeilge |
|---|---|
| Bunús | Éire  |
| Ball de | amhránaíocht |
Is éard is lúibín ann ná cineál traidisiúnta amhránaíochta Gaeilge agus magaidh a chantar siar is aniar idir beirt. Is féidir é a chur i gcomparáid leis an agallamh beirte. Eagraítear comórtais do dhaoine óga agus do dhaoine fásta ag comórtais Oireachtas na Gaeilge. Tá traidisiún láidir lúibíní i gCúil Aodha in Iarthar Chorcaí.
Foirm
[cuir in eagar | athraigh foinse]Cantar na véarsaí sa lúibín agus is é an fonn a bhíonn leis de ghnáth ná port (jig) traidisiúnta. Bíonn portaireacht le focail raiméise (á gcanadh ag an mbeirt le chéile) mar churfá i ndiaidh gach véarsa agus is iondúil go dtugtar an líne dheiridh nó an dá líne dheiridh den véarsa a ghabhann roimis, isteach sa churfá. Bíonn ceithre líne nó ocht líne de ghnáth sna véarsaí sa lúibín. Ó véarsa go véarsa bíonn an bheirt ag freagairt a chéile agus ag sárú ar a chéile. Tá bua na dea-chainte agus cumas maith rannaireachta an-tábhachtach san ealaín seo.
Gnéithe a bhíonn ag baint leis na píosaí go minic
[cuir in eagar | athraigh foinse]- coimhlint/contrárthacht idir na páirtithe
- saibhreas teanga
- foinn áirithe a oireann don lúibín – foinn rithimiúla agus poirt a úsáidtear den chuid is mó
- bíonn an greann neamhurchóideach go minic – is fearr a bheith ag spochadh as carachtar/fíordhuine agus gan dul i muinín na gáirsiúlachta más féidir.
- ní gá go mbeadh téama/duine/scéal nuachta tráthúil i gceist ach is minic a bhíonn seo i gceist. Moltar téamaí uilíocha a roghnú.
- struchtúr/cruth an amhráin – ag deireadh gach véarsa canann an bheirt an phortaíocht béil le chéile (na fox-di-idle-dees) agus canann an té a chan an véarsa an líne dheireanach – ní hé go mbeadh véarsa/curfá i gceist.
Féach freisin
[cuir in eagar | athraigh foinse]Tagairtí
[cuir in eagar | athraigh foinse]Naisc sheachtracha
[cuir in eagar | athraigh foinse]- Seán is a bhríste leathair: https://www.youtube.com/watch?v=Z9I_uHZAONU
- Bacach Buí na Léige: https://www.youtube.com/watch?v=x9i5DQLna1I
- Táim in Arrears: https://www.youtube.com/watch?v=7JLSBK7b-3E
- Túirne Mháire: https://www.youtube.com/watch?v=tAtTMK_tCeA
- Tatter Jack Welsh
- Cúnla: https://www.youtube.com/watch?v=3iczgQ7wtk8
- Comórtas Lúibíní do dhaoine fásta a bhí ar bun ag Oireachtas na Samhna 2011 https://www.youtube.com/watch?v=bUG5cRIIe6A]
- http://www.duchas.ie/ga/cbes/4450396/4376121/4450447
- drama-gaeilge.com