Cecil Rhodes

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.

Cecil John Rhodes (5 Iúil 1853 - 26 Márta 1902). Plandóir Sasanach a bhunaigh stát na Róidéise i ndeisceart na hAfraice. D'fhreastal sé ar scoil i Bishop's Strotford, agus d'éirigh sé an-tinn go luath tar éis an scoil a fhágáil. Measadh go mbeadh sé go maith dó dul go aeráid níos teo agus cuireadh go Natal san Afraic Theas mar a raibh a dheartháir ina fhear gnó. Thug sé leis £3,000 a thug aintín dá chuid dó, agus d'infheistigh sé an t-airgead sin i mianaigh diamaint i Kimberley.

Cecil John Rhodes

Chaith sé tamall ansin ar fheirm a dhearthára Herbert agus i 1871 d'fhág sé an choilíneacht chun dul i mbun mhianach a dhearthára i Kimberley. I 1873 d'fhill Rhodes ar Shasana chun a chuid staidéir a chríochnú, agus a shaibhreas déanta cheana féin aige. I 1880 bhunaigh Rhodes comhlacht mianadóireachta de Beers agus ghabh sé seilbh ar chuid mhór éileamh a bhí ag daoine eile. Ba leis féin an chuid ba mhór den mhianach diamaint ba mhó a bhí riamh ar domhan.

Óige[athraigh | edit source]

Rugadh Rhodes sa bhliain 1853 i Hertfordshire, Sasana. Mac leis an tUrramach William Francis Rhodes agus Louisa Péacóige Rhodes ab ea é. Oifigeach airm ab ea a dheartháir Francis William Rhodes. Chuaigh Cecil go dtí an Afraic Theas sa bhliain 1870 (ar chúiseanna sláinte).

Polaitíocht[athraigh | edit source]

Toghadh Rhodes ina ionadaí i dTionóil an Cape in 1880, agus chuir sé an-chuid spéise sna pleananna a bhí ann chun an choilíneacht a leathnú isteach i dtailte eile. Faoi 1890 bhí Rhodes ina phríomhaire agus chinntigh sé go mbeadh reachtaíocht na coilíneachta fabhrach do na comhlachtaí mianadóireachta, agus rith sé dlíthe a bhain a gcuid tailte den chine ghorm san Afraic Theas. Theastaigh uaidh cumhacht impiriúil na Breataine a mhéadú agus d'ionsaigh sé Poblacht na mBórach, ach theip ar Ruathar Jameson agus b'éigean dó éirí as oifig mar phríomhaire. Thacaigh Rhodes le Parnell agus Náisiúnaithe na hÉireann, a bhí ag lorg neamhspléachas teoranta d'Éirinn laistigh den Impireacht.

D'úsáid Rhodes a chuid saibhris mar sin féín chun tailte nua a ghabháil don impireacht. Bhunaigh sé an British South Africa Company agus ghabh sé seilbh ar thailte na Shona, mar a bhfuil an tSiombáib inniu. Nuair a d'éirigh na Matabele agus na Shona amach ina choinne ghoid sé a dtalamh agus a gcuid eallaigh uathu agus chuir sé faoi chois iad. Tugadh 'Rhodesia' mar ainm ar na gcoilíneacht nua in onóir do Rhodes. Rinne banphrionsa Polannach darbh ainm Catherine Radziwill stalcaireacht air níos déanái ina shaol. Rinne sí maíomh bréagach go raibh sí geallta leis. D'iarr sí air í a phósadh, ach dhiúltaigh sé. Bhain sí díoltas amach tré chalaois iasachta a chur ina leith. Bhí air dul chun trialach agus fianaise a thabhairt i gcoinne an chúisimh. Bhásaigh sé go gairid tar éis na trialach i 1902. Scríobh Radziwill beathaisnéis ar Rhodes faoin teideal Cecil Rhodes: Fear agus Déantóir Impireachta. Cruthaíodh ar deireadh nach raibh aon fhírinne ag baint le líomhaintí Radzwill.

Nascanna inmheánach[athraigh | edit source]