An difríocht idir athruithe ar: "Béaloideas na hÉireann"

Jump to navigation Jump to search
Bunaíodh an Coimisiún béaloidis na hÉireann sa bhliain 1927.Roimh sin ní raibh aon bailiúchán dár mbéaloideas agus ár dtraidisiúin dúchais. Creidtear go raibh traidisiún béaloidis in Éirinn ar cheann de na cinn is fearr in iarthar na hEorpa <ref name=":1">Briody, M. (2007) The Irish Folklore Commission 1935 - 1970: history, ideology, methodology. Helsinki: Finnish Literature Society (Studia Fennica Folkloristica, 17).</ref>. Laistigh dá aidhmeanna a bhí n-aidhmeanna mar bhéaloideas na hÉireann a bhailiú, a chaomhnú agus a fhoilsiú.
 
Deirtear gurb é an figiúr is tábhachtaí ina thaobh seo na Séamus Ó Duilearga. Bhí sé ina stiúrthóir ar an eagraíocht agus is é ráite gurb é ar cheann de phríomh-chruthaitheoirí na gcartlann béaloidis is mó agus is tábhachtaí sa domhain<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=729|teideal=Ó DUILEARGA, Séamus (1899–1980)|language=ga|work=ainm.ie|dátarochtana=2021-02-03}}</ref>. Is nuair a tháinig Séamus Ó Duilearga ar ais óna chuid taisteal ón an Eoraip ó thuaidh a fuair sé riachtanach chun na cuid cultúr na hÉireann a bhailiú agus a caomhnú<ref name=":3">Briody, M. (2007) The Irish Folklore Commission 1935 - 1970: history, ideology, methodology. Helsinki: Finnish Literature Society (Studia Fennica Folkloristica, 17).</ref>.Ba é seasamh leochaileach na teanga Éireannach sa 20ú haois a spreag agus a chabhraigh le bunú an eagraíocht seo. Is fíor a rá go raibh an teanga i mbaol bás mar gheall ar na himeachtaí agus na Sasanigh ag ionradh ithreacha Éireannacha agus ag spreagadh a dteanga agus cultúr sa tír seo. Neartaigh stát na hÉireann a thaifead ar theanga na hÉireann trí chúnamh a thabhairt do choimisiún béaloidis na hÉireann. Mar gheall ar sin chabhraigh sé neartú na taifid dúchasach na hÉireann féin, agus ath-galldú na tíre<ref name=":1" />.
 
'''Bailiúchán de thaifid''' - Iarracht charnach a bhí ann ó go leor daoine agus eagraíochtaí chun béaloideas na hÉireann a bhailiú.Ba le Conradh na Gaeilge ar cheann de na príomheagraíochtaí. Bhunaigh siad féile chultúrtha bhliantúil (An  tOireachtas) sa bhliain 1897. Reáchtáil siad comórtais agus duaiseanna don bhailiúchán is fearr de bhéaloideas. Cúpla bliain ina dhiadh sin nuair a bhunaigh an rialtas nua i 1922 rinne siad iarracht laidir chun cuidiú leis an mbailiúchán, cé go bhfuil airgead gann ag an am. Nuair a d’imigh na bheirt fhear leis an spéis is mó den bailiuchán  Eoin Mac Néill agus Richard Mulcahy, ní  aon rogha ach arís iarracht a dhéanamh tacaíocht phoiblí a fháil.
 
'''Bhunú an chumainn''' - Ní raibh sé gan iarracht go leor gur bhunaigh An Cumann le Béaloideas Éireann sa deireadh. Is ag an aonú la déag Éanair 1927, gur seoladh go foirmiúil é. Dubhghlas de hÍde a bhí ina chathaoirleach air, socraíodh ag an crinniú seo go bhfoilseofaí dialann dhá uair sa bhliain den na mball. Toghadh na baill ag an gcrinniú seo ina measc Pádraig Ó Siochfhradh mar uachtarán, Dubhghlas de hÍde mar cisteoir, Fionán Mac Coluim mar cisteoir cúnta agus ar ndóigh Seamus Ó Duilearga mar eagarthóir agus leabharlannaí<ref name=":1" />. Bhí an tsochaí ag brath ar mhaoiniú óna gcomhaltaí suibscríobhanna agus foilsíodh an dialann, Béaloideas, dhá uair sa bhliain <ref name=":3" />. É sin ráite, d’éirigh leis mar eagraíocht chumhachtach agus rathúil.
'''Bhunú an chumainn''' - Ní raibh sé gan iarracht go leor gur bhunaigh An Cumann le Béaloideas Éireann sa deireadh.
 
==Timthriallta de mhiotaseolaíocht na hÉireann==

Roghchlár nascleanúna