An difríocht idir athruithe ar: "Oirialla"

Jump to navigation Jump to search
Na hOirialla.
(→‎Dreamanna: Ag eagrú)
clib: Mobile edit Mobile web edit Advanced mobile edit
(Na hOirialla.)
clib: Mobile edit Mobile web edit Advanced mobile edit
Ard-ríocht nó 'cúige' i nÉirinn na meánaoise abba ea '''anna tOiriallahOirialla'''<ref>[https://www.logainm.ie/1420123.aspx Oirialla] ar logainm.ie</ref> ([[Sean-Ghaeilge]] '''Airgíalla''', [[Béarla]] '''Oriel''') maraon le hainm na cónaidhme faoina bonn. Bhíodh naoú bhfo-ríocht sa chónaidhm, neamhspleách eatarthu féin ach gafa le chéile de bharr ardfhlaithiúnais ainmniúil tugtha do [[ríthe Éireann|rí ruire]], de ghnáth den rítheaghlach is cumhachtaí.<ref name="ConnollyPg12"/>
 
Ag barr a mhéide, b'ionann beagnach críocha Oiriall agus [[Deoisí Caitliceacha na hÉireann|deoisí]] [[Ard-Deoise Ard Mhacha|Ard Mhacha]] agus [[Deoise Chlochair|Clochair]], ina luí le codanna de [[Contaetha na hÉireann|chontaetha]] [[Contae Ard Mhacha|Ard Mhacha]], [[Contae Mhuineacháin|Mhuineachán]], [[Contae Lú|Lú]], [[Contae Fhear Manach|Fear Manach]], [[Contae Thír Eoghain|Tír Eoghain]] agus [[Contae Dhoire|Doire]].<ref name="ConnollyPg12"/> Ba iad a phríomhchathair ná Ard Mhacha agus [[Clochar]]. Faightear an t-ainm fós sa bhéaloideas i n-oirdheisceart na nUladh agus Contae Lú taobh leis.
Faoi cheannas na ''nUlad'' san oirthear a cheaptar a bhíodh siad o thús, ach ón 6ú haois ar aghaidh, bhain de réir a chéile [[Uí Néill an Tuaiscirt]] ó thuaidh dá gcuid críoch,<ref name="DuffyEncyclopediaPg14"/> chomh maith le h[[Uí Néill an Deiscirt]] ó dheas. Ón bhliain 735, thit siad faoi cheannas an [[Cenél nEógain|Chineáil Eoghain]], agus faoin mbliain 827, bhí siad ina vasáilligh.<ref name="DuffyEncyclopediaPg14"/>
 
Bhain Ríocht anna OiriallnOiriall barr a réime amach sa 12ú haois faoi rí ''[[Donnchad Ua Cerbaill]]''. Mhair ríocht laghdaithe fós i Muineachán faoi [[Mhic Mhathghamhna]] go dtí deireadh ré na [[Gaeil|nGael]] i nÉirinn.<ref name="ConnollyPg12"/>
 
==Sanasaíocht==

Roghchlár nascleanúna