An difríocht idir athruithe ar: "Martin Luther"

Jump to navigation Jump to search
In aois a sheacht mbliana déag, sa bhliain [[1501]], chuaigh Máirtín ag staidéar in [[Ollscoil]] [[Erfurt]]. Bhain sé amach céim an bhaitsiléara sa bhliain [[1502]] agus céim an mháistir sa bhliain [[1505]]. Is é an cineál léinn a roghnaigh sé san ollscoil ná an [[dlí]], mar a theastaigh óna athair.
[[Íomhá:LutherWritings&Portrait1581.jpg|mion|Scríobhneoireacht Martin Luther, 1581]]
I samhradh na bliana 1505, áfach, chuir cith tóirní cor ina chinniúint. Bhuail splanc thóirníthoirní an talamh in aice leis, díreach nuair a bhí sé ag dul chun na scoile. "A Naomh Áine", a sciorr air a rá, "cuidigh liom! Rachaidh mé sna manaigh!" [Brecht, vol. 1, p. 48]. Ó shíl sé gurb í Naomh Áine a tháinig chun tarrthála dó an lá áirithe sin, chomhlíon sé an gheallúint a bhí tugtha aige, nó d'éirigh sé as an dlí agus chuaigh sé sna manaigh.
 
== Diagacht ==
Nuair a bhí sé ina [[Manach|mhanach]] [[Agaistínigh|Agaistíneach]], agus é ag obair ina ollamh le diagacht, thosaigh Liútar ag éirí míshásta leis an Eaglais Chaitliceach. Fuair sé locht ar éilliú agus ar lobhadh na hEaglaise Caitlicí, agus é ag éileamh go bhfillfeadh an Eaglais ar ais ar na foinsí agus ar bhunteagasc Íosa Críost. Theastaigh uaidh briathar Dé a scaipeadh i measc na ndaoine ina dteanga féin.
[[Íomhá:Luther95theses.jpg|clé|mion|An fabhalscéal ]]
Ina ainneoin féin, chuirChuir Liútar tús le scoilt na h[[An Eaglais Chaitliceach|Eaglaise Caitlicí]] agus le forbairt na hEaglaise Liútaránaí, arb í an chéad mhóreaglais Phrotastúnach a tháinig ar an bhfód.
Mar sin, chuir Liútar [[Gearmáinis]] ar an m[[An Bíobla|Bíobla]]. Bhí an-tábhacht leis an aistriúchán a rinne sé, nó bhí stíl líofa thíriúil dá chuid féin aige a chuir cor i gcinniúint na Gearmáinise mar [[Teanga (cumarsáid)|theanga]] [[Litríocht|liteartha]].
 
== Gearmáinis ==
Ina ainneoin féin, chuir Liútar tús le scoilt na h[[An Eaglais Chaitliceach|Eaglaise Caitlicí]] agus le forbairt na hEaglaise Liútaránaí, arb í an chéad mhóreaglais Phrotastúnach a tháinig ar an bhfód.
Is gnách glacadh leis gurbh é Máirtín Liútar a chuir bun leis an nGearmáinis scríofa mar is aithnid dúinn inniu í<ref>Panu Hoglund, [https://irishforenglishspeakers.blog/2017/04/10/ciclipeid-eile-another-unfinished-science-encyclopaedia-in-irish/ 10.4.2017] https://irishforenglishspeakers.blog/2017/04/10/ciclipeid-eile-another-unfinished-science-encyclopaedia-in-irish/</ref>.
 
Mar sin, chuirChuir Liútar [[Gearmáinis]] ar an m[[An Bíobla|Bíobla]]. Rinne sé a dhícheall le teanga nádúrtha na cosmhuintire – caint na ndaoine – a aithris ina stíl féin. Bhí an-tábhacht leis an aistriúchán a rinne sé, nó bhí stíl líofa thíriúil dá chuid féin aige a chuir cor i gcinniúint na Gearmáinise mar [[Teanga (cumarsáid)|theanga]] [[Litríocht|liteartha]].
[[Íomhá:Luther-Catechism-1560-Leipzig.png|mion|Caiticeasma, 1560, Leipzig]]
Mar sin féin, bhí traidisiúin áirithe liteartha ann roimh a lá-san, agus Liútar ag tabhairt airde ar nósanna na dtraidisiún seo lena chinntiú go mbeadh glacadh chomh fairsing lena shaothar agus ab fhéidir. I gcoimhthéacs amháin, ar a laghad, dúirt Liútar féin go raibh sé ag baint úsáid as teanga na Seansailéireachta Impiriúla, ar a dtugtaí ''Gemeines Deutsch'' nó an Ghearmáinis Choitianta, agus is léir go raibh tionchar nár bheag ag cleachtais na Seansailéireachta ar an nGearmáinis a scríobhadh sé. Pé scéal é, chuir sé casadh stíle ar an teanga seo a rinne i bhfad ní b’intuigthe ag an gcosmhuintir í, agus sin é an fáth gur glacadh lena aistriúchán Bíobla go fairsing forleathan.
 
== Gaeilge ==
12,633

edits

Roghchlár nascleanúna