An difríocht idir athruithe ar: "An Siséal"

Jump to navigation Jump to search
7 bytes removed ,  10 mbliana ó shin
m
Róbat: Athruithe cosmaideacha
m (róbat ag mionathrú: ro:Dalta (constelație))
m (Róbat: Athruithe cosmaideacha)
siombalaíocht = an [[Siséal]] |
dronairde = 5 |
diallas = −40−40 |
achariomlán = 125 |
acharrangú = 81ú |
líonréaltaí = 0 |
réaltainm = [[Alfa_CaeliAlfa Caeli|αα Cae]] |
réaltmhéid = 4.45 |
dreigecheathanna = |
teorantacha =
* [[an Colm]]
* [[an Giorria]]
* [[an Abhainn]]
* [[an Clog]]
* [[an Colgán]]
* [[an Péintéir]] |
uasleithead = 40|
íosleithead = 90 |
nótaí=}}
 
[[Réaltbhuíon]] bheag neamhfheiceálach is ea '''an Siséal''' atá suite ar an [[Sféar_neamhaíSféar neamhaí|leathsféar neamhaí theas]] in aice le réaltbhuíon [[an_Abhainnan Abhainn|na hAbhann]]. Ba é an tAb [[Nicolas Louis de Lacaille]] a chruthaigh an réaltbhuíon seo sna blianta [[1751]]-[[1752|52]].
 
Tugtar '''Caelum''' mar ainm [[Laidin|Laidine]]e ar an réaltbhuíon seo, rud a chiallaíonn "siséal greanta".
 
== Príomhghnéithe ==
* [[Gamma_CaeliGamma Caeli|γγ Cae]]: [[réalta dhúbailte]]
 
 
== Réada suntasacha domhainspéire ==
 
 
== Stair ==
Ba é an réalteolaí Francach an tAb [[Nicolas Louis de Lacaille]] a chruthaigh réaltbhuíon an tSiséil. Chaith Lacaille na blianta [[1751]] agus [[1752]] san [[Afraic Theas]] agus é ag clárú réaltaí [[Sféar_neamhaíSféar neamhaí|an leathsféir theas]]. Bhí beagnach 10,000 réalta agus 42 réada domhainspéire ar an léarscáil neamhaí a rinne sé ag an am sin. Tháinig amach an chéad eagrán sa bhliain [[1756]] ach ní raibh ann ach [[plánaisféar]] agus é sa teanga [[Fraincis|Fraincise]]e. Níor foilsíodh an chatalóg iomlán agus eagrán deifnídeach an phlánaisféir go dtí an bhliain [[1763]], bliain amháin tar éis bhás Lacaille. '''Coelum Australe Stelliferum''' an t-ainm a thug Lacaille ar an leabhar seo. San eagrán seo, d'aistrigh sé na hainmneacha ón bhFraincis go dtí an [[Laidin]], agus chuir sé trí réaltbhuíon [[An_ChíleAn Chíle|na Cíle]], [[na Seolta]] agus [[Deireadh_na_LoingeDeireadh na Loinge|Dheireadh na Loinge]] in áit [[An_LongAn Long|Argo Navis]] (nó '''Le Navire''', mar a thug sé air sa chéad eagrán).
 
Le linn dó a bheith ag cur i gclár na réaltaí theas, chum Lacaille ceithre réaltbhuíon déag chun áiteanna éigin i ndeisceart na spéartha a líonadh nach raibh a lán réaltaí iontu – agus an Siséal ina measc (féach an bosca thíos). Sa lá ata inniu ann glacann an [[an tAontas Réalteolaíoch Idirnáisiúnta]] (ARI) le gach ceann de na réaltbhuíonta sin; agus glactar freisin leis na trí réaltbhuíon a rinne Lacaille as an Long.
 
'''Les Burins''' ("na Siséil") an t-ainm Fraincise a thug Lacaille ar an reáltbhuíon seo ar dtús – péire siséal trasna ar a chéile a chuir sé ar a léarscáil neamhaí. '''Caelum Scalptorium''' ("an Siséal Greanadóireachta") an t-ainm Laidine a tugadh uirthi ar an bplánaisféar a tháinig amach sa bhliain [[1763]]. Sa bhliain [[1801]], ar an léarscáil neamhaí ''Uranographa'' de chuid an réalteolaí [[An_GhearmáinAn Ghearmáin|Ghearmánaigh]] [[Johann Bode]], tugadh '''Caelum Scaptoris''' ("Siséal an Ghreanadóra") mar ainm Laidine ar an réaltbhuíon seo. '''Caelum''' an t-ainm Laidine a thugtar uirthi sa lá ata inniu ann.
 
== Miotaseolaíocht ==
Ós rud é nár cruthaíodh réaltbhuíon an tSiséil go dtí an [[18ú aois]], níl aon bhaint aici le miotaseolaíocht an tSeansaoil. Lena chois sin, ní bhaineann aon mhiotaseolaíocht leis an réaltbhuíon seo ós rud é gur scoir Lacaille den thraidisiún sin ar dá réir a d'ainmnítí na réaltbhuíonta as carachtair mhiotaseolaíocha; ina áit sin roghnaigh sé go formhór ainmneacha uirlisí a úsáidtear sna heolaíochtaí.
 
== Réaltaí ==
 
 
 
== Féach fosta ==
 
 
== Naisc sheachtracha ==
 
* [http://www.alcyone.de/SIT/bsc/ Yale Bright Star Catalog]
* [http://www.astronomical.org/portal/modules/wfsection/article.php?articleid=10 Peoria Astronomical Society: an Siséal]
 
== Tagairtí ==
* {{Tagairt leabhair|Údar=Burnham, Robert Jr.|Teideal=Burnham's Celestial Handbook: An Observer's Guide to the Universe Beyond the Solar System, v.1|Foilsitheoir=General Publishing Company, Ltd., Toronto|Bliain=1966, 1978|ID=ISBN 04862367300-486-23673-0}}
 
[[Rang:Réaltbhuíonta|Siséal]]
 
{{RéaltbhuíontaAgLacaille}}
{{LiostaRéaltbhuíonta}}
 
[[RangCatagóir:Réaltbhuíonta|Siséal]]
 
[[ar:آلة النقاش]]
20,103

edits

Roghchlár nascleanúna