An difríocht idir athruithe ar: "An tSicilis"

Jump to navigation Jump to search
49 bytes added ,  11 bliain ó shin
no edit summary
m (robot Adding: an, ar, ast, ca, co, cs, cv, de, eo, es, eu, ext, fi, fr, frp, hr, hu, id, it, ja, jv, ku, la, lij, nap, nl, nn, no, oc, pl, pms, pt, ro, ru, scn, sv, th, tr, zh)
Tá canúint dá gcuid féin ag muintir [[anTeangacha tSicilRómánsacha|naTeanga SicileRómánsach]] agus í chomh difriúil leis an Iodáilis'''Sicilis''' chaighdeánaithea islabhraítear gursa féidir[[an glacadh léi mar theanga ar leithtSicil|tSicil]]. Tá an chanúint sin le cloisteáil ar fud na Sicile agus na n-oileán beag ina timpeall. Thairis sin, labhraítear canúintí gaolmhara i gcodanna de réigiúin [[Puglia]] agus [[Calabria]] ar an mórthír. Ar ndóigh, is féidir teacht trasna ar imirceánaigh ón tSicil i dtíortha móra an [[Béarla|Bhéarla]], na [[SAM|Stáit Aontaithe]] ach go háirithe, a bhfuil an teanga go líofa acu i gcónaí.
 
Fuair an tSicilis cuid mhaith focal ar iasacht ón nGréigisn[[Gréigis]], ón [[Araibis]], ón tsean-Fhraincis. Is deacair a rá, áfach, cathain a thosaigh sí á forbairt. Níl na teangeolaithe cinnte, ar mhair aon leagan den [[Laidin]] thruaillithe á labhairt nuair a bhí na hArabaigh i seilbh an oileáin, nó ar cuireadh an chéad síol leis an tSicilis i ndiaidh bhlianta an Arabachais. Tá sé sábháilte a rá nach bhfuil an tSicilis leath chomh sean leis an tSairdínist[[Sairdínis]], ach mar sin féin, maireann cupla focal sa teanga a bhfuil an-seanchuma orthu. Más fíor nár tháinig an Laidin thruaillithe, as ar fáisceadh an tSicilis, - más fíor nár tháinig sí go dtí an tSicil ach i ndiaidh imeacht na nArabach, b'as Cúige Campania ba mhó a tháinig sí, agus blas na gcríoch sin uirthi.
 
Ní úsáidtear mórán Sicilise i [[litríocht]] inniu, ach amháin ar mhaithe leis an gcanúnachas. Ina dhiaidh sin féin, tá traidisiún liteartha ag an gcanúint a théann siar a fhad leis an dara nó an tríú haois déag. Sna blianta sin, bhí scoil filíochta[[filíocht]]a ag cumadh dánta agus laoithe Sicilise san oileán in aithris ar fhilíocht na dtrúbadóirí i nDeisceart na Fraince.
 
Bhí an-tionchar ag an tSicilis ar an [[Máltais]]. Araibis ab ea í an Mháltais ar dtús, ach ghlac sí leis na mílte iasachtaí ón tSicilis, i gcruth is nach bhfuil ann inniu ach focail Sicilise agus iad fáiscthe isteach i bhfráma na gramadaí Araibise. Fiú na focail a fuair an Mháltais ón [[Iodáilis]] chaighdeánaithe, is dual don Mháltach iad a fhuaimniú mar a d'fhuaimneodh an Sicileach iad, agus a chuma sin ar an litriú Máltaise. Mar shampla, ''teatru'' is ea é an focal Máltaise ar an "amharclann", agus ní ''teatro''.
 
Níltear cinnte, an bhfuil mórán todhchaí i ndán don tSicilis, áfach. De réir mar atá an scoil ag cur na hIodáilise caighdeánaithe i mbéal na ndaoine óga, tá an tSicilis ag imeacht. Is dócha gurb é [[Mafia]] an chosaint is fearr atá ag an [[teanga (cumarsáid)|teanga]], íorónta go leor. Nó is léir go bhfuil sé ag teacht isteach úsáideach ag na coirpeoirí teanga rúnda a bheith acu nach bhfuil intuigthe ag na péas.
 
[[Catagóir:AnTeangacha IodáilInd-Eorpacha]]
[[Catagóir:An tSicil]]
 
[[an:Idioma sezilián]]

Roghchlár nascleanúna