Seán Ó Tuathaláin

Seán Ó Tuathaláin
	;
Ainm sa teanga dhúchais	(en) John Toland
Beathaisnéis
Breith	30 Samhain 1670; Ardagh (Ríoghacht Éireann)
Bás	11 Márta 1722 ; 51 bliana d'aois; Putney (Ríocht na Breataine Móire)
Faisnéis phearsanta
Scoil a d'fhreastail sé/sí	Ollscoil Dhún Éideann ; Ollscoil Ghlaschú ; Ollscoil Leiden
Gníomhaíocht
Gairm	fealsamh, diagaire, scríbhneoir
Tréimhse ama	Glúin an 17ú aois
Teangacha	Béarla

B'fhealsamh réasúnaíochta agus saorsmaointeoir é Seán Ó Tuathaláin nó John Toland (30 Samhain 1670 - 11 Márta 1722) agus uaireanta ina aorthóir, a scríobh leabhair iomadúla agus paimfléid ar an bhfealsúnacht pholaitiúil agus reiligiúnach.^[1] Cainteoir dúchais Gaeilge a bhí ann as Inis Eoghain, a bhí spéis aige ar feadh a shaoil sa teanga céanna.^[2]

Diasaí conspóideach a bhí ann.^[2] Luath-nochtaigh sé fealsúnacht Ré na hEagnaíochta.

Fuair sé oideachas sna hollscoileanna seo a leanas; Ollscoil Ghlascú, Ollscoil Dhún Éideann, Ollscoil Leiden agus Ollscoil Oxford, agus bhí tionchar ag fealsúnacht John Locke air.

In Eanáir 1694 luaigh Edward Lhuyd i litir chuig John Aubrey go raibh "One Mr Tholonne" tar éis bheith i láthair in Oxford le déanaí, cé nach raibh an Laoideach féin tar éis castáil leis go n-uige sin, agus rún aige foclóir Gaeilge a scríobh maille le tráchtas le cruthú gur coilíneacht de chuid na nGallach a bhí i muintir na hÉireann, más fíor. Bhí Ó Tuathaláin gafa le conspóidí sna tithe caifé in Oxford.^[2]

D'fhoilsigh sé an leabhar Christianity not Mysterious sa bhliain 1696. Leabhar conspóideach a bhí ann lena linn – cuireadh an ruaig ar an dTuathalánach agus dódh an leabhar go poiblí.^[2]

Foilsíodh leabhar dá chuid scríbhneoireachta, The History of the Druids sa bhliain 1726, a bhí gluais Briotáinis–Gaeilge–Laidin mar chuid de mar aon le smaointeoireacht an Tuathalánaigh ar i dtaobh na dteangacha Ceilteacha.^[2]

Foinsí

Harrison, Alan (1986). "Nótaí faoi Ghraiméir agus Foclóirí Scuitbhéarla i mBaile Átha Cliath 1700–1740". I Watson, Seosamh (eag.) Féilscríbhinn Thomáis de Bhaldraithe. BÁC: Coiste Fhéilscríbhinn Thomáis de Bhaldraithe, COBÁC. lgh 48–69.

Tagairtí

↑ Diarmuid Breathnach agus Máire Ní Mhurchú. “TOLAND, John (1670–1722) | ainm.ie” (ga). An Bunachar Náisiúnta Beathaisnéisí Gaeilge (Ainm.ie). Dáta rochtana: 2024-02-19.
1 2 3 4 5 Harrison (1986), lgh 53–54.

Léitheoireacht bhreise

Harrison, Alan. (1994). John Toland (1670-1722). Binn Éadair: Coiscéim.

[Ainm-1] Diarmuid Breathnach agus Máire Ní Mhurchú. “TOLAND, John (1670–1722) | ainm.ie” (ga). An Bunachar Náisiúnta Beathaisnéisí Gaeilge (Ainm.ie). Dáta rochtana: 2024-02-19.

[:0-2] 1 2 3 4 5 Harrison (1986), lgh 53–54.

[1]

[2]