Neil Bartlett (ceimiceoir)

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Neil Bartlett
Saol
Eolas breitheNewcastle upon Tyne, 15 Meán Fómhair 1932
NáisiúntachtAn Ríocht Aontaithe
Áit chónaitheStáit Aontaithe Mheiriceá
BásWalnut Creek, 5 Lúnasa 2008
Cúis bháis (ainéaras aortach)
Oideachas
Alma materOllscoil Durham
Ollscoil Newscastle
Teangachaan Béarla
Gairm
Gairmceimiceoir agus múinteoir ollscoile
FostóiríOllscoil Princeton
Ollscoil na Colóime Briotanaí
Ollscoil California, Berkeley
Saothar iomráiteachnoble gas compound (en) Aistrigh
Duaiseanna
Ainmníodh é/í le haghaidh
[[Nobel Prize in Chemistry (en) ]]
(1963)
[[Nobel Prize in Chemistry (en) ]]
(1964)
[[Nobel Prize in Chemistry (en) ]]
(1965)
BallraíochtCumann Ríoga
Acadamh Eolaíochtaí na Gearmáine, Leopoldina
Acadamh Náisiúnta na nEolaíochtaí
Acadamh na nEolaíochtaí, Göttingen
Acadamh na nEolaíochtaí
Acadamh Ealaíona agus Eolaíochtaí Mheiriceá
Academia Europaea


Ba cheimiceoir é Neil Bartlett (15 Meán Fómhair 19325 Lúnasa 2008) a rinne speisialtóireacht dúil cheimiceach fluairín agus ar chomhdhúile ina raibh fluairín ann, agus a bhain clú agus cáil amach as chéad chomhdhúil a shintéisiú as triathghás. Theagasc sé ceimic in Ollscoil British Columbia agus in Ollscoil California, Berkeley.

Beathaisnéis[cuir in eagar | athraigh foinse]

Rugadh Neil Bartlett ar 15 Meán Fómhair 1932 i Newcastle-upon-Tyne, Sasana. [1] Chuaigh suim Bartlett sa cheimic siar go dtí turgnamh ag Scoil Ghramadaí Heaton nuair nach raibh sé ach aon bhliain déag d'aois, inar ullmhaigh sé "beautiful, well-formed" ( "álainn, dea-chruthaithe") trí imoibriú amóinia uiscí le sulfáit chopair . [2] Rinne sé iniúchadh ar an gceimic trí shaotharlann aistrithe a thógáil i dteach a thuismitheoirí ag úsáid ceimiceáin agus earraí gloine a cheannaigh sé ó shiopa soláthair áitiúil. Chuaigh sé ar aghaidh chun freastal ar Choláiste an Rí, Ollscoil Durham (a chuaigh ar aghaidh go dtí Ollscoil Newcastle [3] ) sa Ríocht Aontaithe áit ar bhain sé Baitsiléir Eolaíochta amach (1954) agus ansin dochtúireacht (1958).

Sa bhliain 1958, thosaigh gairmréim Bartlett nuair a ceapadh é ina léachtóir sa cheimic ag Ollscoil British Columbia i Vancouver, Ceanada áit a bhainfeadh sé céim ollaimh amach ar deireadh thiar. Le linn a thréimhse san ollscoil fuair sé amach go raibh triathgháis imoibríoch a dhóthain chun nasc ceimiceach a dhéanamh. D’fhan sé ann go dtí 1966, nuair a d’aistrigh sé go hOllscoil Princeton mar ollamh le ceimic agus mar bhall den fhoireann taighde ag Bell Laboratories. Chuaigh sé ar aghaidh ansin le dul isteach i roinn na ceimice in Ollscoil California, Berkeley i 1969 mar ollamh le ceimic go dtí gur scoir sé sa bhliain 1993. Bhí sé ina eolaí foirne freisin ag Saotharlann Náisiúnta Lawrence Berkeley ó 1969 go 1999. Sa bhliain 2000, ceapadh é ina shaoránach eadóirsithe de na Stáit Aontaithe. Fuair sé bás ar 5 Lúnasa 2008 de bharr ainéaras aortach réabtha. Chónaigh sé lena bhean Christina Bartlett go dtí a bháis. Bhí ceathrar clainne acu.

Taighde[cuir in eagar | athraigh foinse]

Ba í príomhspeisialtacht Bartlett ceimic an fhluairín agus na gcomhdhúile ina bhfuil fluairín iontu. Sa bhliain 1962, d'ullmhaigh Bartlett an chéad chomhdhúil triathgháis, xeanón heicseafhluaraplaitíneáit, [4] [5] Xe + [PtF 6 ] . Bhí sé seo n aghaidh na múnlaí seanbhunaithe a bhain le fiús, mar gur creideadh go raibh gach triathghás go hiomlán támh do chuingir cheimiceach. Chruthaigh agus d'athchruthaigh sé roinnt fluairídí eile de xeanón ina dhiaidh sin: XeF 2, XeF 4, agus XeF 6. Trí leas a bhaint as an tuaslagóir agus bunairíonna XeF 6, bhí sé in ann an chéad chomhdhúil óir cúig fhiús, Xe 2 F 11 + AuF 6 , a ullmhú.

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]

  1. "Neil Bartlett and the Reactive Noble Gases".[1]
  2. Jolly, William L. "Neil Bartlett, In Memoriam". [2] Curtha i gcartlann 2013-07-17 ar an Wayback Machine
  3. Universities of Durham and Newcastle upon Tyne Act 1963. [3] Curtha i gcartlann 2010-07-05 ar an Wayback Machine
  4. Bartlett (1962). "Xenon hexafluoroplatinate(V) Xe+[PtF6]". Proceedings of the Chemical Society 1962 (6). doi:10.1039/PS9620000197. 
  5. Hargittai (2009). "Neil Bartlett and the first noble-gas compound". Structural Chemistry 20 (December): 953–959. doi:10.1007/s11224-009-9526-9. Dáta rochtana: 27 August 2018.