Líneach B

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
Táibléad cré ó Chnósas le inscríbhinn Líneach B.

Is script shiollach é Líneach B a úsáideadh chun na Gréigise Mícéineaí a scríobh, an fhoirm is luaithe a fianaíodh den Ghréigis. Bhí an script ann roinnt céadta bliain roimh aibítir na Gréigise. Téann an scríbhneoireacht Mhícéineach is sine siar go dtí thart ar 1450 RCh. Is de shliocht Líneach A é, script níos luaithe gan athrú a úsáideadh chun na teanga Mionóch a scríobh, agus níos déanaí ar aghaidh an siollabra Cipireach, a thaifead an Gréigis freisin. D'imigh Líneach B as radharc, a bhí le fáil go príomha i gcartlann an pháláis ag Cnósas, Cydonia, Pulas, an Téibh) agus Micéanae, le titim na sibhialtachta Mícéineaí le linn Chliseadh na Cré-umhaoise Déanach. Ní sholáthraíonn an tréimhse ina dhiaidh sin, ar a dtugtar Ré Dhorcha na Gréige, aon fhianaise ar úsáid na scríbhneoireachta. Is é freisin an t-aon cheann de scripteanna Aeigéach na Cré-umhaoise a d'éirigh leis an t-ailtire agus an teangeolaí féin-mhúinte Sasanach Michael Ventris a scaoileadh.

Tá thart ar 87 comhartha siollach agus os cionn 100 comhartha idéagrafach i Líneach B. Ciallaíonn na hidéagraim nó na comharthaí “comharthaíochta” seo rudaí nó tráchtearraí. Níl aon luach foghraíochta acu agus ní úsáidtear iad riamh mar chomharthaí focal agus abairt á scríobh.

Is cosúil go raibh cur i bhfeidhm Líneach B teoranta do chomhthéacsanna riaracháin. I ngach ceann de na mílte táibléad cré, braitheadh líon réasúnta beag de “lámha” éagsúla: 45 i bPulas (cósta thiar na Peilipinéise, i ndeisceart na Gréige ) agus 66 i gCnósas (An Chréit ). Is féidir nár úsáideadh an script ach ag chuallacht scríobhaithe gairmiúla a d’fhreastail ar na páláis lárnacha.Chomh luath agus a scriosadh na páláis d’imigh an script as. [1]

Tá thart ar 200 comhartha ag Líneach B, roinnte ina gcomharthaí siollabais le luachanna foghraíochta agus idéagraim le luachanna séimeantaice . Tá uiríoll agus ainmniú na gcomharthaí seo caighdeánaithe le sraith collóiciam idirnáisiúnta ag tosú leis an gcéad cheann i bPáras i 1956. Tar éis an tríú cruinniú i 1961 ag Ionad Comhdhála Wingspread i Racine, Wisconsin, tugadh Coinbhinsiún Wingsspread ar chaighdeán a mhol Emmett L. Bennett, Jr go príomha a ghlac eagraíocht nua, an Comité International Permanent des Études Mycéniennes (CIPEM), cleamhnaithe i 1970 ag an gcúigiú collóiciam le UNESCO . Leanann na collóiciam: tharla an 13ú i 2010 i bPáras. [2]

Tá go leor de na comharthaí comhionann nó cosúil leo siúd i Líneach A ; áfach, ionchódaíonn Líneach A teanga nach bhfuil ar eolas go fóill, agus níltear cinnte an raibh na luachanna foghraíochta céanna ag comharthaí cosúla. [3]

Comharthaí siollacha[cuir in eagar | athraigh foinse]

Taispeántar thíos an ghreille a d’fhorbair Michael Ventris agus John Chadwick i gcomhair luachanna foghraíochta do chomharthaí siollabais. [4] (Tabhair faoi deara go léiríonn "q" stadanna coguasach lipéadaithe [ɡʷ, kʷ, kʷʰ], ní stadanna úbhalacha mar atá san IPA)

Tá na consain tosaigh sa cholún is faide ar chlé; tá gutaí sa tsraith barr faoin teideal. Tá trascríbhinn an tsiolla (b’fhéidir nár luadh é ar an mbealach sin) liostaithe in aice leis an gcomhartha in éineacht le huimhir aitheantais Bennett don chomhartha roimh réiltín (mar a bhí coinbhinsiún Ventris agus Chadwick). I gcásanna ina bhfuil amhras fós faoi thrascríobh an chomhartha, is í uimhir Bennett a shainaithníonn an comhartha. [5] Is minic a thaispeánann na comharthaí ar na táibléid agus na séalaithe éagsúlacht mhór óna chéile agus ó na huiríll thíos. Is ábhar díospóireachta leanúnach i staidéir Mhícéineacha na cúiseanna leis an éagsúlacht agus na difríochtaí séimeantacha féideartha a fhionnadh.

Recognised signs of shape V, CV
-a -e -i -o -u
𐀀 Linear B Syllable B008 A.svg a

*08

𐀁 Linear B Syllable B038 E.svg e

*38

𐀂 Linear B Syllable B028 I.svg i

*28

𐀃 Linear B Syllable B061 O.svg o

*61

𐀄 Linear B Syllable B010 U.svg u

*10

d- 𐀅 Linear B Syllable B001 DA.svg da

*01

𐀆 Linear B Syllable B045 DE.svg de

*45

𐀇 Linear B Syllable B007 DI.svg di

*07

𐀈 Linear B Syllable B014 DO.svg do

*14

𐀉 Linear B Syllable B051 DU.svg du

*51

j- 𐀊 Linear B Syllable B057 JA.svg ja

*57

𐀋 Linear B Syllable B046 JE.svg je

*46

𐀍 Linear B Syllable B036 JO.svg jo

*36

k- 𐀏 Linear B Syllable B077 KA.svg ka

*77

𐀐 Linear B Syllable B044 KE.svg ke

*44

𐀑 Linear B Syllable B067 KI.svg ki

*67

𐀒 Linear B Syllable B070 KO.svg ko

*70

𐀓 Linear B Syllable B081 KU.svg ku

*81

m- 𐀔 Linear B Syllable B080 MA.svg ma

*80

𐀕 Linear B Syllable B013 ME.svg me

*13

𐀖 Linear B Syllable B073 MI.svg mi

*73

𐀗 Linear B Syllable B015 MO.svg mo

*15

𐀘 Linear B Syllable B023 MU.svg mu

*23

n- 𐀙 Linear B Syllable B006 NA.svg na

*06

𐀚 Linear B Syllable B024 NE.svg ne

*24

𐀛 Linear B Syllable B030 NI.svg ni

*30

𐀜 Linear B Syllable B052 NO.svg no

*52

𐀝 Linear B Syllable B055 NU.svg nu

*55

p- 𐀞 Linear B Syllable B003 PA.svg pa

*03

𐀟 Linear B Syllable B072 PE.svg pe

*72

𐀠 Linear B Syllable B039 PI.svg pi

*39

𐀡 Linear B Syllable B011 PO.svg po

*11

𐀢 Linear B Syllable B050 PU.svg pu

*50

q- 𐀣 Linear B Syllable B016 QA.svg qa

*16

𐀤 Linear B Syllable B078 QE.svg qe

*78

𐀥 Linear B Syllable B021 QI.svg qi

*21

𐀦 Linear B Syllable B032 QO.svg qo

*32

r- 𐀨 Linear B Syllable B060 RA.svg ra

*60

𐀩 Linear B Syllable B028 RE.svg re

*27

𐀪 Linear B Syllable B053 RI.svg ri

*53

𐀫 Linear B Syllable B002 RO.svg ro

*02

𐀬 Linear B Syllable B026 RU.svg ru

*26

s- 𐀭 Linear B Syllable B031 SA.svg sa

*31

𐀮 Linear B Syllable B009 SE.svg se

*09

𐀯 Linear B Syllable B041 SI.svg si

*41

𐀰 Linear B Syllable B012 SO.svg so

*12

𐀱 Linear B Syllable B058 SU.svg su

*58

t- 𐀲 Linear B Syllable B059 TA.svg ta

*59

𐀳 Linear B Syllable B004 TE.svg te

*04

𐀴 Linear B Syllable B037 TI.svg ti

*37

𐀵 Linear B Syllable B005 TO.svg to

*05

𐀶 Linear B Syllable B069 TU.svg tu

*69

w- 𐀷 Linear B Syllable B054 WA.svg wa

*54

𐀸 Linear B Syllable B075 WE.svg we

*75

𐀹 Linear B Syllable B040 WI.svg wi

*40

𐀺 Linear B Syllable B042 WO.svg wo

*42

z- 𐀼 Linear B Syllable B017 ZA.svg za

*17

𐀽 Linear B Syllable B074 ZE.svg ze

*74

𐀿 Linear B Syllable B020 ZO.svg zo

*20

Comharthaí speisialta agus anaithnid[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]

  1. Ventris and Chadwick 1973, p. 60.
  2. Tá ort na shonrú' 'teideal = agus' 'url = nuair a úsáideann {{ lua idirlín}}."". Archived from the original on 10 February 2009.
  3. Ventris and Chadwick (1973), page 37, quotes Bennett: "where the same sign is used in both Linear A and B there is no guarantee that the same value is assigned to it."
  4. Ventris and Chadwick (1973), Fig. 4 on page 23 states the "Proposed values of the Mycenaean syllabary", which is mainly the same as the table included in this article. The "grid" from which it came, which was built up in "successive stages", is shown in Fig. 3 on page 20.
  5. Ventris and Chadwick (1973), Fig. 9 on page 41 states Bennett's numbers from 1 through 87 opposite the signs being numbered. The table includes variants from Knossos, Pylos, Mycenae and Thebes opposite the same numbers.