Gluais na Bitheolaíochta
Cuma
Is liosta é Gluais na Bitheolaíocha ina bhfaightear sainmhínithe ar bhuntéarmaí agus ar bhunchoincheapa a úsáidtear sa bhitheolaíocht; is é sin le rá staidéar ar an bheatha agus ar orgánaigh bheo. Tá sé beartaithe mar ábhar réamhráiteach do thosaitheoirí; le haghaidh sainmhínithe níos sonraí agus níos teicniúla ó fho-dhisciplíní agus ó réimsí gaolmhara, féach Gluais na Bitheolaíochta Cille, Gluais na Géineolaíochta, Gluais na Bitheolaíochta Éabhlóidí, Gluais na hÉiceolaíochta, Gluais na hEolaíochta Comhshaoil agus Gluais an Ainmnithe Eolaíoch, nó aon cheann de na gluaiseanna a bhaineann go sonrach le horgánaigh atá i gCatagóir:Foclóirí Bitheolaíochta.
| Béarla | Gaeilge |
|---|---|
| Abdomen | Abdóman fir1 gu abdómain, ai abdómain, gi abdóman |
| Absicission | Scoitheadh fir gu scoite |
| Absorption | Ionsú fir abr▼ gu ionsúite |
| Accessory | Cúnta a3, coimhdeach a1, cúntach a1 |
| Accessory Bud | Bachlóg chúnta |
| Accessory fruits | Torthaí cúntacha |
| Accessory nerve | Néaróg chúnta |
| Acetabulum | Aicéatablam fir1▼ gu aicéatablaim, ai aicéatablaim, gi aicéatablam |
| Achene | Aicéin bain2▼ gu aicéine |
| Acid | Aigéad fir1▼ gu aigéid, ai aigéid, gi aigéad |
| Acoelomate | Aicéalómach a1 |
| Acquired character | Carachtar faighte |
| Acropetal | Barraimsitheach a1 |
| Acrosome | Acrasóm fir1▼ gu acrasóim, ai acrasóim, gi acrasóm |
| Actinomorphic | achtanamorfach a1 |
| Active transport | iompar gníomhach▼ gu iompair ghníomhaigh |
| Adaptation | oiriúnú fir▼ gu oiriúnaithe, iol oiriúnuithe |
| Adaptive behavior | iompraíocht oiriúnaitheach |
| Addiction | andúil bain2 na handúile |
| Adductor muscles | matáin aduchtacha |
| Adipose tissue | fíochán saille, gu fíocháin saille |
| Adrenal gland | faireog aidréineach,gu faireoige aidréiní, ai faireoga aidréineacha, gi faireog aidréineach |
| Adventitious root | fréamh bain2 aidbhinteach,gu fréimhe aidbhintí, ai fréamhacha aidbhinteacha |
| Aerial root | fréamh bain2 aeir |
| Aeration | aerú fir▼ gu aeraithe |
| Aerobic Respiration | riospráid bain2 aeróbach▼ gu riospráide aeróbaí |
| Aestivation | samhrú fir▼ gu samhraithe |
| Afferent | iniomprach a1 |
| Affinity | finíocht bain3▼ gu finíochta |
| After ripening | iar-aibiú fir▼ gu iar-aibithe |
| Agar | agar fir1▼ gu agair |
| Agglutination | gleanúint bain3▼ gu gleanúna |
| Agglutinin | aglútainin bain2▼ gu aglútainine |
| Agglutinogen | aglútainigéin ? |
| Aggregate | comhbhailiú fir |
| Aggregate fruit | sméar bain2▼ gu sméire, ai sméara, gi sméar |
| Albumen | albaimín fir4▼ gu albaimín |
| Alcohol | alcól fir1▼ gu alcóil, ai alcóil, gi alcól |
| Algae | alga fir4▼ gu alga, iol algaí |
| Alimentary canal | canáil bain3 an bhia |
| Allantois | allantóis bain2▼ gu allantóise |
| Allele | ailléil bain2▼ gu ailléile, aidbhr ailléilí |
| Allergy | ailléirge bain4▼ gu ailléirge, iol ailléirgí |
| Allogamy | allagamacht bain3 ? |
| Allopolyploid | allapolaplóideach fir1▼ gu allapolaplóidigh, ai allapolaplóidigh, gi allapolaplóideach |
| Alveolus | ailbheolas fir1▼ gu ailbheolais, ai ailbheolais, gi ailbheolas |
| Amino acid | aimíonaigéad fir1▼ gu aimíonaigéid, ai aimíonaigéid, gi aimíonaigéad |
| Amitosis | aimiotóis bain2▼ gu aimiotóise |
| Ammocoetes larva | jiissaa amoositii |
| Ammonia | amóinia bain4▼ gu amóinia |
| Ammonification | amóiniú fir▼ gu amóinithe |
| Ammonifying bacteria | Baictéir amóiníoch ? |
| Amnion | aimnian fir1▼ gu aimniain, ai aimniain, gi aimnian |
| Amniotic egg | ubh aimnianach |
| Amniotic fluid | sreabhán fir1 aimnianach |
| Amoeba | aiméibe bain4▼ gu aiméibe, iol aiméibí |
| Amoebocyte | aiméibicít bain2▼ gu aiméibicíte, iol aiméibicítí |
| Amoeboid | aiméabóideach a1▼ |
| Amphibia | Amphibia |
| Amphioxus | amfaibhiorach a1 |
| Ampulla | ampaill bain2▼ gu ampaille |
| Amylase | aimileáis bain2▼ gu aimileáise |
| Anabolism | anabalacht bain3▼ gu anabalachta |
| Anaerobic Respiration | riospráid bain2 anaeróbach▼ gu riospráide anaeróbaí |
| Analogous organs | orgán fir1 analógach |
| Anandrous | anandrach a1 |
| Anaphase | anapas fir4▼ gu anapas, iol anapasanna |
| Anatomy | anatamaíocht bain3▼ gu anatamaíochta, iol anatamaíochtaí |
| Ancestral characteristics | saintréithe sinsearacha |
| Androecium | aindréiciam fir4▼ gu aindréiciam |
| Androgenic-hormone | hormón andraigineach |
| Anemia | ainéime bain4 |
| Anemophily | ainéimifileacht bain3▼ gu ainéimifileachta |
| angiology | aingeolaíocht ? |
| angiosperm | angaispeirm bain2▼ gu angaispeirme, iol angaispeirmeacha |
| Animal | ainmhí fir4▼ gu ainmhí, iol ainmhithe |
| Ankle | rúitín fir4▼ gu rúitín, iol rúitíní (murnán fir1 agus alt fir1 na coise) |
| Annelida | Annelida LA s iol |
| Annual plant | Planda bliantúil |
| Annual ring | fáinne fir4 bliantúil▼ gu fáinne bhliantúil, ai fáinní bliantúla |
| Anoxia | anocsacht bain3▼ gu anocsachta |
| Antenna | aintéine bain4▼ gu aintéine, iol aintéiní |
| Anterior | tosaigh gu (réamhtheachtach a1) |
| Anther | antar fir1▼ gu antair, ai antair, gi antar |
| Antheridium | ?? |
| Anthesis (https://en.wikipedia.org/wiki/Anthesis) | ?? |
| Antibiotic | antaibheathach fir1▼ gu antaibheathaigh, ai antaibheathaigh, gi antaibheathach |
| Antibody | antasubstaint bain2▼ gu antasubstainte, iol antasubstaintí |
| Anticoagulant | antaithéachtach fir1▼ gu antaithéachtaigh, ai antaithéachtaigh, gi antaithéachtach |
| Antigen | antaigin bain2▼ gu antaigine |
| Antitoxin | antatocsain bain2▼
gu antatocsaine |
| Antivenom | antai-nimh (Tagairt:https://cdn.simplestudy.io/assets/backend/uploads/exam_papers/lc-biology-2009-qp-ynbcq.pdf) |
| Ants | seangán fir1▼ gu seangáin, ai seangáin, gi seangán |
| Anuria | ?? (https://en.wikipedia.org/wiki/Anuria) |
| Anus | anas fir1▼ gu anais, ai anais, gi anas |
| Aorta | aorta fir4▼ gu aorta, iol aortaí |
| Aortic arch | áirse bain4 aortach▼ gu áirse aortaí, ai áirsí aortacha |
| Apetalous | éipheitealach a1 |
| Aphyllous | éaduilleach a1 |
| Apical dominance | rinncheannas |
| Apical meristem | rinnmhíristéama fir4▼ gu rinnmhíristéama, iol rinnmhíristéamaí |
| Appendage | géagán fir1▼ gu géagáin, ai géagáin, gi géagán |
| Appendicular skeleton | cnámharlach fir1 aipindiceach▼ gu cnámharlaigh aipindicigh, ai cnámharlaigh aipindiceacha, gi cnámharlach aipindiceach |
| Appendix | aipindic bain2▼ gu aipindice |
| Appositional growth | fás comhaisnéiseach |
| Aquarium | uisceadán fir1▼ gu uisceadáin, ai uisceadáin, gi uisceadán |
| Aquatic plant | planda fir4 uisceach |
| Aquatic habitat | gnáthóg baib2 uisceach |
| Aqueous humor | lionn fir3 uiscí |
| Arachnoid | aracnóideach fir1▼ gu aracnóidigh, ai aracnóidigh, gi aracnóideach |
| Arachnoid matter | ábhar fir1 aracnóideach |
| Arteriole | artairín fir4▼ gu artairín, iol artairíní |
| Artery | artaire fir4▼ gu artaire, iol artairí |
| Arthropoda | Arthropoda s iol LA |
| Artificial fertilizer | leasachán fir1 saorga |
| Artificial insemination | inseamhnú fir saorga▼ gu inseamhnaithe shaorga |
| Ascaris | ascaras fir1▼ gu ascarais |
| Ascomycota | ?? |
| Ascospore | ascaspór fir1▼ gu ascaspóir, ai ascaspóir, gi ascaspór |
| Asexual Reproduction | atáirgeadh fir éighnéasach (síolrú fir éighnéasach) |
| Assimilate | asamhlaigh br▼ abr asamhlú, aidbhr asamhlaithe |
| Association | comhluadar fir1▼ gu comhluadair, ai comhluadair, gi comhluadar (plandaí etc.) |
| association fibres | snáithín comhlachais (DEEPSEEK) (https://en.wikipedia.org/wiki/Association_fiber) |
| Assortative mating (homogamy) | homagamacht bain3▼ gu homagamachta, iol homagamachtaí |
| Asters | astair |
| Asthma | plúchadh fir▼ gu plúchta (asma fir4▼ gu asma) |
| Atlas | Atlas fir1▼ gu Atlais |
| Atom | adamh fir1▼ gu adaimh, ai adaimh, gi adamh |
| Atrioventricular node | nód fir1 aitrimhéadailíneach |
| Atrium {auricle} | aitriam fir4▼ gu aitriam, iol aitriamaí {cluaisín fir4▼ gu cluaisín, iol cluaisíní} |
| Atrophy | seargadh fir▼ gu seargtha (cnaí fir4▼ gu cnaí) |
| Auditory capsule | capsúl fir1 éisteachta |
| Auditory nerve | néaróg bain2 éisteachta▼ gu néaróige éisteachta, ai néaróga éisteachta, gi néaróg éisteachta |
| Auditory organ | orgán fir1 éisteachta |
| Auditory ossicles | cnámhóga éisteachta |
| Autogamy | uathghamacht bain3▼ gu uathghamachta |
| Autolysis | uathalú fir▼ gu uathalaithe |
| Autonomic nervous system | uathchóras fir1 na néaróg▼ gu uathchóras na néaróg |
| Autosome | uathshóm fir1▼ gu uathshóim, ai uathshóim, gi uathshóm |
| Autotomy | uatóime bain4▼ gu uatóime |
| Autotroph | uatrófach fir1▼ gu uatrófaigh, ai uatrófaigh, gi uatrófach |
| Auxin | áicsin bain2▼ gu áicsine |
| Aves | Aves s iol |
| Avitaminosis | avitimíneois bain2▼ gu avitimíneoise, iol avitimíneoisí |
| Axil | ascaill bain2▼ gu ascaille, iol ascaillí |
| Axillary bud | bachlóg bain2 ascailleach▼ gu bachlóige ascaillí, ai bachlóga ascailleacha, gi bachlóg ascailleach |
| Axon | acsón fir1▼ gu acsóin, ai acsóin, gi acsón |
| Béarla | Gaeilge |
|---|---|
| Bacillus | bachaillín fir4▼ gu bachaillín, iol bachaillíní |
| Backbone | cnámh bain2 droma▼ gu cnáimhe droma, ai cnámha droma, gi cnámh droma |
| Backcrossing | aischrosáil bain3▼ gu aischrosála, iol aischrosálacha |
| Bacteria | Baakteeriyaa |
| Bactericide | Ajjeestuu baakteeriyaa |
| Bacteriology | baictéir fir io |
| Bark | coirt fem2 |
| Barrier | bacainn fem2 |
| Basal metabolism | meitibileacht bain3 bhunaidh▼ gu meitibileachta bunaidh |
| Basidiomycetes | baisidimícéit bain2▼ gu baisidimícéite |
| Basidium | baisidiam fir4▼ gu baisidiam, iol baisidiamaí |
| Bean | pónaire bain4▼ gu pónaire, iol pónairí |
| Bedbug | míol fir1 leapa▼ gu míl leapa |
| Belly | bolg fir1▼ gu boilg, ai boilg, gi bolg |
| Beetle | ciaróg bain2▼ gu ciaróige, ai ciaróga, gi ciaróg |
| Biennial | débhliantóg bain2▼ gu débhliantóige, ai débhliantóga, gi débhliantóg (planda),débhliantúil a2▼
(saolré planda) |
| Bilateral symmetry | siméadracht bain3 dhéthaobhach▼ gu siméadrachta déthaobhaí |
| Bile | domlas fir1▼ gu domlais |
| Bile duct | ducht fir3 domlais |
| Bilharzia | sisteasóimiáis bain2▼ gu sisteasóimiáise |
| Binary fission | déscoilteadh fir▼ gu déscoilte |
| Binomial nomenclature | ainmníocht bain3 dhéthéarmach▼ gu ainmníochta déthéarmaí |
| Bio | féinaisnéis bain2▼ gu féinaisnéise, iol féinaisnéisí |
| Biochemistry | bithcheimic bain2▼ gu bithcheimice |
| Biodiversity | bithéagsúlacht bain3▼ gu bithéagsúlachta |
| Biogenesis | bithghineas fir1▼ gu bithghinis, ai bithghinis, gi bithghineas |
| Biological control | srianadh fir bitheolaíoch▼ rialú fir bitheolaíoch |
| Biological factor | toisc bain2 bhitheolaíoch |
| Biology | bitheolaíocht bain3▼ gu bitheolaíochta |
| Biomass | bithmhais bain2▼ gu bithmhaise |
| Biosphere | bithsféar fir1▼ gu bithsféir, ai bithsféir, gi bithsféar |
| Biosynthesis | bithshintéis bain2▼ gu bithshintéise, iol bithshintéisí |
| Biotic community | pobal fir2 bitheach |
| Bisexual | déghnéasach fir1▼ gu déghnéasaigh, ai déghnéasaigh, gi déghnéasach |
| Bicuspid valve | comhla bain4 dhéchuspach▼ gu comhla déchuspaí, ai comhlaí déchuspacha |
| Blood | fuil bain3▼ gu fola, iol fola |
| Blood clotting | fuiltéachtadh fir▼ gu fuiltéachta |
| Blood group | fuilghrúpa fir4▼ gu fuilghrúpa, iol fuilghrúpaí |
| Blood platelets | pláitín fir4 fola▼ iol pláitíní fola |
| Blood pressure | brú fir4 fola▼ gu brú fola |
| Blood serum | séiream fir1 fola▼ gu séirim fola |
| Blood vessel | fuileadán fir1▼ gu fuileadáin, ai fuileadáin, gi fuileadán (soitheach fir1 fola) |
| Body cavity | cuas fir1 coirp▼ gu cuais coirp, ai cuais coirp, gi cuas coirp |
| Bone | cnámh bain2▼ gu cnáimhe, ai cnámha, gi cnámh |
| Bony fish | iasc fir1 cnámhach▼ ai éisc chnámhacha |
| Book lungs | ?scamhóga leabhar |
| Botany | luibheolaíocht bain3▼ gu luibheolaíochta |
| Botulism | ispíneachas fir1▼ gu ispíneachais (botalas fir1▼ gu botalais) |
| Brain | inchinn bain2▼ gu inchinne |
| Brain stem | stoc fir1 na hinchinne |
| Breathe v | análaigh br abr análú, aidbhr análaithe |
| bronchus (primary ) | broncas fir1 seachscamhógach |
| Bronchus | broncas fir1 |
| Bud | bachlóg bain2▼ gu bachlóige |
| Budding | bachlú fir▼ gu bachlaithe (ag péacadh) |
| Bud scales | crotal fir1 bachlóige (gainne fir4 bachlóige) |
| Bulb | bleib bain2 an bhleibín, na bleibíní, na mbleibíní. |
| Bulbil | bleibín fir4▼ gu na bleib |
| Bundle sheath | beart-truaill bain2▼ gu beart-truaille |
| Bursa | saicín fir4 |
| English | Gaeilge | |||
|---|---|---|---|---|
| Cactus | cachtas fir1▼ gu cachtais, ai cachtais, gi cachtas | |||
| Calcifuge | cailctheifeach fir1▼ gu cailctheifigh, ai cailctheifigh, gi cailctheifeach | |||
| Callus (on hand) | creagán fir1▼ gu creagáin, ai creagáin, gi creagán | |||
| Callus (on sole) | bonnleac bain2▼ gu bonnleice | |||
| Callus | callas fir1▼ gu an challais, ai na callais, gi na gcallas | |||
| Calyx | cailís bain2▼ gu an chalra, na calraí na gcalraí | |||
| calory | calra fir4 an chalra | |||
| Canal system | córas fir1 na canála | |||
| Canine | cainíneach fir1▼ gu cainínigh, ai cainínigh, gi cainíneach | |||
| Canning | cannú fir▼ gu cannaithe (cannadóireacht bain3▼ gu cannadóireachta) | |||
| Capillarity | ribeadas fir1▼ gu ribeadais | |||
| Capsule | capsúl fir1▼ gu capsúil, ai capsúil, gi capsúl | |||
| Carapace | carapás fir1▼ gu carapáis, ai carapáis, gi carapás | |||
| Carbon cycle | timthriall fir3 carbóin | |||
| Cardiac | cairdiach a1 | |||
| Cardiac muscle | matán fir1 cairdiach | |||
| Cardinal vein | féith bain2 chairdinéalta | |||
| Carotid arch | stua fir4 cairdiach | |||
| Carotid artery | artaire fir4 caratach | |||
| Carpal | carpasach fir1▼ gu carpasaigh, ai carpasaigh, gi carpasach | |||
| Carpus gu carpais, ai carpais, gi carpas | ||||
| Cartilage | loingeán fir1▼ gu loingeáin, ai loingeáin, gi loingeán | |||
| Caterpillar | bolb fir1▼ gu boilb, ai boilb, gi bolb (bratóg bain2▼ gu bratóige, ai bratóga, gi bratóg) | |||
| Caudal | eireaballach a1 | |||
| Cauline | cálach a1 | |||
| Cell | cill bain2▼ gu cille, ai cealla, gi ceall | |||
| Cell body | cill-chorp fir1▼ gu cill-choirp, ai cill-choirp, gi cill-chorp | |||
| Cell cycle | timthriall fir3 cille | |||
| Cell division | cilldeighilt bain2▼ gu cilldeighilte | |||
| Cell membrane | cillscannán fir1▼ gu cillscannáin, ai cillscannáin, gi cillscannán | |||
| Cell migration | aistriú fir cille | |||
| Cell sap | cillsú fir4▼ gu cillsú | |||
| Cell structure | cilldéanmhas fir1▼ gu cilldéanmhais | |||
| Cell theory | teoiric bain2 na gceal | |||
| Cell tissue | fíochán fir1 cille | |||
| Cell wall | cillbhalla fir4▼ gu cillbhalla, iol cillbhallaí | |||
| Cellular organelles | orgánaidí na cille | |||
| Cell transformation | claochlú fir ceall | |||
| Centrosome | ceintreasóm fir1▼ gu ceintreasóim, ai ceintreasóim, gi ceintreasóm | |||
| Cenozoic | Caenasóch a1 | |||
| Cenozoic era | Ré Bain4 Chaenasóch a1 | |||
| Cephalization | ceifealú fir▼ gu ceifealaithe | |||
| Cephalochordata | Cephalochordata | |||
| Cephalothorax | ceifealatóracs fir4 gu ceifealatóracs | |||
| Cerebellum | ceirbrín gu ceirbrín, iol ceirbríní | |||
| Cerebral cortex | coirtéis bain2 cheirbreach | |||
| Cervical groove | eitre bain4 cheirbheacsach | |||
| Cervix | ceirbheacs fir4 | |||
| Cheese bain2 gu cáise, iol cáiseanna | ||||
| Chemoreceptor | ceimeaghabhdóir fir3 gu ceimeaghabhdóra, iol ceimeaghabhdóirí | |||
| Chemosynthesis | ceimishintéis bain2 gu ceimishintéise, iol ceimishintéisí | |||
| Chlorophyll | clóraifill bain2 gu clóraifille | |||
| Chloroplast | clóraplast fir4 gi clóraplast, iol clóraplastaí | |||
| cholera | calar fir1 gu calair | |||
| Chondrichthyes | Chondrichthyes s iol LA | |||
| Chordata | Chordata s LA | |||
| Chorion | cóirín fir4 gu cóirín, iol cóiríní | |||
| Chromatophore | crómatafór fir1▼ gu crómatafóir, ai crómatafóir, gi crómatafór | |||
| Chromoplast | crómaplast fir4 gu crómaplast, iol crómaplastaí | |||
| chromosomes | crómasóm fir1 gu crómasóim, ai crómasóim, gi crómasóm | |||
| Cilium | fabhrán fir1 gu fabhráin, ai fabhráin, gi fabhrán | |||
| Ciliary body | corp fir1 fabhránach | |||
| Ciliary feeder | beathóir masc3 fabránach | |||
| Ciliary muscle | matán fir1 fabhránach | |||
| Ciliary structure | struchtúr fir1 fabhránach | |||
| Ciliata | Ciliata | |||
| Ciliated cell | cill bain2 fhabhránach | |||
| Circular canal | canáil bain3 chiorclach | |||
| Circulatory system | córas fir1 imshruthaithe | |||
| Class | aicme bain4 gu aicme, iol aicmí | |||
| Classification | aicmiúchán fir1 gu aicmiúcháin (rangúchán fir1 gu rangúcháin) | |||
| Clasper | claspaire fir4 gu claspaire, iol claspairí | |||
| Clavicle | dealrachán fir1 gu dealracháin, ai dealracháin, gi dealrachán | |||
| Climax | forchéim bain2 gu forchéime | |||
| Clitoris | brillín fir4 gu brillín, iol brillíní | |||
| Clot | téachtán fir1 gu téachtáin, ai téachtáin, gi téachtán | |||
| Coccus | cocas fir1 gu cocais, ai cocais, gi cocas | |||
| Cockroach (common) | ciaróg bain2 dhubh (blatóg bain2 choiteann) | |||
| Cocoon | cocún fir1▼ gu cocúin, ai cocúin, gi cocún | |||
| Coelom | céalóm fir1▼ gu céalóim, ai céalóim, gi céalóm | |||
| Coelomate | céalómach a1 | |||
| Coelomic cavity | cuas fir1 céalómach | |||
| coenzyme | comheinsím bain2 gu comheinsíme | |||
| Coiled filament | filiméad fir1 corntha | |||
| Cold blooded | fuarfhuilteach | |||
| Coleoptile | coiléiptíl bain2▼ gu coiléiptíle | |||
| Colon | drólann bain2 gu drólainne, ai drólanna, gi drólann | |||
| Colony | coilíneacht bain3 gu coilíneachta, iol coilíneachtaí | |||
| Colour vision | aithint bain3 dathanna | |||
| Commensal | comhthíosach a1 | |||
| Commensalism | comhthíosachas fir1 gu comhthíosachais | |||
| Common | coiteann a1 | |||
| Community | pobal fir1 gu pobail, ai pobail, gi pobal | |||
| Companion | compánach fir1 gu compánaigh, ai compánaigh, gi compánach | |||
| Companion cell | cill bain2 choimhdeachta | |||
| comparative anatomy | anatamaíocht bain3 chomparáideach | |||
| Comparative physiology | fiseolaíocht bain3 chomparáideach | |||
| Compensation point | pointe fir4 cúitimh | |||
| Competition | iomaíocht bain3 gu iomaíochta (coimhlint bain2 gu coimhlinte) | |||
| Complete metamorphosis | meiteamorfóis bain2 fhoirfe | |||
| Composite | cumasc fir1 | |||
| Compound leaf | comhdhuille fir gu comhdhuille, iol comhdhuillí | |||
| Compression | comhbhrú fir gu an chomhbhrúite | |||
| Conceptacle | coimpreán fir1 gu coimpreáin, ai coimpreáin, gi coimpreán | |||
| Condenser | comhdhlúthadán fir1 | |||
| Conditional reflex | frithluail bain2 riochtaithe | |||
| Cone | buaircín fir4 gu buaircín, iol buaircíní | |||
| coniferous | buaircíneach a1 | |||
| Conjunctiva | tonn bain2 na súile (tonn bain2 súile) | |||
| Conjugation | comhchuing bain2 gu comhchuinge (comhchuingiú fir▼ gu comhchuingithe) | |||
| Connective | nascach fir1 gu nascaigh | |||
| Connective tissue | fíochán fir1 tacaíochta | |||
| Consumer | tomhaltóir fir3 gu tomhaltóra, iol tomhaltóirí | |||
| Contagious | tógálach a1 (gabhálach a1) | |||
| Contraception | frithghiniúint bain3 gu frithghiniúna | |||
| Contractile vacuole | folúisín fir4 chrapthach | |||
| Control of cell division | cilldeighilt bain2 a rialú | |||
| Convoluted tubule | fidín fir4 comhchasta | |||
| Convolution | conbhlóid bain2▼ gu conbhlóide | |||
| Copulation (animal) | cúpláil bain3 gu na cúplála, na cúplálacha | |||
| Copulation (human) | comhriachtain fem3 gu na comhriachtana | |||
| Coral | coiréal fir1 | |||
| Cork | corc fir1 | - | Corn | arbhar fir1 |
| Cornea | coirne bain4 gu coirne, ai iol coirní | |||
| Corolla | coróinín fir4 gu coróinín, iol coróiníní | |||
| Corpuscle | coirpín fir4 gu coirpín, ai coirpíní, gi coirpiní | |||
| Corpus luteum | corpus luteum | |||
| Cortex | coirtéis bain2 gu coirtéise | |||
| Cotyledon | cotailéadón fir1 | |||
| Craniate | Craniata | |||
| Cranium | cráiniam fir4▼ gu cráiniam, iol cráiniamaí | |||
| Crop | barr fir1▼ gu bairr, ai barra, gi barr | |||
| Crop rotation | uainíocht bain3 na mbarr | |||
| Crossbreed | crosphóraigh br▼ abr crosphórú, aidbhr crosphóraithe | |||
| Cross fertilization | crostoirchiú fir▼ gu crostoirchithe | |||
| cross-over (medicine) | trasacht fem3 | |||
| cross-pollination | crosphailniú fir▼ gu crosphailnithe | |||
| Cryptophyte | criptifít bain2▼ gu criptifíte, iol criptifítí | |||
| Cub | coileán fir1 | |||
| Culture | cultúr fir1 | Cuticle | cúitineach fir1 gu cúitinigh | |
| Cytology | cíteolaíocht bain3 gu cíteolaíochta | |||
| Cytolysis | cítilíseas | |||
| Cytoplasma | cíteaplasma fir4 gu cíteaplasma, iol cíteaplasmaí | |||
| Cytosol | cíteasol fir1 | |||
| Cytokinesis | cíticinéis bain2 gu cíticinéise |
| English | Gaeilge |
|---|---|
| Daughter cell | mac-chill bain2 gu mac-chille, ai mac-chealla, gi mac-cheall |
| Day light vision | dearcadh sholas an lae |
| Deamination | dí-aimíniú fir gu dí-aimnithe (dí-aimíniúchán fir1 gu dí-aimíniúcháin) |
| Decay | meath br abr meath, aidbhr meata |
| Decay | meath fir3 gu meatha |
| Deciduous | duillsilteach a1 |
| Deciduous tooth | diúlfhiacail bain2 gu diúlfhiacaile |
| Decomposer | dianscaoilteoir fir3 gu dianscaoilteora, iol dianscaoilteoirí |
| Decortication | coirtiú fir gu coirtith |
| Defoliation | dídhuilliú fir gu dídhuillithe (dídhuilliúchán fir1 n) |
| Degeneration | meathlúchán fir1( meath fir3 gu meatha) |
| Dehiscent | oscailteach a |
| Dehydration | díhiodráitiú fir gu díhiodráitithe (díhiodráitiúchán fir1 gu díhiodráitiúcháin) |
| Dendrite | deindrít bain2 u deindríte |
| Denitrification (próiseas) | dínítriú fir gu dínítrithe |
| Denitrification | dínítriúchán fir1 |
| Den (badger's) | brocais fem2 gu na brocaise, ai na brocaisí, gi na mbrocaisí |
| Dental formula | Foirmle b4 fhiaclóireachta |
| Dental groove | eitre bain4 fhiaclóireachta |
| Dentine | déidín fir4 gu déidín |
| Depauperate | fás fir1 cranda |
| Dermatophyte | borrphéist bain2 gu borrphéiste, iol borrphéisteanna |
| Dermis | deirm bain2 gu deirme |
| Dermatitis | deirmitíteas fir1 |
| Diabetes | diaibéiteas fir1 |
| Diagnosis | diagnóis bain2 gu diagnóise |
| Diaphragm | scannán fir1 |
| Diastema | diaistéama fir4 gu diaistéama, iol diaistéamaí |
| Diastole | diastól fir1 |
| Diatoms | diatóm fir1 |
| Dicotyledon | déchotailéadón fir1 |
| Differentiation | difreáil bain3 gu difreála |
| Diffuse | idirleath br abr idirleathadh, aidbhr idirleata |
| Diffusion | idirleathadh fir gu idirleata |
| Digestion | díleá fir4 gu díleá |
| Digestive enzyme | einsím bain2 dhíleách |
| Digestive gland | faireog bain2 dhíleách |
| Digestive system | córas fir1 díleá |
| Digit | digit bain2 gu digite, iol digití |
| Dihybrid | déhibrid bain2 gu déhibride |
| Dimorphism | démhorfacht bain3 gu démhorfachta |
| Dioecious | dé-éiciach a1 |
| Diploblastic | dipleablastach a1 |
| Diploid | dioplóideach fir1 |
| Diploid condition | riocht fir3 dioplóideach |
| Diploid number | uimhir bain5 dhioplóideach |
| Disc | diosca fir4 gu diosca, iol dioscaí |
| Discontinuous distribution | dáileachán fir1 neamhleanúnach |
| Disease | galar fir1 |
| Dispersal | scaipeadh fir gu scaipthe |
| Disperse | scaip br abr scaipeadh, aidbhr scaipthe |
| Dispersion medium | meán fir1 easrúcháin |
| Dissimilation | díshamhlú fir gu díshamhlaithe |
| Distal | aimhneasach |
| Distribution | dáileadh fir gu dáilte, iol dáiltí |
| Diversity | éagsúlacht bain3 |
| Division | deighilt b2 gu na deighilte, ai na deghiltí, gi na ndeighiltí |
| DNA | ADN (aigéad fir1 dí-ocsairibeanúicléasach ) |
| DNA cycle | timthriall fir3 ADN |
| DNA replication | macasamhlú fir ADN |
| DNA synthesis | sintéis bain2 ADN |
| DNA Dominance | ceannas fir1 ADN |
| Dominant | ceannasach a1 |
| Dominant character | tréith fem2 cheannasach |
| Donor | deontóir fir3 gu deontóra, iol deontóirí |
| Dormancy | suanacht bain3 gu suanachta |
| Dormant | suanach a1 |
| Dorsal | droma gu mar a |
| Dorsal aorta | aorta fir4 droma |
| Dorsal lobe | maothán fir1 droma |
| Double circulation | imshruthú fir dúbailte |
| Double fertilization | toirchiú fir dúbailte |
| Drupe | drúp fir1 |
| Duct | ducht fir3 gu duchta, iol duchtanna |
| Ductless gland | faireog bain2 éaduchtach |
| Duodenum | dúidéineam fir1 gu dúidéinim |
| English | Gaeilge | |||
|---|---|---|---|---|
| Ear | cluas bain2 gu cluaise, ai cluasa, gi cluas | |||
| Ear drum | tiompán fir1 na cluaise | |||
| Ear ossicle | cnámhóg bain2 cluaise | |||
| Ecdysis | eicdís bain2 gu eicdíse | |||
| Ecological factor | toisc bain2 éiceolaíoch | |||
| Ecology | éiceolaíocht bain3 gu éiceolaíochta | |||
| Eco species | éicispeiceas fir1 | |||
| Ecosystem | éiceachóras fir1 | |||
| Ecotype | éicitíopa fir4 gu éicitíopa, iol éicitíopaí | |||
| Ectoderm | eictideirm bain2 gu eictideirme | |||
| Ectoparasite | eictisheadán fir1 (eicteaparaisít bain2 gu eicteaparaisíte) | |||
| Effector neuron | néarón fir1 éifeachtóra | |||
| Effector organ | orgán fir1 éifeachtóra | |||
| Efferent branchial artery | artaire fir4 brainciach eisiomprach ai artairí brainciacha eisiompracha | |||
| Efferent fibre | snáithín fir4 eisiomprach | |||
| Efferent loop | lúb bain2 eisiomprach | |||
| Egestion | eisligean fir1 | |||
| Egg | ubh bain2 gu uibhe, iol uibheacha | |||
| Egg membrane | ubhscannán | |||
| Elastic cartilage | loingeán fir1 leaisteach | Elephantiasis | eilifintiáis bain2 gu eilifintiáise | |
| Embryo | suth fir3 gu sutha, iol suthanna | |||
| Embryogenesis | suthghineas fir1 | |||
| Embryology | sutheolaíocht bain3 gu sutheolaíochta | |||
| Embryo sac | suthshac fir1 | |||
| Embryonic membrane | scannán fir1 suthach | |||
| Embryonic period | tréimhse fir4 suthach | |||
| Embryophyte | suthfhít bain2 gu suthfhíte, iol suthfhítí | |||
| Enamel | cruan fir1 | |||
| Encysted | cistithe a3 | |||
| Endemic | cistithe a3 | |||
| Endocardium | ionchairdiam fir4 gu ionchairdiam | |||
| Endocarp | ioncharp fir1 | |||
| Endocrine gland | faireog bain2 inchríneach | |||
| Endocrine system | córas fir1 inchríneach | |||
| Endodermal cell | cill bain2 indeirmeach | |||
| Endometrium | inmheitriam fir4 gu inmheitriam, iol inmheitriamaí | |||
| Endoparasite | ionpharaisít bain2 gu ionpharaisíte (inseadán fir1) | |||
| Endoskeleton | ionchnámharlach fir1 | |||
| Endospore | ionspór fir1 | |||
| Endosperm | inspeirm bain2 gu inspeirme | |||
| Endotoxin | iontocsain bain2 gu iontocsaine | |||
| Energy | fuinneamh fir1 | |||
| Entomology | feithideolaíocht bain3 gu feithideolaíochta | |||
| Entomophily | feithidfhileacht iarmh bain3 | |||
| Environment | comhshaol fir1 | |||
| Enzyme | einsím bain2 gu einsíme, iol einsímí | |||
| Epicardium | eipeacairdiam fir4 gu eipeacairdiam | |||
| Epicotyl | eipeacotail bain2 gu eipeacotaile | |||
| Epidermis | eipideirm bain2 gu eipideirme | |||
| Epiglottis | eipeaglotas fir1 | |||
| Epiphyte | eipifít bain2 gu eipifíte | |||
| Erection | adharc bain2 gu adhairce, ai adharca, gi adharc (éirí fir4 gu éirí) | |||
| Erector muscle | matán fir1 ardaitheach | |||
| Erosion | creimeadh fir an chreimthe | |||
| Erythroblastosis fetalis | Erythroblastosis fetalis | |||
| Esophagus | éasafagas fir1 (diúlfaíoch fir1) | |||
| Estivation | samhrú fir an tsamhraithe | |||
| Euglena | Euglena | |||
| Evolution | éabhlóid bain2 gu éabhlóide | |||
| Exchange | malartú fir | |||
| Excretion | eisfhearadh fir | |||
| Excurrent growth | ?fás eiseachumarach | |||
| Exhale | easanálaigh br | |||
| Exocarp | eiseacarp fir1 | |||
| Exocrine gland | faireog bain2 eisicríneach | |||
| Exodermis | eisideirm bain2 gu eisideirme | |||
| Exoskeleton | eisichreatlach bain2 gu eisichreatlaí, ai eisichreatlacha, gi eisichreatlach | |||
| Expansion | forbairt bain3 | |||
| Eye | súil bain2 gu súile, ai súile, gi súl | |||
| Eyeball | meall fir1 súile iol meallta súl | |||
| Eyelid | caipín fir4 súile (mogall fir1 súile) | |||
| Eye muscle | matán fir1 súile ai matáin na súile |
| Béarla | Gaeilge |
|---|---|
| Facial nerve | néaróg bain2 ghnúiseach |
| Faeces | faecas fir1 |
| Fallopian tube | feadán fir1 fallópach |
| False rib | easna bain4 bhréagach ai easnacha bréagacha |
| Family | fine bain4 gu fine, iol finte |
| Fat | saill bain2 gu saille, iol saillte |
| Fat body | corp fir1 saille |
| Fat cell | cill bain2 shailleach |
| Feather | cleite fir4 gu cleite, iol cleití |
| Fermentation | díleá fir4 |
| Fern | raithneach bain2 gu raithn |
| Fertile soil | ithir bain5 shaibhi |
| Fertility | torthúlacht bain3 gu torthúlachta |
| Fertilization | toirchiú fir gu toirchithe |
| Fertilization membrane | scannán fir1 toirchithe |
| Fertilizer | leasachán fir1 gu leasacháin, ai leasacháin, gi leasachá |
| Fibre | snáithín fir4 gu an tsnáithín, ai/gi na snáithíní |
| Fibril | fibril bain2 gu fibrile |
| Fibrin | fibrin bain2 gu fibrine |
| Fibrinogen | fibrinigin bain2 gu fibrinigine |
| Fibrous | snáithíneach a1 |
| Fibula | fiobúl fir1 gu fiobúil, ai fiobúil, gi fiobúl |
| Filament | filiméad fir1 gu filiméid, ai filiméid, gi filiméad |
| Filamentous | filiméadach a1, snáithíneach a1 |
| Fin | eite bain4 gu na heite, ai na heití, gi na n-eití |
| Fin ray | ga eite |
| Fish | iasc fir1 |
| Fission | scoilteadh fir gu scoilte |
| Flagellate | lascnaid bain2 gu lascnaide, gu lascnaidí |
| Flagellum | lascghéagán fir1 |
| Flame cell | cill bain2 bhladhmach |
| Flat worm | leithphéist bain2 gu leithphéiste, iol leithphéisteanna |
| Flea | dreancaid bain2 gu dreancaide, iol dreancaidí |
| Floral diagram | bláthléaráid bain2 gu bláthléaráide (léaráid bain2 bhláthach) |
| Floral formul | foirmle bain4 bhláthach |
| Floral tube | feadán fir1 bláthach |
| Flower | bláth fir3 gu blátha, iol bláthanna |
| Flower bisexual | bláth déghnéasach |
| Flower imperfect | bláth neamhfhoirfe |
| Flower pistillate | bláth pistileach |
| Flower staminate | bláth staimíneach |
| Flower unisexual | bláth aonghnéasach |
| Flowering plant | planda fir4 bláthach |
| Fluid | sreabhán fir1 |
| Foetus | féatas fir1 |
| Foetus membrane | scannán fir1 féatais |
| Follicle | falacail bain2 gu falacaile, iol falacailí |
| Food chain | biashlabhra fir4 gu biashlabhra, iol biashlabhraí |
| Food pyramid | pirimid bain2 an bhia |
| Food vacuole | folúisín fir4 bia |
| Food web | bia-eangach bain2 gu bia-eangaí |
| Foot | bun fir, cos bain2 |
| Fore arm | rí bain4 gu rí, iol rítheacha (cuisle bain4) |
| Fore brain | tuilinchinn bain2 gu tuilinchinne |
| Fossil | iontaise bain4 gu iontaise, iol iontaisí |
| Fraternal twins | cúpla fir4 déshiogótach |
| Fragmentation | bloghadh fir |
| Fructose | fruchtós fir1 |
| Fruit | toradh fir1 |
| Function | feidhm bain2 gu feidhme, iol feidhmeanna |
| Fungus | fungas fir1 |
| Fungicide | fuingicíd bain2 gu fuingicíde, iol fuingicídí |
| Funicle | srincín fir4 gu srincín, iol srincíní |
| Fur | fionnadh fir1 |
| English | Gaeilge |
|---|---|
| Galactose | galachtós fir1 |
| Gall bladder | máilín fir4 an domlais |
| Ganglion | gainglín fir4 gu gainglín, iol gainglíní |
| Gel | glóthach bain2 gu glóthaí, ai glóthacha, gi glóthach |
| Gene | géin bain2 gu géine, iol géinte |
| Genitalia | baill ghiniúna |
| Genetics | géinitic bain2 gu géinitice |
| Genotype | géinitíopa fir4 gu géinitíopa, iol géinitíopaí |
| Genus | géineas fir1 |
| Geological time | am fir3 geolaíoch |
| Geotropism | geotrópacht bain3 gu geotrópachta, iol geotrópachtaí |
| Germ cell | geirmchill bain2 gu geirmchille, ai geirmchealla, gi geirmcheall |
| Germination | péacadh fir gu péactha |
| Germ layer | geirmshraith bain2 gu geirmshraithe |
| Germ tube | geirmfheadán fir1 |
| Gestation | iompar fir1 |
| Gill | geolbhach fir1 |
| Gill fungus | fungas fir1 geolbhaigh |
| Gizzard | eagaois bain2 gu eagaoise |
| Gland | faireog bain2 gu faireoige, ai faireoga, gi faireog |
| Glomerulus | glomarúlach fir1 gu glomarúlaigh, ai glomarúlaigh, gi glomarúlach |
| Glucose | glúcós fir1 |
| Gonad | gónad fir1 |
| Graft | beangú fir (plandaí) ; nódú fir (máinliacht) |
| Graaffian follicle | falacail bain2 de Graaf |
| Granulocyte | granalaicít bain2 gu granalaicíte, iol granalaicítí |
| Grass | féar fir1 |
| Green gland | faireog ghlas |
| Growth | fás fir1 |
| Guard cell | sciathchill bain2 gu sciathchille |
| Gullet | slogaide bain4 gu slogaide iol slogaidí |
| Gut | putóg bain2 gu putóige iol putóga |
| Gymnosperm | gimnispeirm bain2 gu gimnispeirme, iol gimnispeirmeacha |
| English | Gaeilge |
|---|---|
| Habit | béas fir3 gu béasa, ai béasa, gi béas |
| Habitat | gnáthóg bain2 gu gnáthóige |
| Hemoglobin | Haemaglóibin bain2 gu haemaglóibine |
| Hair | Gruaig bain2 gu gruaige (ar dhuine). Fionnadh fir1 gu fionnaidh (ar ainmhí) |
| Hair cell | Cill bain2 ribeach |
| Hair follicle | Falacail bain2 ribe |
| Hair papilla | Sineán fir1 ribe |
| Halophyte | Halaifít bain2 gu halaifíte |
| Haploid number | Uimhir bain5 haplóideach |
| Hard wood | Crua-adhmad fir1 |
| Fever | Fiabhras fir1 |
| Haemorrhage | Rith fir3 fola |
| Hearing | Éisteacht bain3 gu éisteachta |
| Hemichordata | Hemichordata |
| Hepatic | Heipiteach a1 |
| Hepatic artery | artaire fir4 heipiteach |
| Hepatic portal system | Córas fir1 iomprach an ae, nó Córas iomprach heipiteach |
| Herbaceous plants | Planda fir4 luibheach, nó Planda fir4 lusach |
| Herbalist | Luibhlia fir4 gu luibhlia, iol luibhlianna |
| Herbicide | Luibhicíd bain2 gu luibhicíde |
| Herbivorous | Luibhiteach a1 |
| Heredity | Oidhreacht bain3 gu oidhreachta, iol oidhreachtaí |
| Hermaphrodite | Heirmeafraidíteach fir1 |
| Heterodont | Heatródóntach fir1 |
| Heterogeneous | Ilchineálach a1, nó Ilghnéitheach a1 |
| Heterotrophic | Heitreatrófach a1 |
| Hexose | Heacsós fir1 |
| Hibernation | Geimhriúchán fir1, nó Geimhreachas fir1, nó Geimhriú fir |
| Hilum | Híleam fir1 |
| Hind-brain | Iarinchinn bain2 gu iarinchinne |
| Hind-gut | Putóg bain2 chúil |
| Holophytic | Holaifíteach a1 |
| Holozoic | Holasóch a1 |
| Homeothermic | Homaitheasach a1 |
| Homodont | Ilkaan Walfakkoo |
| Homologous chromosomes | Baaddira Walfakkaatoo |
| Homologous structure | Caasa walfakkataa |
| Homozygous | Gostokkee |
| Hooves | Kottee |
| Hook worm | Raammoo hokkoo |
| Hormone | Hoormoonii |
| Horny jaws | A'ama gaanfee |
| Host | Keessummeessituu |
| Housefly | Tisiisa |
| Humerus | Lafee irree olaanaa |
| Humidity | Jiidhillaa |
| Humus | Kosbiyyee |
| Hybrid | We'elcha, diqaalaa |
| Hydrophyte | Biqilbishee |
| Hydroponics | Biqileeta bishaanii |
| Hydrostatic pressure | Dhibbaa bishaanii |
| Hyperglycaemia | Sukkaara dhiigaa olka’aa |
| Hypertonic | Bulbulqoo olaanaa |
| Hypocotyl | Jirmuta,Soomayyoo |
| Hypothesis | Jennaa, mala-dha'insa |
| Hypotonic | Bulbulqoo gadaanaa |
| Hypoxia | Hanqina ooksijii, Hanqiinadhiituu |
| English | Afaan Oromoo |
|---|---|
| Identical twins | lakkuu walfakkaatoo |
| Imbibition | Dhugama |
| Image | Fakkaatti |
| Image formation | Uumamuu fakkaatii |
| Immunity | Iraafa, madiinummaa |
| Impermeable | Hinseensifinee |
| Impulse | dhiibbaa |
| Inbreed | Walhora firaa |
| Incisor | Ilkaan fuulduree |
| Incomplete | Hanquu |
| Incomplete dominance | Mo'annaa hanquu |
| Incomplete metamorphosis | Bocjijirraa hanquu |
| Incubation period | Yeroo hammannoo |
| Incubator | Batooree |
| Incus(anvil) | Lafee boraatii |
| Indehiscent | Hindhoonee |
| Independent assortment | mirrii Of-danda'aa |
| Indigenous | biyyumee |
| Infant | daa'ima, sinoo |
| Infection | bacawwii,bocoo |
| Inferior | gadaantee |
| Inferior vena cava | Dhigdeebistuu guddicha gadii |
| Infertile | Gawwii |
| Inflammation | kulkula |
| Inflorescence | Daraartuuta,gorboba daraaraa |
| Inhale | Hafuura baafachuu |
| Inheritances | Dhaala sanyii |
| Inhibition | dhoorkuu |
| Inhibitor | didaa |
| ingestion | Afaanitti fudhachuu |
| Initials | Jalqaba |
| Inject | limmoo |
| Injection | lilmee waraanuu |
| Insect | Ilbiisa |
| Insect pollination | Habareessuu Ilbiisaa |
| Insecticide | Farra Ilbiisoota |
| Insectivore | Soorilbiissa |
| Insoluble | hinbulbulamnee |
| Instinct | amala dhalootaa,yaadumaa |
| Insulin | insuliinii |
| Integument | uwwisa daraaraa |
| Intercellular | Lubbiyyoolee gidduu |
| Intercellular space | iddoo lubbiyyoolee gidduu |
| Internal | keessoo |
| Internal environment | Naannoo keessaa |
| Internode | birkiilee gidduu |
| Interphase | Sadarkaa forfannaa |
| Interstitial fluid | Dhangala'oo lubbiyyoolee gidduu |
| Intestinal gland | Xannacha mar'imaanii |
| Intestine | Mar'imaan |
| Intoxication | summeessuu |
| Intracellular | kees-lubbiyyoo |
| Intramembranous | sabaga keessa |
| Interventricular septum | xiixxuu qaawa onnee gidduu |
| Inversion | garagaltoo |
| Invertebrate | Lafemaleeyyii |
| Involuntary | Fadhiimalummaa |
| Iodine | Ayoodiinii |
| Irregular flower | Daraaraa alidilee |
| Irritability | biri'annoo |
| Isolation | |
| Isotonic | bulbulqixxee |
| Isotope | daaddaa |
| English | Afaan Oromoo |
|---|---|
| Jaundice | Hossee, Dhukkubba shimbirroo |
| Jaw | A'ama |
| Jaw bone | Lafee a'amaa |
| Jelly | Dhoqonee |
| Jellyfish | Qurxummii dhoqonee |
| Joints | Buusaawwan |
| Juice | Cuunfaa |
| Jute | Quncee qaaccaa |
| English | Afaan Oromoo |
|---|---|
| Keratin | Burqata rifeensaa |
| Kidney | Kalee |
| Kidney tube | Ujummoo Kalee |
| Kilocalorie | Kumoo'illa |
| Kind | Akaakuu |
| Kinetic energy | Anniisaa sochii |
| Kinetic theory | Yaadiddama sochii |
| Kingdom | Mootummaa |
| Knee | Jilba |
| English | Afaan Oromoo |
|---|---|
| Labium | Hidhii jalaa |
| Lacrimal duct | dhuyyaama imimmaanii |
| Lactose | Laaktoosii |
| Lactation | Cobaannanii |
| Lactose | Sukkara annanii |
| Lancelet | lawweeeyyii |
| Large intestine | Mar'imaan furdaa |
| Larva | Jiisaa |
| Laryngeal cartilage | Morgaa sanduuqa sagalee |
| Larynx | Sanduuqa sagalee |
| Larynx locomotion | Laagee socho'aa |
| Latent period | Yeroo riphaa |
| Lateral | cinaa |
| Lateral line system | sirna sarara cinaa |
| Lateral roots | hidda cinaa |
| Laxative | teessissaa |
| Layer | baqqaana |
| Leaf blade | qara baalaa |
| Leaf disease | dhukkuba baalaa |
| Leaf let | baalbicuu |
| Leaf scar | godaannisa baalaa |
| Leaf sheath | haguuggii baalaa |
| Leaf stalk | muka baalaa |
| Leather | kal'oo |
| Legumes | shabalakee |
| Lens | doo'innee |
| Lenticel | Dhuyyaama harganjirmaa |
| Leukocytes | Lubbiyyoo dhiiga adii |
| Life cycle | marsaa jireenyaa |
| Life expectancy | tilmaama jireenyaa |
| Life span | jiruu |
| Ligaments | golxa,morgoya |
| Limb | harkaa miila, hududa |
| Limb girdle | sabbata hududaa |
| Limb skeleton | donkoo hududaa |
| Limiting factor | akkumsa timjeessaa |
| Linkage | qunnamsiisoo |
| Lipids | suuphana |
| Liver | tiruu |
| Liver fluke | raammoo tiruu |
| Living organism | lubbu qabeeyyii |
| Lobster | qeensanqabduu |
| Locomotion | sosochii |
| Locomotor organs | qaama sosochii |
| Longitudinal ducts | dhuyyaama dalgee |
| Loop of Henle | looppii Henle |
| Lower jaw | a'ama jalaa |
| Lung | somba |
| Lung worm | Raammoo sombaa |
| Lymph | Dhuyyaa |
| Lymphocyte | Maandhoodhuyyaa |
| English | Afaan Oromoo |
|---|---|
| Macrogamete | Saallubbiyyoo guddicha |
| Macronucleus | Tambii guddicha |
| Macrospore | Dhukee guddicha |
| Malaria | Busaa |
| Malaria parasite | Maxxantuu busaa |
| Malleus | Lafee Gaduumaa |
| Malpighian body | Qaama malpigiyaanii |
| Malpighian tubes | Ujummoolee malpigiyaanii |
| Maltase | Maalteesii |
| Maltose | Maaltoosii |
| Mammals | Hoosiftoota |
| Mammary gland | Xannacha harmaa |
| Mandibles | Dhamnaa jalaa |
| Mandibular arch | Gooboo a'amaa |
| Mantle | Uwwisoo |
| Marrow | Dhuka |
| Marsupial | Subbeeyyii |
| Matrix | Gummee keessaa |
| Maturation | Bilchina |
| Maturity | Bilchooma, Kaa imummaa |
| Maxilla | Dhamnaa gubbaa |
| Mechanism | Tooftaalee |
| Medulla | Handhuurtaa,wiirtuu |
| Medulla oblongata | Hangullaa diriiraa |
| Membrane | Sabaga |
| Meninges | Sabaga sammuu |
| Menopause | Iggita laguu |
| Menstrual cycle | Marsaa laguu |
| Menstruation | Laguu |
| Meristems | Guddatuu |
| Mesocarp | Abuurkeessoo |
| Metabolism | Nadheefa |
| Metamorphosis | Bocjijjiirraa |
| Metaphase | Sadarkaa kurfli |
| Metatarsus | Lafee barruu miilaa |
| Microbody | Nafbullee |
| Microgamete | Saallubiyyoo xiqqicha |
| Micronucleus | Tambii xiqqicha |
| Micro-organism | Micirjirtii bullee |
| Micropyle | Uraa xiqqicha |
| Microscope | Shifargaa |
| Microspore | Dhukee xiqqicha |
| Microtube | Shifujummoo |
| Midbrain | Gidduu sammuu |
| Midget | Gabucee, tashaa |
| Midrib | Hidda baalaa |
| Migration | Godaansa |
| Migratory nucleus | Tambii godaanaa |
| Milk teeth | Ilkaan aannanee |
| Milky disease | Dhukkuba aannanee |
| Mineral | Albuuda |
| Mineral salt | Soogidda albuuda'aa |
| Mitral valve | Huutuu cimdii |
| Molar | A'oo |
| Molecule | Molokiyuulii |
| Monocotyledon | Fiilloo tokkee |
| Monocyte | Maandhoo tokkee |
| Monoecious | Kornalamee |
| Monohybrid | Wa'ela tokkee |
| Monosaccharide | Sukkaar-tokkee |
| Morphogenesis | Uumjiree |
| Mosquito | Bookee busaa |
| Motor | Sochii |
| Motor nerve | Ribee(aarsituu) sochii |
| Motor neuron | Lubbiyyoo aarsituu sochii |
| Mucosa | Sabaga laanqessaa |
| Mucous cell | Lubbiyyoo furrii |
| Mucus | Furrii |
| Multicellular | Lubbiyyedduu |
| Muscle | Maashaa |
| Muscle tissue | Gummee maashaa |
| Mushroom | Habuuttaa |
| Mutation | Foloqa |
| Mutualism | Walutubbii |
| English | Afaan Oromoo |
|---|---|
| Naked bud | Kichuu hingolgamnee |
| Nasal cavity | Qaawwa Funyaanii |
| Natural selection | Filamaata uumamaa |
| Nectar | Nadhii daraaraa |
| Nectary | Burqisnadhii |
| Nerve | Aarsituu, Ribee |
| Nerve centre | Aarsituu wiirtuu |
| Nerve cord | Funyoo aarsituu |
| Nerve fibre | Algee aarsituu, haanxaa aarsituu |
| Nerve impulse | Dhiibbaa aarsituu |
| Nerve root | Hidda aarsituu |
| Nervous system | Sirna aarsituu |
| Nervous tissue | Gummee aarsituu |
| Net venation | Hidda baalaa walxaxoo |
| Neuron | Lubbiyyoo aarsituu |
| Niche | Miidaroo |
| Nitrogen cycle | Marsaa naaytiroojiinii |
| Node | Kuburee |
| Nodule | Kuburroo, dhiita'aa |
| Nomenclature | Moggaasa |
| Nostril | Qaawwa funyaanii |
| Notochord | Tushaa dugdaa,goora |
| Nuclear division | Hirama tambii |
| Nuclear membrane | Sabaga wiirtuu, sabaga tambii |
| Nucleolus | Tambittii |
| Nucleoprotein | Tambiiburqata |
| Nucleus | Tambii |
| Nurse | Laamtuu,waldhaanaa |
| Nutrition | Sirna nyaata |
| Nutrient | Dhangaa,sooree |
| Nymph | Corqa,idaayyoo |
| English | Afaan Oromoo |
|---|---|
| Occiput | Jalsammuu |
| Occipital bone | Lafee jalsammuu |
| Oil gland | Xannacha zayitaa(quyyisaa) |
| Olfactory | Foolii |
| Olfactory bulb | Kumbulluu foolii |
| Olfactory cells | Lubbiyyoo foolii |
| Olfactory nerve | Aarsituu foolii |
| Omnivorous | Soorlachee |
| Oocyte | Oosaayitii, mandhokokaan, maandhee hanqaaquu |
| Oogamy | Oogami, Walhormaata biimamaa |
| Oogonium | Oogoniyamii, walhormaata biimamaawaa |
| Oology | Ooloojii, Qorkillee, Xiin-okokaan |
| Oosperm | Zaaygootii, miciraan |
| Oospore | Oospoorii, qummee gabbate |