Jump to content

Fuinneamh in-athnuaite

Athraigh naisc
Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.

Is éard atá i gceist le fuinneamh in-athnuaite (ar a nglaoitear fosta fuinneamh glas) ná fuinneamh ginte le hacmhainní in-athnuaite a a athshlánaítear le feadh saoil daonna. I measc na bhfoinsí a úsáidtear go forleathan, tá grianfhuinneamh/grianchumhacht, fuinneamh gaoithe/cumhacht ghaoithe agus hidreachumhacht. I roinnt tíortha, faightear go suntasach fosta cumhacht gheoiteirmeach agus bithfhuinneamh/bithbhreosla.
Samplaí d'fhuinneamh in-athnuaite: grianfhuinneamh/grianchumhacht sa Spáinn; fuinneamh gaoithe san Afraic Theas; Hidrileictreachas ar Dhamba na dTrí Mhám ar an Iaing-tsí sa tSín; bithfhuinneamh/bithbhreosla plant san Albain.

Glaoitear fuinneamh in-athnuaite athraitheach ar foinsí nach féidir cumhacht a ghiniúint go leanúnach, amhail is cumhacht ghréine agus cumhacht ghaoithe. I gcodarsnacht, tugtar fuinneamh in-athnuaite insmachtaithe ar fhoinsí eile ina n-áirítear hidrileictreachas dambáilte, bithfhuinneamh agus cumhacht gheoiteirmeach.

Mar phríomh-inspreagadh, forbraítear fuinneamh in-athnuaite chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú agus dá bharr athrú aeráide a chosc. I gcoitinne, ní dhéanann foinsí in-athnuaite an méid sin truaillithe is breoslaí iontaise, truailliú aeir agus truailliú ó thorann san áireamh.[1]

Úsáidtear fuinneamh in-athnuaite go minic chun leictreachas a ghiniúint. Tá roinnt buntáistí ann: is féidir le leictreachas idir teas a bhogadh agus cumhacht a soláthar d'fheithicilí, agus is glan é ag a áit ídithe.[2][3]

Ó bhliain go bliain, éiríonn córais in-athnuaite níos éifeachtúla, níos saoire[4] agus níos iomaíche i gcoinne breoslaí iontaise.[5] Is in-athnuaite é an chuid is mó den toilleadh leictreachais nua ar domhain.[6] I roinnt áiteanna, is iad idir fótavoltach gréine nó gaoth ar tír an leictreachas is saoire a thógtar ar nua.[7]

Idir na blianta 2011 agus 2021, d'fhás fuinneamh in-athnuaite ó 20% go 28% den soláthar leictreachais. I measc seo, d'fhás fuinnimh ghréine agus gaoithe ó 2% go 10%. Ag an am gcéanna, laghdaigh breosla iontaise ó 68% go 62%.[8] Sa bhliain 2025, bhí fuinnimh in-athnuaite níos mó ná 30% de ghiniúint leictreachais agus meastar go mbéidh seo 45% faoin mbliain 2030.[9][10] San lá atá inniu ann, tá roinnt tíortha ann a ghineann 50% nó níos mó dá gcuid leictreachais le foinsí in-athnuaite.[11][12]

Chun astaíochtaí glan-nialais a bhaint amach faoin mbliain 2050, measann an International Energy Agency gur gá 90% de leictreachas an domhain a ghiniúint le fuinneamh in-athnuaite.[13] The current pace of renewable expansion remains far from this required rate globally,[14] go háirithe sna mór-gheilleagair amhail is an G7 agus an tAontas Eorpach (AE).[15]

Cuirtear baic fós i mbealach fuinneamh in-athnuaite, go háirithe fóirdheontas breosla iontaise,[16] stocaireacht ag an status quo,[17] agus daoine i gcoinne tionscadail in-athnuaite ina gceantair féin.[18][19] Maraon le gach sórt mianadóireachta, déantar dochar don timpeallacht ag tógáil mianraí ar an talamh.[20]

De réir roinnt daoine, is in-athnuaite é fosta fuinneamh núicléach, cé gur conspóideach an tuairim seo óir gur gá úráiniam, foinse neamh-inathnuaite, a bhaint.

Tagairtí

[cuir in eagar | athraigh foinse]
  1. ↑ "Renewable energy: a first course" (2018). Boca Raton, Londain, Nua Eabhrac: Taylor & Francis, CRC Press.
  2. ↑ "Towards an electricity-powered world" (2011). Energy and Environmental Science 4 (9): 3193–3222. doi:10.1039/c1ee01249e. Bibcode: 2011EnEnS...4.3193A.
  3. ↑ "Solar Electricity and Solar Fuels: Status and Perspectives in the Context of the Energy Transition" (2016). Chemistry – A European Journal 22 (1): 32–57. doi:10.1002/chem.201503580. PMID 26584653. Bibcode: 2016ChEuJ..22...32A.
  4. ↑ "Global renewable energy trends". Deloitte Insights. Dáta rochtana: 20 Lúnasa 2026.
  5. ↑ "2023 Levelized Cost Of Energy+". lazard.com. Dáta rochtana: 2024-06-10.
  6. ↑ "Renewable Energy Now Accounts for a Third of Global Power Capacity". irena.org (2 Aibreán 2019). Dáta rochtana: 2 Nollaig 2020.
  7. ↑ IEA (2020). Renewables 2020 Analysis and forecast to 2025 (Tuairisc). p. 12. Arna gcartlann ón mbunleagan ar 26 April 2021. Aisghafa 27 April 2021.
  8. ↑ "Renewables 2022" (14 June 2019). Global Status Report (renewable energies).
  9. ↑ "Global Electricity Review 2025". ember-energy.org. Dáta rochtana: 2025-04-11.
  10. ↑ "Renewables - Energy System". iea.org.
  11. ↑ "Renewable Energy" (January 2024). Our World in Data.
  12. ↑ Sensiba, Jennifer (2021-10-28). "Some Good News: 10 Countries Generate Almost 100% Renewable Electricity". CleanTechnica. Dáta rochtana: 2021-11-22.
  13. ↑ "Rapid rollout of clean technologies makes energy cheaper, not more costly". ina.org (2024-05-30). Dáta rochtana: 2024-05-31.
  14. ↑ "National growth dynamics of wind and solar power compared to the growth required for global climate targets" (19 July 2021). Nature Energy 6 (7): 742–754. doi:10.1038/s41560-021-00863-0. Bibcode: 2021NatEn...6..742C.
  15. ↑ "Have climate policies accelerated energy transitions? Historical evolution of electricity mix in the G7 and the EU compared to net-zero targets" (December 2023). Energy Research & Social Science 106. doi:10.1016/j.erss.2023.103281. Bibcode: 2023ERSS..10603281S.
  16. ↑ "Why fossil fuel subsidies are so hard to kill" (21 October 2021). Nature 598 (7881): 403–405. doi:10.1038/d41586-021-02847-2. PMID 34671143. Bibcode: 2021Natur.598..403T.
  17. ↑ "Incumbent lobbying as a barrier to forward-looking regulation: The case of demand-side response in the GB capacity market for electricity" (May 2020). Energy Policy 140. doi:10.1016/j.enpol.2020.111426. Bibcode: 2020EnPol.14011426L.
  18. ↑ "Sources of opposition to renewable energy projects in the United States" (as en) (June 2022). Energy Policy 165. doi:10.1016/j.enpol.2022.112922. Bibcode: 2022EnPol.16512922S.
  19. ↑ "Net Zero by 2050 – Analysis". IEA (18 Bealtaine 2021).
  20. ↑ Isaacs-Thomas, Bella (2023-12-01). "Mining is necessary for the green transition". PBS NewsHour. Dáta rochtana: 2024-05-31.
Aisghafa ó "https://ga.wikipedia.org/w/index.php?title=Fuinneamh_in-athnuaite&oldid=1326881"