Fir Domnann

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search

I Miotaseolaíocht na nGael, dream de chuid na Fir Bholg ab ea na Fir Domnann.

Sanasaíocht[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tá ainm na bhFear Domnann bunaithe ar an bhfréamh dumno-, domhan. Feictear go minic an iarmhír -on mar chuid d'ainmneacha diaga Gallaigh agus Briotanaigh. Is léir mar sin go gciallaíonn ainm na treibhe sa Bhreatain, na Dumnonii, ‘muintir/fir dhia an domhain'. De bharr chosúlacht na n-ainmneacha, moladh go raibh chomh-bhunús acu.[1] Thug Ó Raghallaigh le fios, mar shampla, ina shamhail stairiúil gur dhream P-Ceilteach réamh-Gaelach ab ea iad a rinne ionradh ar óir dheisceart na hÉireann i d dteannta leis na Galeóin.[2] Nó ghlactar go forleathan leis an smaoineamh seo inniu, ach is amhlaidh ina ainneoin sin go bhfuil nasc éigin idir an dá treibh.[3]

Logainmneacha[cuir in eagar | athraigh foinse]

I luath-litríocht na hÉireann, bhí cónaí ar na Fir Domnann i gCúige Laighean. I ndán den 7ú haois, deirtear go raibh a thaoiseach, Mess-Telmann, ina rí ruireach na cúige, ag rialú o rí-chathaoir ag Dún Áilinne.

Tá ainm na treibhe caomhnaithe sa logainm Inbhear Domhnann, cé go dtugtar an t-ainm Mullach Íde air inniu. Ach is é dá a iarthuaisceart Mhaigh Eo is ea an ceantar a bhfuil an gaol is treise aige leis na Fir Domnann: Iorrais Domnann (a bhfuil an barúntacht an lae inniu Iorras ainmnithe as) agus Magh Domnann agus Dún Domnann i ngar dó.[4]

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]

  1. J.T. Koch, Celtic Culture: a historical encyclopedia (2006), lch. 750.
  2. T. F. O'Rahilly, Early Irish History and Mythology (Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath, 1946)
  3. J.T. Koch, Celtic Culture: a historical encyclopedia (2006), lch. 750.
  4. J.T. Koch, Celtic Culture: a historical encyclopedia (2006), lch. 750.