Einceifilíteas sceartán-iompartha

Einceifilíteas sceartán-iompartha
Cineál	galar víreasach tógálach, infectious disease with epilepsy (en) , tick-borne disease (en) , viral encephalitis (en) , infection of the central nervous system (en) agus galar
Speisialtacht leighis	galair thógálacha agus néareolaíocht
Cóireáil chliniciúil
Comharthaí	tinneas cinn, miailge, fiabhras, tuirse, fótafóibe, meningeal syndrome (en) , somnolence (en) , cóma, urlacan, masmas, meningism signs (en) , pairilis agus Mearbhall
Scrúduithe	saothrán víreasach agus ELISA
	Cógais immunoglobulin therapy (en) , ribonuclease (en) , inteirféarón, (RS)-baclofen (en) , tizanidine (en) , tolperisone (en) , aigéad nicitíneach, gabapentin (en) , carbamazepin (en) , lamotrigine (en) , piracetam (en) , leigheas hipearbarach agus diazepam (en)
Pataigineas
Tarchur pataigineach	tick borne transmission (en)
Cúis	Tick-borne encephalitis virus
Aicmiú
ICD-10	A84.1, A84.9, A84.8 agus A84.0
ICD-9	063.2
Acmhainní seachtracha
DiseasesDB	29274
Patient UK	tick-borne-encephalitis-pro
MeSH	D004675
Orphanet	297
UMLS CUI	C0014061 agus C0014054
DOID	DOID:0050175

Is galar tógálach víreasach daonna é Einceifilíteas sceartán-iompartha (ESI) a bhaineann le lárchóras na néaróg, a tharchuirtear trí ghreim sceartán ionfhabhtaithe. Is minic a léirítear an galar mar mheiningíteas, einceifilíteas nó meiningeinceifealaíteas. Tarlaíonn miailíteas agus pairilis dromlaigh freisin. I dtuairim is trian de na cásanna, maireann iarmhairtí, mífheidhm chognaíoch den chuid is mó, ar feadh bliana nó níos mó.^[1]

Tá líon na gcásanna tuairiscithe ag méadú i bhformhór na dtíortha.^[2] Tá ESI ina dhúshlán sláinte imníoch don Eoraip, toisc go bhfuil méadú beagnach 400% tagtha ar líon na gcásanna daonna de ESI a tuairiscíodh i ngach réigiún eindéimeach san Eoraip le tríocha bliain anuas.^[3] Go stairiúil, ceapadh nach raibh víreas ESI le fáil sa Ríocht Aontaithe, ach in 2020 d’fhógair Public Health England an chéad dá chás ESI a tolgadh laistigh den tír.^[4]

Is eol go n-ionfhabhtaíonn an víreas einceifilíteas sceartán-iompartha raon óstach lena n-áirítear athchogantaigh, éin, creimirí, feoiliteoirí, capaill agus daoine. Is féidir an galar a scaipeadh ó ainmhithe go daoine freisin, agus is iad athchogantaigh agus madraí an phríomhfhoinse ionfhabhtaithe do dhaoine.

Comharthaí agus hairíonna

Is minic nach mbíonn aon siomptóim ag baint le hionfhabhtuithe víreas ESI, rud a chiallaíonn nach dtaispeánann an duine ionfhabhtaithe aon chomharthaí den ghalar. I gcásanna cliniciúla, is minic a bhíonn an galar déphasach. Tar éis tréimhse goir de thart ar sheachtain amháin (raon: 4 -28 lá) ó nochtadh (greim sceartáin), tarlaíonn siomptóim neamhshonracha.

Is minic a bhíonn dhá chéim ar leith ag ESI. I measc na siomptóm a bhaineann leis an gcéad chéim tá:

Baineann an dara céim leis an gcóras néareolaíoch agus le siomptóim mheiningítis (athlasadh na seicne timpeall ar an inchinn agus ar chorda an dromlaigh) agus/nó einceifilíteas (athlasadh na hinchinne).

Tagairtí

↑ Lindquist (31 May 2008). "Tick-borne encephalitis" (as English). The Lancet 371 (9627): 1861–1871. doi:10.1016/S0140-6736(08)60800-4. ISSN 0140-6736. PMID 18514730.
↑ Suss J (June 2008). "Tick-borne encephalitis in Europe and beyond--the epidemiological situation as of 2007". Euro Surveill. 13 (26). doi:10.2807/ese.13.26.18916-en. PMID 18761916.
↑ “Factsheet about tick-borne encephalitis (TBE)”. European Centre for Disease Prevention and Control (18 June 2017). Dáta rochtana: 15 January 2019.
↑ Middleton (2024-06-12). "Tick hazard in the South Downs National Park (UK): species, distribution, key locations for future interventions, site density, habitats" (as en). PeerJ 12. doi:10.7717/peerj.17483. ISSN 2167-8359. PMID 38881864.

[:0-1] Lindquist (31 May 2008). "Tick-borne encephalitis" (as English). The Lancet 371 (9627): 1861–1871. doi:10.1016/S0140-6736(08)60800-4. ISSN 0140-6736. PMID 18514730.

[pmid18761916-2] Suss J (June 2008). "Tick-borne encephalitis in Europe and beyond--the epidemiological situation as of 2007". Euro Surveill. 13 (26). doi:10.2807/ese.13.26.18916-en. PMID 18761916.

[ecdc.europa.eu-3] “Factsheet about tick-borne encephalitis (TBE)”. European Centre for Disease Prevention and Control (18 June 2017). Dáta rochtana: 15 January 2019.

[4] Middleton (2024-06-12). "Tick hazard in the South Downs National Park (UK): species, distribution, key locations for future interventions, site density, habitats" (as en). PeerJ 12. doi:10.7717/peerj.17483. ISSN 2167-8359. PMID 38881864.

[1]

[2]

[3]

[4]