Ealaín choincheapúil

Is gluaiseacht ealaíne comhaimseartha í an ealaín choincheapúil a tháinig chun cinn sna 1960idí, ach is féidir a bunús a rianú siar go dtí saothair réamhdhéanta Marcel Duchamp ag tús an XX haois.

Ní shainmhínítear ealaín trí shaintréithe aeistéitiúla na réad nó na saothar, ach amháin trí choincheap nó nó smaoineamh na healaíne amháin.

Bunús

Ní tréimhse shonrach den ealaín chomhaimseartha í an ealaín choincheapúil, ná gluaiseacht ealaíne struchtúrtha ná grúpa d'ealaíontóirí ar leith. É sin ráite, is féidir linn dáta a chur le gluaiseacht na healaíne coincheapúla sa chiall is doichte: idir 1965 agus 1975 (ach is léir go bhfuil réamhtheachtaithe ann chomh maith le lucht leanúna).

I measc na dtaispeántas bunúsacha i stair na healaíne coincheapúla tá an ceann a d'eagraigh Harald Szeemann, a thug le chéile go leor ealaíontóirí coincheapúla,"Quand les attitudes deviennent forme ", idir 22 Márta agus 27 Aibreán 1969, ag an Kunsthalle Bern (.i. halla taispeántais ealaíne). Ba san Eoraip freisin a thosaigh Catherine Millet ag caint faoi ealaín choincheapúil leis an gcéad phríomhléiriú de ghluaiseacht ealaíne nua a bhí comhdhéanta den chuid is mó de Mheiriceánaigh Thuaidh ^[1].

Deirtear gurb é an t-ealaíontóir Meiriceánach Henry Flynt a d'úsáid an nath "ealaín choincheapúil" ar dtús, mar theideal ar thráchtas faoin gceol a foilsíodh i gcnuasach dar teideal Fluxus: Anthology, sa bhliain 1961. Ach, níl an nath sin ar aon dul leis an sainmhíniú a thug Joseph Kosuth: "L'art comme idée en tant qu'idée." ("Ealaín mar smaoineamh mar smaoineamh.") ná sainmhíniú an ghrúpa Art and Language. Dar le Kosuth, tá bunús na healaíne coincheapúla le fáil sna réada réamhdhéanta ar nós Porte-bouteilles (1914) nó Fontaine (1917) le Marcel Duchamp. Téann an treocht siar chomh maith le péintéireachtaí ar nós na sraithe Carré blanc sur fond blanc (1918) le Kasimir Malevitch nó, le déanaí, le cruthú l'Art infinitésimal (1956) d'Isidore Isou a mhol iniúchadh a dhéanamh ar shonraí aeistéitiúla fíorúla amháin.

Is cosúil nach bhfuil baint ag ealaín choincheapúil a thuilleadh le scileanna an ealaíontóra ná fiú leis an smaoineamh go gcaithfear saothar gur chóir go mbeadh saothar "finie" ('críochnaithe'), toisc go bhfuil tosaíocht ag an smaoineamh thar an gcur i gcrích: mar shampla, ní thairgeann roinnt ealaíontóirí ach sceitsí den saothar a d'fhéadfadh a bheith ann, nó fiú lámhleabhair threoracha a chuireann ar chumas aon duine an saothar a chruthú; is é an smaoineamh a bhfuil "valeur" ('luach') air, ní a chur i gcrích.

Le healaín choincheapúil, feictear, den chéad uair i stair na healaíne, "expression artistique" ('léiriú ealaíonta') rud a fhéadann maireachtáil gan an réad i ndáiríre, mar a léirítear "Zones de sensibilité picturale immatérielle" (Criosanna íogaireachta pictiúrtha doláimhsithe) d'Yves Klein nó, mar shampla, saothair na n-ealaíontóirí a bhí i láthair i Leverkusen (taispeántas Konzeption/Conception ag Músaem Städtisches i Leverkusen i 1969) " «réduisaient à ceux du langage, parfois accompagnés de photographies d'amateurs: des feuilles de papier dactylographiées voisinaient avec des télégrammes, des plaquettes, des classeurs, des bandes magnétiques. Pour la première fois, on visitait des salles d'exposition qui ressemblaient plutôt à des salles d'archives^[2].(' a laghdaíodh go dtí cinn an teanga, uaireanta in éineacht le grianghraif amaitéaracha: leathanaigh chlóscríofa in aice le teileagraim, leabhráin, fillteáin, téipeanna maighnéadacha. Den chéad uair, thugtaí cuairt ar hallaí taispeántais a bhí cosúil le seomraí cartlainne')."

Na buarthaí

Ealaíontóirí coincheapúla suntasacha

Tagairtí

↑ “Notes et passages de textes sur l'Art Conceptuel de Catherine Millet” (2012).
↑ Encyclopaedia Universalis.

[1] “Notes et passages de textes sur l'Art Conceptuel de Catherine Millet” (2012).

[2] Encyclopaedia Universalis.

[1]

[2]