Dictionary of the Irish Language

Dictionary of the Irish Language

Fotheideal	Based Mainly on Old and Middle Irish Materials
Cineál	foclóir Ghaeilge
Cárta innéacs
Teanga	Béarla, an tSean-Ghaeilge agus an Mheán-Ghaeilge
Eile
Suíomh gréasáin	dil.ie

Is é Dictionary of the Irish Language (ar a dtugtar “DIL” freisin) príomhfhoclóir na Luath-Gaeilge. Clúdaíonn sé an tréimhse roimh c. 1700, mar sin, an tSean-Ghaeilge, an Mheán-Ghaeilge, agus an Nua-Ghaeilge Mhoch. Is é Acadamh Ríoga na hÉireann a d'fhoilsigh an foclóir.

Is sa bhliain 1852 a shamhlaigh an bheirt teangeolaithe Gaeilge ba mhó le rá ag an am, Seán Ó Donnabháin agus Eoghan Ó Comhraí, foclóir cuimsitheach na Luath-Ghaeilge; bhí sé breis agus seasca bliain áfach sular foilsíodh an chéad fhascúl (an litir D chomh fada leis an bhfocal degóir; Carl JS Marstrander a thiomsaigh) i 1913. Bhí breis is seasca bliain ann fós go dtí gur foilsíodh an fascúl deiridh i 1976 faoi stiúir E. G. Quin.

Tá thart ar 2500 leathanach san fhoclóir iomlán, ach foilsíodh dlútheagrán (ceithre leathanach laghdaithe ar aon leathanach amháin) i 1983 (ISBN 0-901714-29-1), agus rinneadh cinneadh gan dul ar aghaidh le priontáil an eagráin lánmhéide.

Níl Foclóir Lainne ⁊ Gaoidheilge ar liosta foinsí DIL, rud a fhágann go raibh focail ag an bPluincéadach nach bhfuil san áireamh ann.

eDIL

Mar thoradh ar thionscadal ar cuireadh tús leis in 2003, seoladh eagrán ar líne den fhoclóir, ar a dtugtar electronic Dictionary of the Irish Language (nó “eDIL”), in Acadamh Ríoga na hÉireann ar an 27 Meitheamh 2007. Foireann Fhoclóir na Nua-Ghaeilge san Acadamh a d’eagraigh an seoladh.

Naisc sheachtracha

• eDIL

Féach freisin

• Droichead DIL
• Foclóir Stairiúil na Gaeilge