Dúnfort Naomh Eilís
Dúnfort Naomh Eilís (Úcr. Фортеця Святої Єлизавети) Is dún daingean é seo i gcathair Kropyvnytskyi, ceann de 10 ndún daingean den chineál seo ar fud na hEorpa agus príomhshiombail lár na hÚcráine.


Tar éis do lonnaitheoirí ó Dheisceart na hEorpa coilíneacht na "Seirbia Nua" a bhunú, thóg Cosacaigh Úcránacha, ar orduithe na Banimpire Rúiseach Eilís, an dúnfort seo chun na críocha seo a chosaint ar ionsaithe ón Impireacht Otomanach. Sa bhliain 1654, cruthaíodh comhghuaillíocht mhíleata, agus ghlac Úcránaigh páirt i roinnt cogaí ar thaobh na Rúise. Le linn an chogaidh leis an Impireacht Otamánach ó 1768 go 1774, sheas an dúnfort, a raibh 6,000 saighdiúir ann, go rathúil i gcoinne léigear ollmhór ó 70,000 ionsaitheoir agus chuir sé ionsaí Turcach ar ceal. Sa bhliain 1784, iompraíodh gunnaí ón daingean go Kherson. Sa bhliain 1794, bhí 162 gunna anseo, ag freastal ar 277 saighdiúir. Tar éis an 18ú haois, níor mhair ach dhá channa - cuireadh iad ar pheideastail chloiche in aice le bealach isteach an phríomhgheata. Ar an 17 Meán Fómhair 1842, tháinig an tImpire Nicholas I chuig an daingean le haghaidh paráid, sa bhliain 1874 - Alexander II, agus sa bhliain 1888 - Alexander III [1][2][3].
Le linn an chogaidh leis an bPoblacht Phobail Úcránach, bhí an chathair faoi fhorghabháil ag na cumannaigh, a chruthaigh príosún do na naimhde polaitiúla anseo. Le linn an ghorta shaorga, ar aithníodh é mar chinedhíothú, i 1932–1933 agus na ndúnmharuithe mais i 1937, rinne an OGPU agus an NKVD (póilíní rúnda speisialta an Aontais Shóivéadaigh uasal) fáil réidh go rúnda le coirp na ndaoine a fuair bás den ocras agus na ndaoine a lámhachadh le linn na mblianta faoi chois. Bhí cosc ar phlé ar an ábhar faoi chois pholaitiúil an Aontais Shóivéadaigh fiú i gcomhráite príobháideacha, gan trácht ar sna meáin; d’fhéadfadh aon trácht air príosúnacht an údair nó ospidéal síciatrach a bheith mar thoradh air, go dtí titim na deachtóireachta i 1991 [4].
Le linn fhorghabháil na Naitsithe ar an gcathair ó 1941 go 1944, lámhachadh na mílte Giúdach agus trodaithe frithsheasmhachta anseo arís agus arís eile. Tar éis na saortha, cuireadh na mairbh anseo. Ó 1950 i leith, tógadh séadchomhartha mór anseo d’íospartaigh an Dara Cogadh Domhanda, ina bhfuil 50,000 uaigh, Úcránaigh agus Giúdaigh den chuid is mó.

Sna 1960idí, tógadh séadchomharthaí cloiche ar na huaigheanna, agus go luath sna 1980idí, cuireadh dealbha i lár na n-uaigheanna. Tá séadchomharthaí ann atá tiomnaithe do laochra an Dara Cogadh Domhanda agus Chogadh na Rúise-na hÚcráine (2014-). Ina theannta sin, i 2016, tógadh séadchomhartha d’íospartaigh an ghorta idir 1932 agus 1933 [5][6][7].
References
[cuir in eagar | athraigh foinse]- ↑ Хто креслив перші плани фортеці Святої Єлисавети
- ↑ Хто і як знищував Запорізьку Січ
- ↑ 1775 - руйнування Запорізької Січі
- ↑ З архівних джерел про Великий терор»(до 80-х роковин Великого терору – масових політичних репресій 1937-1938 рр.)
- ↑ Хроніка Голокосту на Кіровоградщині
- ↑ 13 тисяч вбитих: історики розповіли про кількість жертв Голокосту на Кіровоградщині (ФОТО)
- ↑ Історичні вали фортеці Св. Єлисавети