DúnLéire

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
Dún Léire
Léarscáil
RedDot.png
Ireland map County Louth Magnified.png
Daonra (2016) 2340
Airde: 97m
Contae: Contae Lú
Cúige: Laighin

Is baile é Dún Léire (Dunleer i mBéarla) atá suite i gContae Lú. Tá an baile sin súite ar séan priomh bothar N1 timpeall 12 km ón fharraige. Is é 'Léires Fort' an leagan Béarla ar Dún Léire. Tá Dún Léire súite in aice cúpla baile eile mar shampla Baile Átha Fheirdia, Baile an Ghearlánaigh agus Collann.

Tá sé súite i lár idir Droichead Átha agus Dún Dealgáin freisin. Is paróiste dlí é freisin. Tá trí shráidbhaile i nDún Léire - Baile Philib, Droim Ing agus Dún Léire. Tógadh an baile in aice An Abhainn Bán.

Stair na háite[cuir in eagar | athraigh foinse]

1.1 Stair Dún Léire[cuir in eagar | athraigh foinse]

Bhunaigh Dún Léire i 1682. Bhí Charles II i bhfeidhm ag an am sin. Cuirim Dún Léire ó mainstir Ceilteach bhunaigh ón beirt dheartháir, Furadran agus Baithan. Mar a deir an seanscéal fuair Naomh Bríd radharc na súl ar áis ón tobar. Fuair Dún Léire flaithiúnta ó 1682 go 1811. Is é an buirgéis deireanach an stadús corparáideach a fháil.

Taisteal[cuir in eagar | athraigh foinse]

2.1 Na Priomhbhothar[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tá an t-ádh ag daonra Dún Léire mar tá siad súite in aice gach priomh bothair sa réigiún. Tá Dún Léire súite in aice an M1, an priomh bothair ón Béal Feirste go dtí Baile Átha Cliath. Má fhágann tú an R169 tá tú ábalta an N2 a fháil. Rith an N2 ón Leitir Ceanainn go dtí Baile Átha Cliath. Rith an N1 tríd an mbaile freisin ón Dún Dealgan go Baile Atha Cliath.

2.2 Seirbhisí bus agus traein[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tá stad bus ar fáil sa bhaile, ag tús agus ag deireadh an príomh sráid. Stad Bus Éireann bealach 100 agus bealach 100X i nDún Léire. Téann gach bealach sin chuig stáisiúin bus Droichead Átha agus go dtí Baile Átha Cliath [1]. Fadó bhí stáisiúin traein sa bhaile in aice an leabharlainn dhún sé i 1984. Le blianta beaga, tá níos mó tacaí chun staisiún traein a athosclaím [2].

Turásoireacht[cuir in eagar | athraigh foinse]

3.1 Loistin[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tá óstán amháin ar fáil i lár an bhaile. 'Naomh Jude' is é an t-anam [3]. Tá sé suité in aice na siopaí agus an stad bus. Ní raibh aon loistín mór sa bhaile ach tá siad suite i nDroichead Átha agus i nDún Dealgáin. I nDroichead Átha tá nios mo óstán agus teach ósta ar fáil. Is é 'An Óstán D', 'Scholars' agus ' An Óstán Glenside' na óstan is coitianta i nDroichead Átha. Tá óstán mór suite timpeall 8km síos an bóthar i mBaile an Ghearlánaigh - 'Óstán Ghearlánaigh'. Tá óstán 'Crowne Plaza' súite in aice an M1 i nDún Dealgáin.

3.2 Aiteanna Turásoireacht[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tá trá agus poirt Ceann Chlochair áiteanna turasóireacht i rith an tsamhraidh. San phoirt, tá trálaer agus bád eile ag iascaireacht. Ar an trá tá ionad RNLI ar fáil agus tá céad ar daonra dul isteach an t-ionad [4].

Áiteanna Turasóireacht stairiúil in aice an bhaile é Mellifont Abbey. Tá sé súite timpeall 15km ón lár an baile. Is é na Cistéireach a bhfuil faoi smacht an áit sin.

Tá An Ghráinseach Nua súite 20km ón bhaile. Is é an tuairisc Ghráinseach Nua is sine an obair i t-Éigipt. Tá feirm agus caifé suite in aice an tuairisc freisin.

Sport[cuir in eagar | athraigh foinse]

4.1 Cumann Luthchleas Gael[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tá Lann Léire CLG súite i lár an príomhbhaile Dún Léire. Bunaithe foireann na fír agus foireann óigeanta ach ní raibh aon fhoireann peil na mbán sa chlub ag an am sín, Gach samhraidh tarlaíonn 'Cúl Camp' sa pháirc peil [5].


Bhunaigh Naomh Caoimhín CLG i 1949. D'imir siad an chéad cluiche ar aghaidh Naomh Colmcille i Tóchar in aice na farraige. I 1992 bhunaigh foireann peil na mban i mBaile Philib. D'oscail an páirc fós in usáid inniu i mí na Lúnasa 1982 [6].

Cruthaíonn an chraobh peil na mban i gContae Lú i 1991.Gan aon dabht is é 1998 an bhliain is rathúla don fhoireann peil na mban. Bhuaigh na cailíní na sraithe contae agus an craobh chontae. Shríoch siad an cluiche ceannais í laighean freisin ach níor bhuaigh siad an cluiche. Sa bhliain sin, bhuaigh an fhoireann Lú an cluiche ceannais i bPáirc an Chrócaigh agus bhí ceithre cailíní ón Naomh Caoimhín ar an fhoireann [6].

Bhunaigh an club camógaíocht i 1979. I rith an chéad deich mbliana bhuaigh an club gach rud sa chontae. I 2011 bhí timpeall 100 cailíní ag imirt camógaíocht i mBaile Philib. I 2017 agus 2018 bhuaigh an club gach craobh agus gach sraithe i Contae Lú. Chuaigh an fhoireann U14 go dtí Feile na nGael i 2009,2011,2012,2014,2015,2016,2017 agus 2018. Bhuaigh na cailíní roinnt a sé i mBaile Atha Luain i 2018 [6].

Naomh Caoimhín CLG


4.2 Sacar[cuir in eagar | athraigh foinse]

Bhunaigh Aontaithe Droim Ing i 1971 agus tharla an chéad cruinniú i dteach tábhairne 'The Village Saloon'. Shríoch an fhoireann sinsir an chéad roinnt i 1974. Inniu, tá timpeall deich bhfoireann sa chlub ó aois faoi 8 ar aghaidh[7]. Bhuaigh Aontaithe Droim Ing an 'NEFL Club of the Year' i 2015. Ach, ag an drochuair, i 2016 ní raibh an club ábalta foireann sinsir a dhéanamh chun cluichí a imirt [8]. Is é 'Ar Aghaidh Go Deo' mana an club [9].

Oideachas[cuir in eagar | athraigh foinse]

5.1 Na Bunscoileanna[cuir in eagar | athraigh foinse]

Bhunaigh bunscoil Fionán Naofa i 1955, timpeall 4km ón lár an baile [10]. Inniu tá timpeall 90 dalta agus ceithre múinteoirí ag múineadh agus ag obair sa scoil [11]. Tá bunscoil Caoimhín Naofa suite 6km ón bhaile Dún Léire. D'oscail an bhunscoil sin i 1954 [12]. Is scoil beag é agus tá timpeall 130 dalta sa scoil [11]. Ag an am sin tá seacht múinteoirí ag obair sa scoil. Is é 'ag foghlain faoi Chaoimhín Naofa' mana an scoil. Tá an scoil seo suite i lár an baile in aice an phairc peil. Inniu, is é an bunscoile is mó sa paróiste le 222 dalta.[11]

Scoil Uí Mhuirí

5.2 An Meanscoil[cuir in eagar | athraigh foinse]

Bhunaigh Scoil Uí Mhuirí i 1954 le 55 dalta. Inniu tá timpeall 597 dalta sa scoil ag foghlaim gach rud ón timpeall 60 múinteori [13]. Le deontas, tá Scoil Uí Mhuirí ábalta méadú riachtanach a thógáil i 1994, 2011 agus 2018. Ar feadh cúpla bliain tosaigh an dobharcheantar ag crapadh mar ní raibh a lán spás faighte sa scoil.Tá Scoil Uí Mhuirí cuid den LMETB agus is scoil déis é freisin. Tá a lán gniomhaíochtaí seachtarscoile ar fáil sa scoil freisin mar shampla peil camógaíocht agus luthchleasach.

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]

  1. "View Timetables - Bus Éireann - View Ireland Bus and Coach Timetables & Buy Tickets" (en). www.buseireann.ie. Dáta rochtana: 2018-11-12.
  2. "Fight on for Dunleer train station - Independent.ie" (en). Independent.ie. Dáta rochtana: 2018-11-12.
  3. "Saint Judes" (en-US). stjudes.ie. Dáta rochtana: 2018-11-12.
  4. "Clogher Head Lifeboat Station" (en). rnli.org. Dáta rochtana: 2018-11-12.
  5. "Cúl Camps in Louth - GAA Cúl Camps 2018" (en). GAA Cúl Camps. Dáta rochtana: 2018-11-12.
  6. 6.0 6.1 6.2 "Parish/District History" (en-IE). www.stkevinslouth.gaa.ie. Dáta rochtana: 2018-11-13.
  7. "Dromin Utd’s super 40 years". Dáta rochtana: 2018-11-12.
  8. "Sad day for football - Independent.ie" (en). Independent.ie. Dáta rochtana: 2018-11-12.
  9. "[http://www.soccer-ireland.com/louth-football-clubs/dromin-united.htm Dromin United Football Club : The Junction, Greenlanes, Dromin, Dunleer, County Louth : Soccer Pitch Directions : Fixtures Secretary, Contact Details]". www.soccer-ireland.com. Dáta rochtana: 2018-11-12.
  10. "Dromin N S, Primary School, Dromin, Dunleer, Co Louth, 0416851564" (en). www.irelandstats.com. Dáta rochtana: 2018-11-12.
  11. 11.0 11.1 11.2 "Primary schools in Louth county" (en). www.irelandstats.com. Dáta rochtana: 2018-11-12.
  12. Declan Keane. "School Details - St. Kevin's National School Philipstown" (en-GB). www.stkevinsns.com. Dáta rochtana: 2018-11-12.
  13. "Scoil Ui Mhuiri, Dunleer, Co. Louth | The Irish Times Feeder Schools". www.irishtimes.com. Dáta rochtana: 2018-11-12.