Conradh Núicléach New START
| ||||
| ||||
| Cineál | conradh  | |||
|---|---|---|---|---|
| Tréimhse | 5 Feabhra 2011 - 5 Feabhra 2021 | |||
| Dáta na bliana | 8 Aibreán 2010 | |||
| Teacht i bhfeidhm | 5 Feabhra 2011 | |||
| Suíomh | Prág, An tSeicia | |||
| Tír | Stáit Aontaithe Mheiriceá agus an Rúis | |||
| Rannpháirtí | ||||
| Sínitheoir | ||||
| Teanga an tsaothair nó an ainm | Béarla agus an Rúisis | |||
| Saothar iomlán ar fáil ag URL | 2009-2017.state.gov… | |||
Is in 2010 a shínigh Uachtarán Mheiriceá Barack Obama agus Uachtarán na Rúise Dmitri Medvedev an Conradh Núicléach New START.[1] B'é seo an conradh deireanach um rialú arm núicléach idir an dá mhór-chumhacht.[2]
.png)
Cúlra
[cuir in eagar | athraigh foinse]Shínigh an tUachtarán Reagan agus ceannaire na Sóivéide Gorbachev an chéad chonradh START (START I) in 1991. Ach de bharr leathadh na Sóivéide, níor tháinig sé i bhfeidhm go dtí 1994. Ba é an toradh gur baineadh 80% de na hairm núicléacha straitéiseacha ar domhan faoi 2001.[3]
Chuaigh START I in éag ar an 5 Nollaig 2009.
Téarmaí
[cuir in eagar | athraigh foinse]Tháinig New START i bhfeidhm ar an 5 Feabhra 2011, agus bhí seacht mbliana ag an dá thír (go dtí 5 Feabhra 2018) chun na teorainneacha a bhaint amach. Ag an am bhí an dá thír ag iarraidh a gcaidreamh a chur ar ais ar bhonn síochánta.[2]
Na Teorainneacha:
Chuir an conradh teorainn 1,550 arm núicléach a d'fhéadfadh a bheith imlonnaithe ag gach ceann den dá thír.
700 feithicil - diúracáin bhailistíochta idir-roinneach (DBIR)[4] agus diúracáin a sceiteadh ó fhomhuireáin agus buamadóirí
800 teilgeoir - teilgeoirí imlonnaithe agus neamh-imlonnaithe d'ICBManna agus SLBManna
2023
[cuir in eagar | athraigh foinse]Ar an 21 Feabhra 2023, d'fhógair Vladimir Putin le linn a Óráid chuig an Tionól Cónaidhme go raibh an Rúis ag cur a rannpháirtíocht sa Chonradh New START ar fionraí. Tharla fógra Putin díreach tar éis cuairt gan choinne an Uachtaráin Biden ar Kyiv an lá roimhe sin. Cé gur chuir an Rúis a rannpháirtíocht ar fionraí, ní dhearna sí tarraingt siar ón gconradh go hiomlán.
Dúirt Putin: "Tá ár gcaidreamh tar éis dul in olcas, agus is iad na Stáit Aontaithe atá go hiomlán ciontach leis sin." "Má dhéanann na Stáit Aontaithe tástálacha, déanfaimid-ne iad freisin. Níor cheart go mbeadh smaoineamh ag duine ar bith gur féidir an chomhionannas straitéiseach domhanda a scrios." Dúirt Putin chomh maith nach gceadódh an Rúis do na Stáit Aontaithe agus do NATO cigireachtaí a dhéanamh ar a saoráidí núicléacha.
Ar an 31 Eanáir 2023, d'fhógair Roinn Stáit na Stát Aontaithe go raibh an Rúis ag sárú New START.
2026
[cuir in eagar | athraigh foinse]Tá an conradh ar tí dul in éag ag tús Feabhra 2026. Ciallaíonn sé sin:
- Nach mbeidh aon teorainn leis an líon arm núicléach ag ceachtar tír
- Go mbeidh rás na n-arm ar ais arís[5]
I Meán Fómhair 2024, mhol Vladimir Putin go gcoinneofaí teorainneacha an chonartha ar feadh bliana eile tar éis dó dul in éag, le ham a cheannach le haghaidh idirbheartaíochta ar chonradh nua. Níor thug rialtas Trump aon fhreagairt oifigiúil ar an moladh seo.[2]
Féach freisin
[cuir in eagar | athraigh foinse]- Conradh in aghaidh Iomadú Núicléach (1968)
- Conradh na bhFórsaí Núicléacha le Meánraon, 1987
- Conradh ar Thoirmeasc Airm Núicléacha, 2017 - 2021
- Conradh um Chosc Cuimsitheach ar Thrialacha Núicléacha, ... níl an Conradh i bhfeidhm fós
- Conradh ar Thoirmeasc Airm Núicléacha, 2021. Níl an Conradh i bhfeidhm sa Rúis agus na S-A srl
- Airm núicléacha
- Comhdhíothú dearbhaithe
Tagairtí
[cuir in eagar | athraigh foinse]- ↑ i mBéarla, Strategic Arms Reduction Treaty
- ↑ 2.0 2.1 2.2 Eoin Ó Murchú (2025-10-17). "Conradh Núicléach New START ar tí dul in éag" (ga-IE). An Páipéar. Dáta rochtana: 2025-10-26.
- ↑ "START I" (as en) (2025-09-26). Wikipedia.
- ↑ i mBéarla, ICBM nó InterContinental Ballistic Missiles
- ↑ "Arms race" (as en) (2025-08-09). Wikipedia.