Cath Waterloo

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
WD Bosca Sonraí Coinbhleacht MhíleataCath Waterloo
Cogaí Napoléon
Die Schlacht bei La Belle-Alliance am 18ten Juny 1815.jpg
Cuir in eagar ar Wikidata
Battle of Waterloo 1815.PNG
Cuir in eagar ar Wikidata
Cineál cath
Ainmnithe in ómós Waterloo
Dáta Meitheamh 18, 1815
Comhordanáidí 50°40′48″N 4°24′43″E / 50.68°N 4.412°E / 50.68; 4.412
Áit Mont-Saint-Jean (en) Aistrigh, Braine-l'Alleud
Tír An Bheilg
Rannpháirtithe Céad Impireacht na Fraince, An Phrúis, Hannover, United Kingdom of the Netherlands (en) Aistrigh, Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann, Principality of Brunswick-Wolfenbüttel (en) Aistrigh agus An Ríocht Aontaithe
Cath Waterloo

Áirítear go bhfuil Cath Waterloo, a tharla ar an Domhnach, 18 Meitheamh 1815, in aice le Waterloo sa Bheilg i measc na gcathanna is mó tábhacht dar troideadh riamh.[1] Maítear gur mhúnlaigh an cath sin todhchaí na hEorpa ar feadh céad bliain; go deimhin, ní raibh aon mhórchogadh ar an Mór-Roinn i gcaitheamh an ama sin.[2]

cuirassier

Ar an lá úd thug fórsaí na Fraince faoi stiúir Napoleon Bonaparte aghaidh ar chomhghuaillíocht Shasnach, Prúiseach (faoin ordú Gebhard Leberecht von Blücher, Prionsa Wahlstatt) srl. a bhí faoi stiúir an Mharascal Machaire Arthur Wellesley, nó Díuc Wellington mar ab fhearr aithne air in dhiaidh sin.

Ról na nÉireannach[cuir in eagar | athraigh foinse]

B'Éireannach é Wellington féin nach raibh iomlán ar a shuaimhneas lena fhéiniúlacht. “Because a man is born in a stable, that does not make him a horse”, ráiteas a leagtar air.

Coill Hougoumont

Measadh gur Éireannaigh iad 30%-40̤̤% dá shaighdiúirí Wellington.[3] Mar gur tharla an choimhlint seo i bhfad roimh an athrú mór teanga a bhain leis an nGorta Mór, is cinnte go raibh Gaeilge le clos ar pháirc an áir (b’fhiú leis na húdaráis ‘Rialacha agus Orduithe’ a chur i gcló i nGaeilge sa bhliain 1806 maidir le téarmaí seirbhíse agus pá).[4]

Bhí plandaí de phórtha uaisle agus sliocht na cosmhuintire ann:

  • an Ciarraíoch Maruice O’Shea,
  • Peter McMullen a chaill dhá ghéag,
  • William Ponsonby a bhí i gceannas ar mharcshlua,
  • Jenny Griffith a chaith trí lá ag cuartú a fir tar éis na cogaíochta
  • James Graham, a thuill clú agus gradam de bharr a ghaiscí.
Battle of Waterloo - Robinson.jpg
Battle of Waterloo map.png

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]

  1. "Feasta - alt 5". www.feasta.ie. Cartlannaíodh an bunleathanach ar 2015-09-08. Dáta rochtana: 2019-06-17.
  2. "Waterloo na nGael – léiriú snasta, machnamhach ar eachtra mhór" (ga-IE). Tuairisc.ie. Dáta rochtana: 2019-06-17.
  3. Frank McNally. "Irish blood, English brass neck – An Irishman’s Diary about who really won Waterloo" (en). The Irish Times. Dáta rochtana: 2020-10-07.
  4. gaeilge.org.au (8 Lúnasa 2015). "An Lúibín". Dáta rochtana: 2020.