Cantúin na hEilvéise
 Cantúin na hEilvéise | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Suíomh | |||||
| |||||
| Aitheantóir tuairisciúil | |||||
| Eile | |||||
| Suíomh gréasáin | ch.ch  | ||||
CuimsíonnIs 26 cantún na hEilvéise (Gearmáinis: Kanton; Fraincis: canton; Iodáilis: cantone; Rumantsch Grischun: chantun) ballstáit Chónaidhm na hEilvéise. D'úsáideadh Waldstätte chun tagairt a dhéanamh ar na chéad trí chomhghuaillithe cónasctha a bhunaigh Cónaidhme na hEilvéise sa chéad áit. Tá achoimre ar an dá thréimhse thábhachtach i bhforbairt na Sean-Chónaidhme Eilvéise le téarmaí Acht Orte (‘Ocht gCantón’; ó 1353–1481) agus Dreizehn Orte (13 Cantóin, ó 1513–1798). [1]
Bhí gach cantún de Shean-Chónaidhm na hEilvéise ar a dtugtaí Ort freisin (‘suíomh’, ó roimh 1450), nó Stand (‘eastát’, ó c. 1550), ina stát iomlán ceannasach a raibh a rialuithe teorann féin, a arm, agus a airgeadra féin acu, ó shíniú Síocháin Westfalen (1648) ar a laghad go dtí bunú an stáit fheidearálaigh san Eilvéis sa bhliain 1848, le tréimhse ghairid de rialtas láraithe le linn na Poblachta Helvetic (1798-1803). Tá an téarma Kanton in úsáid go forleathan ón 19ú haois. cantún de Chónaidhm na hEilvéise Sean, ar a dtugtaí Ort freisin (‘suíomh’, ó roimh 1450), nó Stand (‘eastát’, ó c. 1550 ), stát iomlán ceannasach a raibh a rialtáin teorann féin, a arm, agus a airgeadra féin ó Chonradh Westphalia (1648) ar a laghad go dtí bunú stát feidearálach na hEilvéise in 1848, le tréimhse ghairid de rialtas láraithe le linn na Poblachta Helvética (1798–1803). Tá an téarma Cantún in úsáid go forleathan ón 19ú haois.
Liosta de Chantúin
[cuir in eagar | athraigh foinse]Gintear an liosta see ó shonraí i Wikidata, agus anois agus arís nuashonraíonn Listeriabot é.
Bainfear eagarthóieachtí laistigh den liosta seo: cuir an mhír in eagar ar Wikidata!
| # | Armas | Cantún | Cód | Príomhchathair | Bunaithe | Daonra | Achar km2 |
Teanga |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |  |
Unterwalden | 1315 | |||||
| 2 |  |
cantún Aargau | AG | Aarau | 1803 | 726894 | 1403.77 ciliméadar cearnach | an Ghearmáinis |
| 3 |  |
cantún Appenzell Ausserrhoden | AR | Herisau Trogen |
1513 | 56495 | 242.84 ciliméadar cearnach | Ard-Ghearmáinis na hEilvéise |
| 4 |  |
cantún Appenzell Innerrhoden | AI | Appenzell | 1513 | 16585 | 172.48 ciliméadar cearnach | an Ghearmáinis |
| 5 |  |
cantún Basel-Landschaft | BL | Liestal | 1833 | 298837 | 517.67 ciliméadar cearnach | an Ghearmáinis |
| 6 |  |
cantún Basel-Stadt | BS | Basel | 1833 | 200031 | 36.95 ciliméadar cearnach | an Ghearmáinis |
| 7 |  |
cantún Bern | BE | Beirn | 1353 | 1063533 | 5959 ciliméadar cearnach | Ard-Ghearmáinis na hEilvéise Swiss French |
| 8 |  |
cantún Fribourg | FR | Fribourg | 1481 | 341537 | 1671.36 ciliméadar cearnach | an Fhraincis an Ghearmáinis |
| 9 |  |
cantún Glarus | GL | Glarus | 1352 | 42056 | 685.3 ciliméadar cearnach | an Ghearmáinis Ard-Ghearmáinis na hEilvéise |
| 10 |  |
cantún Graubünden | GR | Chur | 1496 | 204888 | 7105.39 ciliméadar cearnach | an Rómainis an Iodáilis an Ghearmáinis |
| 11 |  |
cantún Jura | JU | Delémont | 1979-01-01 | 74548 | 838.51 ciliméadar cearnach | an Fhraincis |
| 12 |  |
cantún Lucerne | LU | Luzern | 1332 | 432744 | 1493.51 ciliméadar cearnach | an Ghearmáinis |
| 13 |  |
cantún Neuchâtel | NE | Neuchâtel | 1034 | 178291 | 802.24 ciliméadar cearnach | an Fhraincis |
| 14 |  |
cantún Nidwalden | NW | Stans | 1291 | 45016 | 275.85 ciliméadar cearnach | Ard-Ghearmáinis na hEilvéise |
| 15 |  |
cantún Obwalden | OW | Sarnen | 1291 | 39272 | 490.58 ciliméadar cearnach | Ard-Ghearmáinis na hEilvéise |
| 16 |  |
cantún Schaffhausen | SH | Schaffhausen | 1501 | 87111 | 298.42 ciliméadar cearnach | an Ghearmáinis |
| 17 |  |
cantún Schwyz | SZ | Schwyz | 1240 | 167403 | 907.88 ciliméadar cearnach | Ard-Ghearmáinis na hEilvéise |
| 18 |  |
cantún Solothurn | SO | Solothurn | 1481 | 286844 | 790.45 ciliméadar cearnach | an Ghearmáinis |
| 19 |  |
cantún St. Gallen | SG | Sankt Gallen | 1803 | 535114 | 2030.75 ciliméadar cearnach | Ard-Ghearmáinis na hEilvéise |
| 20 |  |
cantún Thurgau | TG | Frauenfeld | 1803 | 295220 | 991.77 ciliméadar cearnach | an Ghearmáinis |
| 21 |  |
cantún Ticino | TI | Bellinzona | 1803 | 358903 | 2812.15 ciliméadar cearnach | an Iodáilis |
| 22 |  |
cantún Uri | UR | Altdorf | 1291 | 37931 | 1076.57 ciliméadar cearnach | Ard-Ghearmáinis na hEilvéise an Ghearmáinis |
| 23 |  |
cantún Valais | VS | Sion | 1815 | 365844 | 5224.5 ciliméadar cearnach | an Fhraincis Ard-Ghearmáinis na hEilvéise an Ghearmáinis |
| 24 |  |
cantún Vaud | VD | Lausanne | 1803 | 845870 | 3211.94 ciliméadar cearnach | an Fhraincis |
| 25 |  |
cantún Zug | ZG | Zug | 1352 | 132556 | 238.73 ciliméadar cearnach | an Ghearmáinis |
| 26 |  |
cantún Zürich | ZH | Zürich | 1351 | 1620020 | 1729 ciliméadar cearnach | an Ghearmáinis |
| 27 |  |
cantún na Ginéive | GE | an Ghinéiv | 1815 | 524410 | 282.49 ciliméadar cearnach | an Fhraincis Swiss French |
Tagairtí
[cuir in eagar | athraigh foinse]- ↑ léirithe mar "the 'confederacy of eight'" agus "the 'Thirteen-Canton Confederation'", faoi seach, féach: "About Switzerland".