Jump to content

Caisleán an Driseáin

Caisleán an Driseáin
Íomhá
Cuir in eagar ar Wikidata
Sonraí
CineálTúrtheach Cuir in eagar ar Wikidata
Suíomh geografach
Limistéar riaracháinContae Chorcaí, Éire Cuir in eagar ar Wikidata
Map
 52° 05′ N, 9° 03′ O / 52.08°N,9.05°W / 52.08; -9.05

Is túrtheach de chuid Mhic Cárthaigh agus Séadchomhartha Náisiúnta é Caisleán an Driseáin atá suite i gContae Chorcaí, Éire.[1][2][3] Sa lá atá inniu ann úsáidtear an t-ainm freisin chun tagairt a dhéanamh don teach in aice láimhe a tógadh san 18ú haois.[4] Tá sé suite 2.2 km (1.4 mhíle) soir ó thuaidh ó Shráid an Mhuilinn, ar bhruach theas An Abhainn Mhór.[5]

Is iad Clann Mhic Cárthaigh a thóg an túrtheach ag Driseáin c. 1436–50. Is dócha gur chuir Diarmuid Mór, an dara mac le Tadhg (Rí Dheasmhumhan 1390–1428), tús leis. Bhí Tadhg mac Eoin i seilbh Chaisleán Driseáin sa bhliain 1592 nuair a ghéill sé don Bhanríon Eilís I é agus fuair sé athbhronnadh.[6] Bhí an caisleán fós i seilbh a mhic (Eoin) nuair a fuair sé bás sa bhliain 1637.

Géilleadh tailte uile Mhic Cárthaigh i ndiaidh Chogaí na hAon Bhliana Déag (1641–53), ach tugadh ar ais do Dhonnchadh Mac Cárthaigh, 1ú Tiarna Chlann Cárthaigh, iad sa bhliain 1660 nuair a athghabh Séarlas II an ríchathaoir.

Chaill na Mhic Carthaigh a gcuid tailte arís i ndiaidh Chogadh an Dá Rí (1689–91). Thit an talamh chuig an Hollow Sword Blade Company, a dhíol le Henry Wallis é sa bhliain 1709; ghlac na Wallises úinéireacht iomlán air sa bhliain 1728.

Thóg muintir Wallis an teach, nó an caisleán mar a tugadh air níos déanaí, timpeall na bliana 1730.[7] Le linn Éirí Amach na bhFíníní i 1867, bhí Caisleán an Driseáin faoi gharastún. D’fhan sé i seilbh Wallis go dtí 1882, agus ina dhiaidh sin bhí sé faoi úinéireacht Patrick Stack. Rinneadh clochar de sa bhliain 1909, faoi úinéireacht na Deirfiúracha an Leanbh Íosa, a raibh meánscoil chónaithe do chailíní á reáchtáil acu go dtí 1992. Sa bhliain 1974 úsáideadh é mar shuíomh ina raibh Mainistir Bhréidé ficseanúil sa leagan scannáin de In This House of Brede.[8] Cheannaigh muintir Duggan é agus rinneadh ionad d’iarrthóirí tearmainn de.[9][10]

Tá an túrtheach 22 m ar airde. Tá sé tógtha as cloch le ceithre stór agus poll lámhaigh cúnga. Tá forbhalla "Éireannach" ar an díon, agus túr beag ciorclach in aice leis an gcaisleán.[11][12]