Ballstát den Aontas Eorpach

Léarscáil (inchliceáilte) den AE

Bosca sonraí

Daonra:

• Is lú: Málta, 542,051
• Is mó: an Ghearmáin, 84,358,845

Achar:

• Is lú: Málta, 316 km2²
• Is mó: an Fhrainc, 638,475 km2²

Rialtais:

• Daonlathas ionadaíoch parlaiminteach (21)
• Daonlathas ionadaíoch leath-uachtaránachta (5)
• Daonlathas ionadaíoch uachtaránachta (1)

Réamhrá

Is aontas polaitiúil agus eacnamaíoch an tAontas Eorpach (AE). Tá seacht mball is fiche (27) den aontas san le atá inniu ann, atá ina bpáirtí i gconartha bunaidh an AE, agus dá bharr faoi ghéillsine ag pribhléidí agus dualgais de bhallraíocht.

Faoi réir na gconartha, aontaíonn na rialtais a gcuid ceannais a roinnt trí institiúidí an Aontais Eorpaigh. Chun roinnt polasaí a ghlacadh, caithfear comhaontú d'aon ghuth a bheith ann sa Chomhairle. Do pholasaíthe eile, déantar cinntí le vótáil tromlaigh cháilithe.

De bharr na comhroinnte agus na ndualgas fornáisiúnta) úd, is aontas ar leith é i measc eagraíochtaí idirnáisiúnta. Tá ord dlí bunaithe aige atá idir ina cheangal dlí ar gach ballstát (i ndiaidh rialaithe cinniúnaigh den CBE sa bhliain 1964). Is bunphrionsabal an aontais ná Prionsabal na coimhdeachta, 'sé sin, ní thugtar cinntí le le chéile más féidir iad a thógáil ar bhonn indibhidiúil.

Ceapann gach ballstát coimisinéir ar an gCoimisiún Eorpach. Ní dhéanann siad ionadaíocht dá stáit féin, ach oibríonn siad ar son an AE go léir.

Bunaíodh réamhtheachtaithe an AE na, Comhphobail Eorpacha (CE), sna 1950í ag na sé croí-stát (an Bheilg, an Fhrainc, an Iodáil, Lucsamburg, an Ísiltír agus an Ghearmáin Thiar). Tháinig tíortha aontacha eile le méaduithe ina dhiaidh sin. Chun aontú, caithfidh atá á glacadh le ceanglais eacnamaíocha agus polaitiúla aitheanta mar chritéir Chóbanhávan, 'sé sin, rialtas daonlathach, geilleagar saoriomaíochta agus meas ar fhorlámhas an dlí. Caithfidh fosta gach ballstát a thoiliú a thabhairt, agus caithfidh an t-iarrthóir corpas dlí an AE, aitheanta mar acquis communautaire, a ghlacadh.

Tháinig an Ríocht Aontaithe isteach san CE sa bhliain 1973, ach tharraing sí amach ar an 31ú Eanáir 2020 ag deireadh Brexit. Níor tharraing aon stát eile amach, ach amháin roinnt spleáchríoch nó ceantar leath-féinrialaitheach.

Ballstáit

Seo a leanas liosta de bhallstáit den AE, cruthaithe le sonraí ó Wikidata.

Nuashonraigh an liosta anois |Cuardaigh íomhánna

Gintear an liosta see ó shonraí i Wikidata, agus anois agus arís nuashonraíonn Listeriabot é.
Bainfear eagarthóieachtí laistigh den liosta seo: cuir an mhír in eagar ar Wikidata!

#	Qid	Cód	Tír	Am tosaigh	Am deiridh	Daonra	Achar	Airgeadra	OTI	Dáta OTI	IFD	Teanga
1	Q27	IE	Éire	1973-01-01		5149139	69797	Euro	529244870223	2022-01-01	0.945	an Ghaeilge Béarla
2	Q55	NL	an Ísiltír	1957-03-25		17942942	37378	Euro	991114635529	2022-01-01	0.931	an Ollainnis
3	Q34	SE	an tSualainn	1995-01-01		10609460	447425.16	krona na Sualainne	585939170124	2022-01-01	0.947	an tSualainnis
4	Q214	SK	an tSlóvaic	2004-05-01		5409407	49033.720839	Euro	115468803972	2022-01-01	0.848	an tSlóvaicis
5	Q215	SI	an tSlóivéin	2004-05-01		2066880	20271	Euro	62117768015	2022-01-01	0.918	an tSlóivéinis
6	Q213	CZ	an tSeicia	2004-05-01		10909500	78866 78871	koruna na Seice	250681000000	2019-01-01	0.889	an tSeicis
7	Q28	HU	an Ungáir	2004-05-01		9603634	93011.4	forint na hUngáire	181848022230	2021-01-01	0.846	an Ungáiris
8	Q29	ES	an Spáinn	1986-01-01		48592909	505990	Euro	1397509272054	2022-01-01	0.905	an Spáinnis
9	Q218	RO	an Rómáin	2007-01-01		19053815	238397	leu na Rómáine	301261582924	2022-01-01	0.821	an Rómáinis
10	Q145	GB	an Ríocht Aontaithe	1973-01-01	2020-01-31	67326569	242495	punt steirling	3070667732359	2022-01-01	0.929	Béarla
11	Q45	PT	an Phortaingéil	1986-01-01		10347892	92225	Euro	251945377529	2022-01-01	0.866	an Phortaingéilis Mirandese
12	Q36	PL	an Pholainn	2004-05-01		37563071	312683	złoty	688176605955	2022-01-01	0.876	an Pholainnis
13	Q40	AT	an Ostair	1995-01-01		8979894	83858 83878.99	Euro	511685203845	2023-01-01	0.916	an Ghearmáinis teanga chomharthaíochta na hOstaire
14	Q37	LT	an Liotuáin	2004-05-01		2860002	65300	Euro	70334299008	2022-01-01	0.875	an Liotuáinis
15	Q211	LV	an Laitvia	2004-05-01		1856932	64593.76 62226.85	Euro	41153912663	2022-01-01	0.863	an Laitvis
16	Q38	IT	an Iodáil	1957-03-25		58850717	302068	Euro	2010431598465	2022-01-01	0.895	an Iodáilis
17	Q41	GR	an Ghréig	1981-01-01		10482487	131957	Euro	219065872466	2022-01-01	0.887	an Ghréigis an Ghréigis Choiteann an Nua-Ghréigis
18	Q183	DE	an Ghearmáin	1958-01-01		83577140	357587.77	Euro	4121200000000	2023-01-01	0.942	an Ghearmáinis
19	Q142	FR	an Fhrainc	1957-03-25		68605616	643801	Euro franc CFP	2782905325625	2022-01-01	0.903	an Fhraincis
20	Q33	FI	an Fhionlainn	1995-01-01		5608218	338478.34	Euro	280825957768	2022-01-01	0.94	an Fhionlainnis an tSualainnis teangacha Sámacha
21	Q191	EE	an Eastóin	2004-05-01		1369995	45335	Euro	38100812959	2022-01-01	0.89	an Eastóinis
22	Q35	DK	an Danmhairg	1973-01-01		5822863	42925.46	krone na Danmhairge	395403906582	2022-01-01	0.929	an Danmhairgis
23	Q224	HR	an Chróit	2013-07-01		3871833	56594	Euro	70964606465	2022-01-01	0.858	an Chróitis
24	Q229	CY	an Chipir	2004-05-01		1344976	9242.45	Euro	28439052741	2022-01-01	0.896	an Nua-Ghréigis an Tuircis an Ghréigis
25	Q219	BG	an Bhulgáir	2007-01-01		6437360	110993.6	Euro	102407653020	2023-01-01	0.799	an Bhulgáiris
26	Q31	BE	an Bheilg	1957-03-25		11825551	30688	Euro	644782756682	2023-01-01	0.937	an Ollainnis an Fhraincis an Ghearmáinis
27	Q233	MT	Málta	2004-05-01		553214	316	Euro	17765270015	2022-01-01	0.918	an Mháltais Béarla
28	Q32	LU	Lucsamburg	1957-03-25		681987	2586.36	Euro	82274812251	2022-01-01	0.93	an Lucsambuirgis an Fhraincis an Ghearmáinis

Deireadh liosta ginte go huathoibríoch.