An Dochtúir (dráma)

An Dochtúir
Cineál	saothar drámaíochta
Údar	Séamus Ó Beirn
Teanga	an Ghaeilge agus Béarla
Seánra	coiméide
Suíomh scéalaíochta	Cúige Chonnacht
Dáta foilsithe	1904
Tír bhunaidh	Éire

Is scigdhráma é An Dochtúir a bhaineann le ceapadh dochtúra i gceantar Gaeltachta agus gan aon fhocal Gaeilge aige, agus bunús sa bhfíorshaol leis.^[1] Is é Séamus Ó Beirn a scríobh é, fear a bhunaigh an Taibhdhearc ina dhiaidh sin. Is dráma dátheangach é atá "an-ghreannmhar, spreagúil, rómánsúil agus mothúchánach".^[2]^[3]

Plota

Baineann an scéal le

"dochtúir óg soineanta saonta ó Bhaile Átha Cliath gan aon Ghaeilge atá ag iarraidh bualadh in athuair lena ghrá geal Máire atá ina hathbheochanóir Gaeilge díograiseach agus a ghlacann le post, mar sin, in íoclann iargúlta i gConamara, beag beann air nach labhróidh a chuid othar ach Gaeilge. Ag cur lena thríoblóidí agus é ag iarraidh chuile shórt a oibriú amach, tá muintir na háite nach bhfuil puinn sásta, an mháthair chéile a d'fhéadfadh a bheith aige a bhfuil éirí in airde ag baint léi go mór agus deargnamhaid mórtasach an dochtúra a bhfuil sé mar uaillmhian aige Máire a phósadh."^[3]

Stair

Léiríodh An Dochtúir den chéad uair i dTamhain, oileán dúchais na scríbhneora i gCuan na Gaillimhe, oileán a bhí ina bhreac-Ghaeltacht lena linn. Bhain sé gáire as an lucht féachana agus an bhliain dár gcionn cuireadh ar stáitse arís é in Amharclann na Cúirte i nGaillimh, i mBaile Átha Cliath, agus in áiteanna nach iad. Ba dhochtúir teaghlaigh an Beirneach féin agus ghlac sé páirt sa dráma mar aisteoir chomh maith le scríbhneoir agus bainisteoir stáitse.^[2]

Bhí Athbheochan na Gaeilge faoi lán seoil faoin tráth seo^[3] agus bhí an-ghlacadh leis an ndráma scigiúil. Nuair a cuireadh i láthair é ar an gCeathrú Rua, bhíodh daoine á gcur ó dhoras d'uireasa spáis.^[2] "Píosa an-ghreannmhar é", an tuairim a bhí ag léirmheastóir amháin, ag "'spáint gur seafóideach an rud dochtúirí nach bhfuil aon eólas ar Ghaedhilg аса a chur isteach ar cheanntair Ghaedhealacha ar fud na tuaithe."^[1] "Samhail de shaoghal i nÉireann is eadh é seo, gan gó" a dúirt ceann eile, á thuar go "gcuirfidh "An Dochtúir" muinntir Bhaile Átha Cliath i riocht a sgoilte le gáire."^[1]

Ollscoil Mhá Nuad

Chuir mic léinn de chuid OMN léiriú de An Dochtúir i láthair i Maigh Nuad i rith Sheachtain na Gaeilge 2025. Ba chomhthionscadal é idir Chuallacht Cholmcille agus Cumann Drámaíochta Ollscoil Mhá Nuad.^[3]

Naisc sheachtracha

An Dochtúir ar Archive.org

Tagairtí

1 2 3 Nollaig Mac Congáil (2010). "Fíoradh na Físe Gaelaí? Bunú Choláiste Thamhain 100 bliain ó shin: Stair Chorrach". Journal of the Galway Archaeological and Historical Society 62: lgh 157-185.
1 2 3 "Ó BEIRN, Séamus (1881–1935)" (ga-IE). ainm.ie. Dáta rochtana: 2025-02-25.
1 2 3 4 "An Dochtúir" (ga-IE ⁊ en-IE). Eventbrite (2025-03-05). Dáta rochtana: 2025-02-25.

[:2-1] 1 2 3 Nollaig Mac Congáil (2010). "Fíoradh na Físe Gaelaí? Bunú Choláiste Thamhain 100 bliain ó shin: Stair Chorrach". Journal of the Galway Archaeological and Historical Society 62: lgh 157-185.

[:0-2] 1 2 3 "Ó BEIRN, Séamus (1881–1935)" (ga-IE). ainm.ie. Dáta rochtana: 2025-02-25.

[:1-3] 1 2 3 4 "An Dochtúir" (ga-IE ⁊ en-IE). Eventbrite (2025-03-05). Dáta rochtana: 2025-02-25.

[1]

[2]

[3]