An Chróit

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search

{{Bosca Sonraí Tíre

Infotaula de geografia políticaAn Chróit
Republika Hrvatska (hr)
Hrvatska (hr) Edit the value on Wikidata
Flag of Croatia (en) Coat of arms of Croatia (en)
Flag of Croatia (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata Coat of arms of Croatia (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata

Aintiún Lijepa naša domovino (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata

Mana «Full of life» Edit the value on Wikidata
Suíomh
EU-Croatia.svg Edit the value on Wikidata
 45°15′00″N 15°28′00″E / 45.25°N 15.46667°E / 45.25; 15.46667

Príomhchathair Ságrab Edit the value on Wikidata
Daonra
Iomlán 4,105,493 (2018) Edit the value on Wikidata
Teanga, nó leagan teanga An Chróitis Edit the value on Wikidata
Tíreolaíocht
Cuid de Southeast Europe (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Achar dromchla 56,594 km² Edit the value on Wikidata
Suite i nó in aice le limistéar uisce Muir Aidriad agus An Mheánmhuir Edit the value on Wikidata
Pointe is airde Dinara (en) Aistrigh (1,913 m) Edit the value on Wikidata
Pointe is ísle Muir Aidriad (0 m) Edit the value on Wikidata
Ar theorainn le
Sonraí stairiúla
Leanann sé/sí Poblacht Shóisialach Chónaidhme na hIúgsláive agus Socialist Republic of Croatia (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Cruthú Meitheamh 25, 1991
Eagraíocht pholaitiúil
Córas rialtais poblacht Edit the value on Wikidata
Comhlacht feidhmiúcháin Government of Croatia (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Comhlacht reachtach Parliament of Croatia (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
• president of Croatia (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata Zoran Milanović (Feabhra 19, 2020) Edit the value on Wikidata
• Prime Minister of Croatia (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata Andrej Plenković (Deireadh Fómhair 19, 2016) Edit the value on Wikidata
Eacnamaíocht
OTI ainmniúil

54,849,180,228.872 US$ (2017) Edit the value on Wikidata

)
OTI ainmniúil in aghaidh an duine 13,386 US$ (2017) Edit the value on Wikidata
Airgeadra Croatian kuna (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Aitheantóir tuairisciúil
Lonnaithe i gcrios ama
Fearann Idirlín barrleibhéil .hr (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Glaochód +385 Edit the value on Wikidata
Uimhir theileafóin éigeandála 112, 192 (en) Aistrigh, 93 (en) Aistrigh agus 94 (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Eile

Láithreán gréasáin vlada.hr Edit the value on Wikidata

Tír in oirdheisceart na hEorpa is ea an Chróit, arb iar-Phoblacht de chuid na hIúgslaive í sna Balcáin. Is í Ságrab an phríomhchathair agus an chathair is mó. Bhain an tír amach an neamhspleáchas sa bhliain 1991. Is í an Chróitis an teanga oifigiúil, agus is ceann de na teangacha Slavacha Deisceartacha í.

Stair[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tháinig na treibheacha Slavacha go dtí an Phannóin agus an Dalmáit, na proibhinsí Rómhánacha, sa seachtú haois. Bhí a gcuid contaetha nó prionsachtaí beaga faoi smacht éigin ag na Frainc nó ag an mBiosáintiam. Sa bhliain 925, bhain an Chróit amach neamhspleáchas mar ríocht, ach sa bhliain 1102, thit an tír leis an Ungáir ar chúiseanna an chomharbais. Mar sin féin, choinnigh an Chróit a stádas mar ríocht ar leith, nó bhí Sabor, sórt parlaiminte nó dála, dá cuid féin aici, chomh maith le huasaicme Chrótach agus forais shochúla eile.

Tíreolaíocht[cuir in eagar | athraigh foinse]

Na Lochanna Plitvice, i lár na Cróite

Tá an Chróit suite i ndeisceart na hEorpa, san áit a bhfuil an Eoraip láir, an Mheánmhuir agus na Balcáin ag teacht le chéile[1]. Tá an tír suite in aice leis an Slóivéin, an Ungáir, an Bhoisnia-Heirseagaivéin, an Seirbia agus le Montainéagró, ar an gcósta Aidriadach.

Tá níos mó na 1000 oileán ag an gcósta. Bíonn ag an tír ar a meascán de lochanna, imeallbhord creagach agus coillte.

Soir ón gcósta, i lár tíre, tá na Sléibhte Dinearacha ag síneadh ó thuaidh is ó theas. Tá na sléibhte sin ag scaradh mhachaire an chósta thiar ó imchuach na hUngáire thoir. Tá an bhinn is airde sa tír suite ar an teorainn leis an mBoisnia agus an Heirseagaivéin agus tá sí 1, 831m ar airde. Titeann breis is 3, 500mm báistí gach bliain sna sléibhte, le hais 600 mm ar an gcósta. Is iondúil go mbíonn go leor leor sneachta sna sléibhte sa gheimhreadh, rud a mheallann lucht sciála agus lucht clár sneachta ina dtáinte.

Tá ocht gcinn de pháirceanna náisiúnta sa Chróit. Tá Páirc Náisiúnta Lochanna Plitvice ar an gceann is sine díobh agus is Láithreán Oidhreachta Domhanda í. Tá sí lán lochanna, easanna agus pluaiseanna agus cónaíonn béir, mic tíre agus go leor cineálacha éin neamhchoitianta inti.

Nadúr[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tá oiread le 100,000 speiceas ainmhithe, éisc agus plandaí sa Chróit.

Is ón gCróit an madra a dtugtar 'dalmátach' air. Is as cósta na Dalmáite sa Chróit don dalmátach, an madra bán atá breac le spotaí dubha.  An chéad fhianaise atá againn den sórt sin madra, tá sí le fáil in olaphictiúr den 17ú haois atá ar taispeáint i mainistir sa Dalmáit

Contaetha[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tá an Chróit comhdhéanta as contae (županija) amháin is fiche. Is iad na contaetha seo a leanas.


Contae Príomhchathair Achar (cm2) Daonra de réir
daonáireamh 2011
Zastava bjelovarsko bilogorske zupanije.gif Bjelovar-Bilogora Bjelovar 2,652 119,743
Flag of Brod-Posavina County.svg Brod-Posavina Slavonski Brod 2,043 158,559
Flag of Dubrovnik-Neretva County.png Dubrovnik-Neretva Dubrovnik 1,783 122,783
Zastava Istarske županije.svg Istria Pazin 2,820 208,440
Flag of Karlovac county.svg Karlovac Karlovac 3,622 128,749
Flag of Koprivnica-Križevci County.png Koprivnica-Križevci Koprivnica 1,746 115,582
Flag of Krapina-Zagorje-County.svg Krapina-Zagorje Krapina 1,224 133,064
Flag of Lika-Senj County.png Lika-Senj Gospić 5,350 51,022
Medjimurje-flag.gif Međimurje Čakovec 730 114,414
Zastava Osječko-baranjske županije.png Osijek-Baranja Osijek 4,152 304,899
Flag of Požega-Slavonia County.png Požega-Slavonia Požega 1,845 78,031
Flag of Primorje-Gorski Kotar County.png Primorje-Gorski Kotar Rijeka 3,582 296,123
Flag of Sisak-Moslavina County.png Sisak-Moslavina Sisak 4,463 172,977
Flag of Split-Dalmatia County.svg Split-Dalmáit Split 4,534 455,242
Flag of Šibenik-Knin County.png Šibenik-Knin Šibenik 2,939 109,320
Flag of Varaždin County.png Varaždin Varaždin 1,261 176,046
Flag of Virovitica-Podravina County.png Virovitica-Podravina Virovitica 2,068 84,586
Flag of Vukovar-Syrmia County.svg Vukovar-Syrmia Vukovar 2,448 180,117
Flag of Zadar County.png Zadar Zadar 3,642 170,398
Zagreb County.png Contae Ságrab Ságrab 3,078 317,642
Flag of Zagreb.svg Cathair Ságrab Ságrab 641 792,875
Contaetha na Cróite

Eacnamaíocht[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tá an-tóir ag turasóirí ar an gCróit, lena haeráid, an mheánmhara agus lena cósta fada (a bhfuil os cionn míle oileán amach uaidh),

Daonra[cuir in eagar | athraigh foinse]

Cultúr[cuir in eagar | athraigh foinse]

cultúr na Cróite fite fuaite i stair fada, suaite agus éagsúil na tíre as a dtáinig raon mór séadchomharthaí, ealaíon agus eolaíocht.

  • Tá seacht Láithreáin Oidhreachta Domhanda sa Chróit agus 8 páirc náisiúnta.
  • Tagann an mír éadach coiteann (agus an focail) Carbhat ón gCróit.
  • Tá neart cultúir domhanda ag teacht ón gCróit: scríbhneoirí, ceoltóirí, péinteoirí, dealbhóirí, ailtrí, eolaithe, agus fealsúnaí.
  • duais Nobel buaite ag triúir na Croíte; Vladimir Prelog agus Lavoslav Ružička sa cheimic agus Ivo Andrić (Duais Nobel na Litríochta).

Spórt[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tá neart luthcleasaí den scoth ón gCróit. Tá gnaoi an phobail air ach go háirithe ar na foirne liathróid de bharr na torthaí maithe atá tuilte acu mar shampla sacair, liathróid láimhe, cispheil agus póló uiusce.

Sacar[cuir in eagar | athraigh foinse]

Is é an sacar an spórt is mó a imrítear sa Chróit, agus tá go leor Crótach, leithéidí Luka Modrić, ag imirt le clubanna mór le rá san Eoraip.

Liathróid láimhe[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tá an-tóir ar an liathróid láimhe. Bhí foireann liathróid láimhe na Cróite mar buaiteoirí ag cluichí Oilimpeacha Atlanta agus na hAithne. Chomh maith leis sin bhuaigh siad Croabhchomórtas an Domhain sa bhliain 2003.

Póló uisce[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tá an-tóir ar an bpóló uisce freisin, agus bhí an Chróit ina curadh oilimpeach sa dá spórt sin.

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]


Bratach an AE An tAontas Eorpach (AE) Bratach an AE
an Bheilgan Bhulgáiran Chipiran Chróitan Danmhairgan EastóinÉirean Fhionlainnan Fhraincan Ghearmáinan Ghréigan Iodáilan Ísiltíran Laitviaan LiotuáinLucsamburgMáltaan Ostairan Pholainnan Phortaingéilan Rómáinan tSeican tSlóvaican tSlóivéinan Spáinnan tSualainnan Ungáir
Tíortha iarrthacha
an Íoslainnan Mhacadóin ThuaidhMontainéagróan tSeirbiaan Tuirc