Acht na dTeangacha Albanacha, 2025
| Cineál | Bille parlaiminte  |
|---|
_(cropped).jpg)
Ritheadh Acht nan Cànan Albannach, nó Acht na dTeangacha Albanacha,[3] ar an 31 Iúil 2025.[4] Ag an am céanna, chuir Rialtas na hAlban £5.7m (€6.6m) breise ar fáil le teangacha na hAlban a chur chun cinn.[5]
Beartais
[cuir in eagar | athraigh foinse]Aithneofar faoi na forálacha san acht teangacha ceantair oifigiúla “Ghaeltachta” in Albain den chéad uair. Is éard is “ceantar atá tábhachtach ó thaobh na teanga de” ann de réir an dlí nua ná “ceantar a bhfuil líon suntasach daoine ann a bhfuil scileanna Gàidhlig acu” (20% den daonra) nó ceantar nach bhfuil go leor cainteoirí Gàidhlig ann ach a bhfuil “ceangal stairiúil” aige leis an teanga; ceantar a bhfuil an t-oideachas trí Ghàidhlig ar fáil ann; nó ceantar ina mbíonn “imeacht suntasach a bhaineann leis an nGàidhlig nó leis an gcultúr Gaelach” ar siúl.[5]
Caithfidh na húdaráis áitiúla in Albain cinneadh a dhéanamh laistigh de bhliain cé acu an bhfuil nó nach bhfuil an ceantar atá faoina gcúram nó cuid de ina “cheantar suntasach ó thaobh na teanga de”. Beifear in ann an cinneadh sin a athbhreithniú gach cúig bliana ina dhiaidh sin.
Cinnteofar leis an reachtaíocht freisin go mbeidh caighdeáin oideachais ann don Ghàidhlig agus go mbeidh tuismitheoirí i ngach cearn den tír in ann cur isteach ar áiteanna i naíonra lán-Ghàidhlig agus scoileanna luathoideachais lán-Ghàidhlig dá gclann.[5]
Caithfidh airí rialtais na hAlban tacaíocht a thabhairt do scoileanna lán-Ghàidhlig agus iad “a áisiú agus a chur chun cinn”. Beidh orthu aon eolas, treoir, ná cáipéisí Béarla atá le húsáid ag múinteoirí nó daltaí i scoileanna a mheas agus cinneadh a dhéanamh cé acu ar chóir nó nár chóir iad a chur ar fáil i nGàidhlig freisin
Tá forálacha ann freisin le tuilleadh cáilíochtaí a chur ar fáil i nGàidhlig agus spriocanna luaite ó thaobh líon na gcainteoirí agus na bhfoghlaimeoirí Gaeilge in Albain.
Cuirtear iachall ar airí rialtais na hAlban gníomhú le tacaíocht a thabhairt d’fhorbairt Sabhal Mòr Ostaig san Eilean Sgitheanach, agus athbhreithniú a dhéanamh ar an maoiniú a thugtar don institiúid oideachais, a stádas mar institiúid ardoideachais, agus gníomhartha eile a thacódh le forbairt na hinstitiúide.[5]
Féach freisin
[cuir in eagar | athraigh foinse]Tagairtí
[cuir in eagar | athraigh foinse]- ↑ "*" (gd). www.parlamaid-alba.scot. Dáta rochtana: 2025-08-14.
- ↑ "Kate Forbes: Deputy first minister to stand down as MSP" (en-GB). www.bbc.com (2025-08-04). Dáta rochtana: 2025-08-14.
- ↑ i mBéarla, Scottish Languages Act 2025
- ↑ "Scottish Languages Bill" (en). www.parliament.scot. Dáta rochtana: 2025-09-11.
- ↑ 5.0 5.1 5.2 5.3 Maitiú Ó Coimín (12 Lúnasa 2025). "Bille na dTeangacha Albanacha ina Acht agus é curtha faoi lámh an rí" (ga-IE). Tuairisc.ie. Dáta rochtana: 2025-08-14.