Jump to content

6ú Tuarascáil de chuid an Phainéil Idir-Rialtasach ar an Athrú Aeráide

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
WD Bosca Sonraí Leabhar6ú Tuarascáil de chuid an Phainéil Idir-Rialtasach ar an Athrú Aeráide
(en) Sixth Assessment Report Cuir in eagar ar Wikidata
Cineáltuairisc Cuir in eagar ar Wikidata
Cárta innéacs
ÚdarMaisa Rojas
José Marengo
Paulo Artaxo
Jochem Marotzke
Alakkat S. Unnikrishnan (en) Aistrigh
Gemma Narisma (en) Aistrigh
Nana Klutse (en) Aistrigh
Linda Mearns (en) Aistrigh
Inés Camilloni (en) Aistrigh
Kim Cobb
Seita Emori (en) Aistrigh
Ed Hawkins (en) Aistrigh
Gabriele C. Hegerl
Sergey Gulev
Peter Thorne (en) Aistrigh
Timothy Osborn (en) Aistrigh
Peter M Cox (en) Aistrigh
Kirsten Zickfeld (en) Aistrigh
Richard Feely (en) Aistrigh
Piers Forster (en) Aistrigh
Venkatachalam Ramaswamy (en) Aistrigh
James Renwick
Jessica E. Tierney (en) Aistrigh
Olga Zolina (en) Aistrigh
Pascale Braconnot (en) Aistrigh
Guðfinna Aðalgeirsdóttir (en) Aistrigh
Tamsin Edwards (en) Aistrigh
Sophie Nowicki (en) Aistrigh
Sonia I. Seneviratne
Carolina Vera (en) Aistrigh
David Karoly
Nadine Unger (en) Aistrigh
José M. Gutiérrez (en) Aistrigh
Daniel Martínez Castro
Sebastian H. Mernild
Irina Gorodetskaya (en) Aistrigh
Lincoln Muniz Alves (en) Aistrigh
Thanh Ngo-Duc (en) Aistrigh
Jin-ho Yoon (en) Aistrigh
Jens Christensen (en) Aistrigh
Deliang Chen
Bjørn H. Samset
Jana Sillmann (en) Aistrigh
Mouhamadou Bamba Sylla (en) Aistrigh
Claudia Tebaldi
Edvin Aldrian (en) Aistrigh
Anna Amelia Sörensonn (en) Aistrigh
Gonéri Le Cozannet (en) Aistrigh Cuir in eagar ar Wikidata
TeangaBéarla Cuir in eagar ar Wikidata
Foilseachán2021
2023 Cuir in eagar ar Wikidata
FoilsitheoirPainéal Idir-Rialtais ar Athrú Aeráide
CodannaClimate Change 2021: The Physical Science Basis (en) Aistrigh
Climate Change 2022: Mitigation of Climate Change (en) Aistrigh
Climate Change 2022: Impacts, Adaptation, and Vulnerability (en) Aistrigh
AR6 Synthesis Report: Climate Change 2023 (en) Aistrigh Cuir in eagar ar Wikidata
Tréith
Príomhábharathraithe aeráide thar linntí an domhain Cuir in eagar ar Wikidata
Cuid den tsraith
IPCC report (en) Aistrigh Cuir in eagar ar Wikidata
Eile
Suíomh gréasáinipcc.ch… Cuir in eagar ar Wikidata

Foilsíodh an 6ú Tuarascáil de chuid an Phainéil Idir-Rialtasach ar an Athrú Aeráide (PIRAA) na Náisiún Aontaithe sa bhliain 2021/2022. Thug an PIRAA foláireamh faoi ghuaiseacha aeráide nach féidir a sheachaint. Foilsíodh

Deir an IPCC gur in ainneoin na n-iarrachtaí atá déanta go dtí seo, tá athrú aeráide mar gheall ar ghníomhaíocht an chine dhaonna ag cur isteach go mór ar an dúlra agus ag cur isteach isteach ar shaol na billiún duine ar fud an domhain.[5] Deir Cathaoirleach an ghrúpa Hoesung Lee gur foláireamh tubaisteach atá ann maidir leis an tionchar a bheidh ar chúrsaí muna ndéantar gníomhú go pras, agus gur bagairt mhór atá san athrú aeráide ar shláinte daoine agus ar phláinéad sláintiúil ag rá nach leor lagiarrachtaí a thuilleadh.[5]

1.5C nó 4C a bhliain 2090?

An 6ú Tuarascáil, cuid a Dó

[cuir in eagar | athraigh foinse]

Is achoimre atá sa Tuarascáil do lucht déanta polasaithe maidir leis an eolas eolaíoch faoin tionchar atá ag athrú aeráide ar chúrsaí. Deirtear sa tuarascáil go bhfuil guaiseacha aeráide nach féidir a sheachaint i ndán don domhan idir na blianta 2022-2042, mar gheall ar théamh domhanda do 1.5C.[5]

Tarlóidh tuilleadh tonnta teasa, triomaigh, agus tuilte. Beidh na milliún duine gann ar bhia agus ar uisce dá bharr cheana féin, go háirithe san Afraic, san Áis agus i lár agus i ndeisceart Mheiriceá Theas chomh maith le ar oileáin bheaga san Artach.[5]

Páistí an lae inniu a mhairfidh go dtí an bhliain 2100, feicfidh siad a ceithre oiread tubaistí aeráide thar mar a bhíonn againne sa lá inniu má ardaíonn an teocht fiú cúpla deichiú cuid de chéim eile. Dar leis na heolaithe idirnáisiúnta seo, má ardaíonn an teocht 2 chéim Celsius eile, beidh ar na páistí sin déileáil lena chúig oiread tuilte, stoirmeacha, triomach, agus tonnta teasa.[6]

Deirtear go gcaithfidh polaiteoirí maoiniú agus tacaíocht a chur ar fáil más leo an chontúirt dhomhanda a mhaolú agus caithfidh an pobal, an earnáil phríobháideach agus na rialtais comhoibriú ar mhaithe leis an gceartas, an comhshaol agus todhchaí na cruinne.[6]

An 6ú Tuarascáil, cuid a Trí[2][3]

[cuir in eagar | athraigh foinse]

Sa tuarascáil seo, mhol an Painéal Saineolaithe cur chuige iltaobhach.[4] Fáil réidh le breoslaí iontaise agus díriú ar fhoinsí nach scaoileann carbón ar bith nó fíorbheagán an sprioc atá uathu. Moltar dul i muinín foinsí amhail an ghrian, an ghaoth, uisce, hidrigin nó fuinneamh núicléach.[7]

Moltar chomh maith foirgnimh a dhéanamh níos éifeachtúla in úsáid fuinnimh agus athruithe a dhéanamh ar ár nósmhaireachtaí saoil – gearradh siar ar an méid feola a ithimid agus ar na heitiltí a dhéanaimid. Déantar moltaí sa tuarascáil chomh maith maidir le carbón a bhaint as an atmaisféar – trí chrainnte a chur agus bealaí feirmeoireachta a athrú, srl.[7]

Féach freisin

[cuir in eagar | athraigh foinse]
  1. "Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability" (en). www.ipcc.ch. Dáta rochtana: 2022-03-06.
  2. 2.0 2.1 "Climate Change 2022: Mitigation of Climate Change" (en). www.ipcc.ch. Dáta rochtana: 2022-04-10.
  3. 3.0 3.1 "IPCC Sixth Assessment Report" (as en) (2022-04-10). Wikipedia. 
  4. 4.0 4.1 ""Athrú mór de dhíth le téamh na cruinne a choinneáil faoi smacht"" (as ga) (2022-04-04). 
  5. 5.0 5.1 5.2 5.3 Nuacht RTÉ (2022-02-28). "Foláireamh faoi ghuaiseacha aeráide nach féidir a sheachaint" (as ga). 
  6. 6.0 6.1 "Caithfear ‘an fhaill bheag ghairid’ atá againn a thapú chun an domhan a shábháil" (ga-IE). Tuairisc.ie. Dáta rochtana: 2022-03-06.
  7. 7.0 7.1 "‘Anois nó riamh’ – foláireamh na Náisiún Aontaithe faoin athrú aeráide" (ga-IE). Tuairisc.ie. Dáta rochtana: 2022-04-10.