Úsáideoir:Evanithreinfhir1/Clár Dubh
Dorothy Price
[cuir in eagar | athraigh foinse]Bhí Dorothy Stopford Price (9 Méan Fómhair - 30 Eanair 1954) ina lia Éireannach a bhí ríthábhactach maidir le deireadh a chur leis an eitinn óige in Éirinn tríd an vacsaín BCG a thabhairt isteach. [1]
Cúlra
[cuir in eagar | athraigh foinse]Rugadh sí ar an 9ú Méan Fómhair 1890 i Roebuck, Baile Átha Cliath dá tuismitheoirí Jemmett Stopford, (innealtóir), agus Constance Stopford. Bhí a seanathair, Evory Kennedy, ina mháistir ar Ospidéal an Rotunda. [2] Fuair Jemmett Stopford bás de bharr fiabhras tíofóideach i 1902 agus bhog an teaghlach go Londain ina dhiadh sin. Chuaigh Dorothy go Scoil na gCailíní Naomh Pól agus i 1915 d’fhill sí ar Baile Átha Cliath arís. Chaith sí laethanta saoire na Cásca i 1916 i Lóiste an Fho-Rúnaí i bPáirc an Fhionnuisce, áit a raibh Sir Matthew Nathan, duine de na daoine is tábhachtaí i riarachán na Breataine Bige in Éirinn. Cé nach raibh an chuma ar an scéal gur dialannaí rialta í, chuir imeachtaí corraitheacha Sheachtain na Cásca iallach uirthi taifead a dhéanamh ar a raibh ag tarlú timpeall uirthi. Ba léir go raibh comhbhrón aici le Sir Matthew, ach d’éirigh sí níos báúla freisin le Éirí Amach 1916 in aghaidh riail na Breataine. Tugann dialann s'aici léargas uathúil dúinn ar conas a breathnaíodh ar Éirí Amach na Cásca 1916 ó dhearcadh mná Protastúnach ardoilte [3]
Oideachas
[cuir in eagar | athraigh foinse]Chuaigh Dorothy go Scoil na gCailíní Naomh Pól agus i 1915 d’fhill sí ar Baile Átha Cliath arís. [4] Chuir Dorothy tús lena staidéar leighis i TCD i 1916. Bhí neart taithí chliniciúil le fáil aici mar mhac léinn i TCD le linn eipidéim an fhliú 1918–19. [5] D'fhreastail sí ar Choláiste na Trionóide agus fuair sí taithí chliniciúil luachmhar le linn eipidéim fhliú na Spáinne 1918-1919 ann. Bhain sí céim bhaitsiléara amach sa leigheas ón Choláiste sa bhlian 1921. [6]
Gairme
[cuir in eagar | athraigh foinse]Chaith Dorothy cuid mhaith dá gairmréim in Ospidéal Naomh Ultan do Naíonáin agus in Ospidéal Ríoga Chathair Bhaile Átha Cliath, Sráid Bhagóid. Ba le linn a cuid ama ag St Ultan a d’fhorbair a suim san eitinn (TB) tar éis di dul i dteagmháil le teaghlaigh bhochta ina raibh an galar an-mhór. Rinne sí imscrúdú ar chleachtas idirnáisiúnta, thug sí cuairt ar chuid de na cinn ceannródaithe maidir le diagnóis eitinn agus vacsaíniú coiscthe TB (BCG), go háirithe i gCríoch Lochlann, áit a raibh dul chun cinn tábhachtach déanta sna réimsí seo. Bhí Dorothy ar thús cadhnaíochta lena úsáid i St Ultan’s i 1937, rud a fhágann gurb é an chéad ospidéal in Éirinn nó sa Bhreatain é a d’úsáid an BCG. [7]
Saol níos déanaí
[cuir in eagar | athraigh foinse]Ainmníodh í do dhuais Leon Bernard de chuid na hEagraíochta Domhanda Sláinte mar gheall ar an méid a rinne sí do leigheas sóisialta agus bhí sí ina cathaoirleach ar an Ionad Náisiúnta BCG, a bunaíodh ag Naomh Ultan i 1949. D’fhulaing Dorothy stróc ag deireadh na 1940idí agus chuir sí lena hualach oibre. Fuair sí bás go brónach ó stróc eile ar an 30 Eanáir, 1954. Tá a finscéal beo inniu agus bhí sé seo go háirithe in olcas i bpaindéim Covid-19 mar an vacsaín BCG, a rolladh amach ar fud go leor tíortha i rith na ráithe deiridh den fichiú haois, tháinig sé chun tosaigh le déanaí mar bhealach féideartha chun scaipeadh agus déine an choróinvíreas a theorannú. [8]
- ↑ "Dorothy Stopford Price" (en). DOROTHY. Dáta rochtana: 2025-01-16.
- ↑ "Dorothy Stopford Price" (en). DOROTHY. Dáta rochtana: 2025-01-16.
- ↑ "Dorothy Stopford Price" (en-IE). Women’s Museum of Ireland. Dáta rochtana: 2025-01-16.
- ↑ "Dorothy Stopford Price" (en-IE). Women’s Museum of Ireland. Dáta rochtana: 2025-01-16.
- ↑ "Dorothy Stopford Price" (en). DOROTHY. Dáta rochtana: 2025-01-16.
- ↑ "What Price the Children: the Work of Dorothy Price among the Dublin Poor". www.tcd.ie. Dáta rochtana: 2025-01-16.
- ↑ "Dorothy Stopford Price" (en). DOROTHY. Dáta rochtana: 2025-01-16.
- ↑ "Dorothy Stopford Price" (en). DOROTHY. Dáta rochtana: 2025-01-16.