Árachas cairr
Cosnaíonn mótarárachas, ar a dtugtar árachas mótair, árachas gluaisteáin nó árachas cairr chomh maith,[1] tiománaithe i gcoinne dliteanais i gcás timpiste.[2]
Tá árachas gluaisteáin éigeantach timpeall an domhain (árachas tríú páirtí ar a laghad). Caithfidh sé a bheith ag tiománaí de réir an dlí má tá feithicil aige nó aici. Is cion coiriúil é a bheith ag tiomáint feithicle gan árachas.[3]
Cineálacha árachais gluaisteáin
[cuir in eagar | athraigh foinse]Cuimsitheach
Clúdaíonn an cineál seo árachais gach páirtí nó feithicil i gcoinne caillteanais nó fulaingthe i gcás timpiste. Is é seo an clúdach árachais is fearr.
Tríú páirtí, tine agus gadaíocht
Clúdaíonn an cineál seo árachais gortú do dhaoine eile nó damáiste do charr nó maoin an tiománaí eile. Chomh maith leis sin tá cosaint ann i gcoinne tine nó gadaíochta. Ní chlúdaíonn sé sealbhóir an pholasaí ná feithicil an tsealbhóra.
Tríú Páirtí
Seo é an clúdach is lú a chaithfidh a bheith ag duine de réir an dlí. Clúdaítear gortú do dhaoine eile agus damáiste do charr nó maoin daoine eile. Ní chlúdaíonn sé sealbhóir an pholasaí ná feithicil an tsealbhóra.[3]
Costas
[cuir in eagar | athraigh foinse]Socraítear costas do phréimhe ag an leibhéal riosca a mheasann árachóir a bhaineann le tiománaí. I gcásanna áirithe, is féidir árachóir muirear breise a ghearradh ar phréimh chaighdeánach chun aon riosca breise a ghlactar a léiriú. Tugtar ‘lódáil’ air seo.
Is éard atá i mbónas cheal éilimh (ar a dtugtar lascaine gan éileamh freisin) ná lascaine faoin gcéad ar árachas gluaisteáin a thugtar do thiománaithe nach bhfuil aon éileamh ar a dtaifead. Is féidir le tiománaí bónas cheal éilimh a thiomsú thar na blianta agus laghdóidh sé costas d’árachas cairr.[2]
In Éirinn
[cuir in eagar | athraigh foinse]Tá dualgas dlíthiúil ar thiománaithe in Éirinn árachas mótair a bheith acu faoin Acht um Thrácht ar Bhóithre 1961.[2]
Bhí meánphréimh €616 in Éirinn sa bhliain 2024 - i bhfad os cionn mheánphréimh san Aontas Eorpach, a sheas thart ar €315.[4][5] Tá na dámhachtainí in Éirinn níos airde ná i bhformhór na dtíortha eile. De réir an athbhreithnithe ón mBanc Ceannais in 2025, bhí na costais deisiúcháin ag ardú as cuimse ag an am.[6]
Margadh
[cuir in eagar | athraigh foinse]Tá Comhaontú Cásanna Diúltaithe ag margadh árachais na hÉireann. Faoin gComhaontú, tá sé de cheart ag árachóirí aonair diúltú do thiománaithe clúdach a dhiúltú, ach ní mór dóibh cúis a thabhairt don diúltú do thiománaithe (má iarrann siad ceann).
Tá tiománaithe i dteideal dul chuig Coiste Árachais na hÉireann a dhiúltaítear agus a gheobhaidh luachan árachais dóibh. Ní mór dóibh meastacháin i scríbhinn a lorg agus a dhiúltú ar dtús ó 3 árachóir ar a laghad chun go ndéanfadh an Coiste machnamh ar do chás.[2]
Féach freisin
[cuir in eagar | athraigh foinse]Tagairtí
[cuir in eagar | athraigh foinse]- ↑ i mBearla, car nó auto / automobile nó motor vehicle insurance
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 Citizensinformation.ie. "Ag fáil árachais mhótair nuair a fhilleann tú ar Éirinn" (ga). www.citizensinformation.ie. Dáta rochtana: 2025-05-13.
- ↑ 3.0 3.1 tairseachcogg.ie/. "Árachas Teaghlaigh". Dáta rochtana: 2025.
- ↑ Central Bank of Ireland. "NCID for Private Motor Insurance". www.centralbank.ie. Dáta rochtana: 2025-05-13.
- ↑ "Motor insurance premiums jumped by 9% during first half of last year" (en). BreakingNews.ie (2025-05-07). Dáta rochtana: 2025-05-13.
- ↑ Nuacht RTÉ (2025-05-07). "Ardú 9% ar árachas gluaisteán sa chéad leath de 2024" (as ga-IE).