Tulach Mhór

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Tulach Mhór
Crest
Léarscáil
RedDot.png
Ireland map County Offaly Magnified.png
Daonra (2006)
- Baile:
- Tuath:
 
10,900 
2027
Airde: 73 m
Contae: Contae Uíbh Fhailí
Cúige: Laighin


Baile i gContae Uíbh Fhailí, i lár Phoblacht na hÉireann, é Tulach Mhór (Béarla: Tullamore). Príomhbhaile contae is ea é, agus tá 12,927 duine ina gcónaí ann. Is baile tábhachtach sa réigiún lár-tíre é faoi choinne tráchtála agus tionscail. Is iad Tyco Healthcare agus Boston Scientific na príomhfhostóirí idirnáisiúnta sa bhaile. Sa bhliain 2004, d'oscail an Pháirc Mhiondíola Thulach Mhór. Is iad Tesco, DID, Argos, Heatons, Burger King agus Woodies DIY na príomhshiopaí sa pháirc.

Tá 1,000 daoine ag obair san Ospidéal Réigiúnach Lár-Tíre agus in oifigí HSE. Is iad Timpiste & Éigeandáil, Ainéistéitic, Cairdeolaíocht, Míochaine Ghinearálta, Máinliacht Ghinearálta, Gínéiceolaíocht, Cnáimhseachas, Ainéistéise Péidiatraic, Péidiatraic agus Paiteolaíocht na speisialtachtaí san ospidéal.

Fuair an baile an bonn cré-umha sa chomórtas Tidy Towns sa bhliain 2004. Tá an Seó Talmhaíochta Thulach Mhór ar siúl gach bliain taobh amuigh den bhaile.

Rinneadh an t-uisce beatha Tullamore Dew i nDrioglann Thulach Mhór ón mbliain 1829 go dtí na 50idí, nuair a dúnadh an drioglann. Déantar Tullamore Dew i gContae Chorcaí ó shin, agus é ina uisce beatha móréilimh na laethanta seo.

Tá trí nuachtán ann: Tullamore Tribune, Offaly Independent agus an Offaly Express.

Stair[athraigh | edit source]

Sa bhliain 1785, tharla timpiste balún te san áit. Scrios sé 100 tithe sa bhaile agus thosaigh sé dóiteán mór. Ba é seo an chéad tubaiste eitlíochta i stair an domhain.

Bronnadh stádas mar phríomhbhaile contae ar Thulach Mhór sa bhliain 1835. An Daingean a bhí ina phríomhbhaile roimhe sin.

Cultúr[athraigh | edit source]

Tá an Phoenix Festival ar siúl gach bliain sa Tulach Mhór. Tá go leor imeachtaí ag an bhféile mar aon le balún te, ceolchoirmeacha, siamsa sa tsráid, tinte ealaíne agus i bhfad níos mó.

Seó Talmhaíochta Thulach Mhór ar siúl go bliantúil sa bhaile i mí Lúnasa. D'fhás an seó seo i rith na mblianta agus is é an seó aon lae is mó sa tír anois.

Bhí an Fleadh Ceoil sa bhaile ar feadh trí bliana. Eagraíodh é sa bhliain 2007 agus arís sna blianta 2008 agus 2009.

Áiteanna Suimiúil sa Cheantar[athraigh | edit source]

Is é an Caisleán Charleville caisleán gotach suite san Estáit Charleville, lasmuigh den bhaile. Tá an King's Oak, ceann amháin de na crainne is shine agus mó in Éireann, suite ann freisin. Gach bhlian bíonn an Seo Talmhaíochta an Tulach Mhór ar súil sa cheantar. Ón cúpla bhliana ó shin, bíonn an seo ar súil san Estáit Butterfield cúpla míle lasmuigh den bhaile, sa cheantar Blueball. Is ionad íontach í an Tulach Mhór don cuairteanna chun na Sliabh Bladhma, an Portach na Buaraí, agus an mhainistir Cluain Mhic Nóis a dhéanamh.

Iompar[athraigh | edit source]

D'oscail an stáisiún traenach sa Tulach Mhór i mí Dheireadh Fómhair 1854. Tá sé suite ar na línte Baile Átha CliathGaillimh agus Baile Átha Cliath–Cathair na Mart/Béal an Átha.

Tá Tulach Mhór nasctha le Baile Átha Luain agus leis An Muileann gCearr i gContae na hIarmhí. Is é an "Midlands Gateway" an t-ainm atá air.

Tá seachród nua timpeall an bhaile. Is carrbhealach singil é agus tá sé 14 km ar fhad. D'oscail an iar-Thaoiseach Brian Cowen é sa bhliain 2009. Tá an baile 10 gciliméadar ón mótarbhealach M6 idir Baile Átha Cliath agus Gaillimh.

Daoine Cáiliúla ón Tulach Mhór[athraigh | edit source]

  • Gerald Gardner (1922-2009), fisiceoir agus gníomhaí sóisialta
  • Brian Ó Comhain, Iar-Thaoiseach

Íomhánna[athraigh | edit source]