Tánaiste

Is é an Tánaiste leas-cheannaire rialtais na hÉireann, nó an tOireachtas mar a thugtar air. Caithfidh an Taoiseach, an Tánaiste agus an tAire Airgeadais bheith ina mbaill de Dháil Éireann, an teach ísle san Oireachtas. Ceaptar an Tánaiste ag Uachtarán na hÉireann, tar éis ainmníocht ón Taoiseach. D'fheidhmeodh an Tánaiste thar ceann an Taoisigh dá bhfaighfeadh seisean bás nó dá gcuirfí ó chumas é, go dtí go gceapfaí Taoiseach nua.

Faoi láthair, is é Éamon Mac Giollamóir atá sa phost.

Téarma

Tá bunús an nóis le fáil i sean-chóras na nGael. Bhíodh Tánaiste ainmnithe ag Taoisigh chun a n-áit a ghlacadh dá marófaí iad nó dá dtarlódh rud ar bith a chuirfeadh cosc orthu a ndualgais a chomhlíonadh. Sa dóigh sin bhíothas ag súil nach mbeadh achrann nuair a bheadh comharba le piocadh. "An té a bhfuiltear ag feitheamh leis' is bunchiall don fhocal.

Stair

Cruthaíodh an t-oifig seo i 1937, in áit oifig an Leas-Uachtarán na hArd-Chomhairle a bhí ann i ré an Saorstát. Bunaíodh an t-oifig mar pháirt den bhunreacht nua Bunreacht na hÉireann. Ba é Seán T. Ó Ceallaigh, ó bhFianna Fáil, an chéad Tánaiste ar 29 Nollaig, 1937. Sa lá atá inniu ann, is coitianta go bhfaigheann ceannaire an dara páirtí is mó sa comhrialtas an post tábhachtach seo.

Liosta Tánaistí

Bhí trí théarma san oifig ag Seán F. Lemass (Fianna Fáil) agus Risteard Mac An Earraigh (Lucht Oibre). Bhí dhá théarma ag Liam Ó Neachtain (Lucht Oibre), agus téarma amháin ag na daoine eile.

An Tánaiste	As	Go dtí	Páirtí
Seán T. Ó Ceallaigh	29 Nollaig, 1937	14 Meitheamh, 1945	Fianna Fáil
Seán F. Lemass	14 Meitheamh, 1945	18 Feabhra, 1948	Fianna Fáil
Liam Ó Neachtain	18 Feabhra, 1948	13 Meitheamh, 1951	Lucht Oibre
Seán F. Lemass	13 Meitheamh, 1951	2 Meitheamh, 1954	Fianna Fáil
Liam Ó Neachtain	2 Meitheamh, 1954	20 Márta, 1957	Lucht Oibre
Seán F. Lemass	20 Márta, 1957	23 Meitheamh, 1959	Fianna Fáil
Seán Mac an tSaoi	23 Meitheamh, 1959	21 Aibreán, 1965	Fianna Fáil
Proinsias Mac Aodhagáin	21 Aibreán, 1965	2 Iúil, 1969	Fianna Fáil
Erskine Childers	2 Iúil, 1969	14 Márta, 1973	Fianna Fáil
Breandán Mac Fheorais	14 Márta, 1973	5 Iúil, 1977	Lucht Oibre
Seoirse Ó Colla	5 Iúil, 1977	30 Meitheamh, 1981	Fianna Fáil
Micheál Ó Laoire	30 Meitheamh, 1981	9 Márta, 1982	Lucht Oibre
Réamann Mac Searraigh	9 Márta, 1982	14 Nollaig, 1982	Fianna Fáil
Risteard Mac An Earraigh	14 Nollaig, 1982	20 Eanáir, 1987	Lucht Oibre
Peadar de Barra	20 Eanáir, 1987	10 Márta, 1987	Fine Gael
Brian Ó Luineacháin	10 Márta, 1987	31 Deireadh Fómhair, 1990	Fianna Fáil
Seán P. Mac Uilliam	13 Samhain, 1990	12 Eanáir, 1993	Fianna Fáil
Risteard Mac An Earraigh	12 Eanáir, 1993	17 Samhain, 1994	Lucht Oibre
Parthalán Ó hEachthairn	19 Samhain, 1994	15 Nollaig, 1994	Fianna Fáil
Risteard Mac An Earraigh	15 Nollaig, 1994	26 Meitheamh, 1997	Lucht Oibre
Máire Ní Áirne	26 Meitheamh, 1997	13 Meán Fómhair, 2006	An Páirtí Daonlathach
Mícheál Mac Dubhghaill	13 Meán Fómhair, 2006	14 Meitheamh, 2007	An Páirtí Daonlathach
Brian Ó Comhain	14 Meitheamh, 2007	7 Bealtaine, 2008	Fianna Fáil
Máire Ní Chochláinn	7 Bealtaine, 2008	9 Márta, 2011	Fianna Fáil
Éamon Mac Giollamóir	9 Márta, 2011	Inniu	Lucht Oibre