Niall Ó Dónaill

Teangeolaí, aistritheoir agus scríbhneoir Gaeilge ba ea Niall Ó Dónaill (nó 'Niall Ó Domhnaill' sa litriú réamhchaighdeánach). Cainteoir dúchais ó Thír Chonaill a bhí ann. Saolaíodh i Loch an Iúir sa bhliain 1908 é.

Chuir sé in eagar an foclóir mór Gaeilge-Béarla a tháinig i gcló a chéad uair sa bhliain 1977. Thairis sin, d'fhoilsigh sé leabhar stairsheanchais faoi cheantar na Rosann sa bhliain 1952, Na Glúnta Rosannacha - ceann den bheagán leabhar Gaeilge a úsáideann litriú caighdeánach agus cló Gaelach.

D'aistrigh sé príomhscríbhinní na Fiannaíochta go Nua-Ghaeilge sa leabhar Seanchas na Féinne a foilsíodh sa bhliain 1942 - foilsíodh eagrán nua caighdeánaithe de sa bhliain 1998 - agus phléigh sé staid chomhaimseartha na Gaeilge sa leabhar clúiteach Forbairt na Gaeilge (1951).

Scríobh sé beathaisnéis Sheán Mhistéil chomh maith, agus rinne sé a lán aistriúchán.

Ba eisean a chuir in eagar Cora Cinniúna, Cith is Dealán, Nuair a Bhí Mé Óg agus Caisleáin Óir le Séamus Ó Grianna i litriú nua-aimseartha a bhí inléite acu siúd nach raibh taithí acu ach ar an gCaighdeán.

Fuair sé bás i mBaile Átha Cliath ar 10 Feabhra 1995.

Féach freisin

• Foclóirí Gaeilge