Macbeth (dráma)

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
An t-aisteoir Charles Kean i bpáirt Macbeth sa bhliain 1858

Is dráma traigéide leis an ndrámadóir clúiteach Sasanach, William Shakespeare, é Macbeth. Is é an traigéide is giorra agus is fuiltí dá chuid. Bhunaigh Shakespeare plota Macbeth go garbh ar stairiúil na hAlban, de réir an chuntais a thug Raphael Holinshed ar a shaol. Aithnítear go forleathan, áfach, go scinneann scéal an dráma i bhfad ón bhfírinne stairiúil.

Dátú an Dráma[athraigh | edit source]

Ní féidir a rá cén t-am go beacht a scríobhadh Macbeth, ós rud é gurb iomaí athrú agus leasú a rinne Shakespeare ar an téacs i ndiaidh an chéad leagan. Is iomaí saineolaí a shíleann gur chum an t-údar sna blianta 1603-1606 é, a bheag nó a mhór. Tá an chuma ar an scéal go raibh an dráma ceaptha le corónú an Rí Séamus a hAon a cheiliúradh, sa bhliain 1603 - ba de shliocht Banquo an Rí Séamus, de réir mar a chreid sé féin, ar a laghad - agus mar sin, is dócha nár cumadh an dráma roimh an mbliain sin. Tá siad ann freisin ar dóigh leo gur sa bhliain 1605 nó 1606 a tháinig Macbeth ar pár, ó aithníonn siad tagairtí do Chomhcheilg an Phúdair agus do na próiseanna dlí ina diaidh.

Na Pearsana[athraigh | edit source]

Macbeth - Póstaer t.1884
  • Duncan - Rí na hAlban.
  • Malcolm - an mac is sine ag Duncan.
  • Donalbain - an mac is óige ag Duncan.
  • Macbeth - ginearál in arm an Rí Duncan. Tá sé ina thaen ar Glamis.
  • Lady Macbeth - bean chéile Macbeth.
  • Banquo - cara le Macbeth, ginearál eile in arm an Rí Duncan.
  • Fleance - mac Banquo.
  • Macduff - an Taen ar Fhìobh.
  • Lady Macduff - bean chéile Macduff.
  • Mac Macduff.
  • Lennox - tiarna Albanach.
  • Ross - tiarna Albanach.
  • Angus - tiarna Albanach.
  • Mentieth - tiarna Albanach.
  • Caithness - tiarna Albanach.
  • Siward - Iarla na Nortumbarlainne, ginearál na bhfórsaí Sasanacha.
  • Siward Óg - mac Siward.
  • Seyton - searbhónta.
  • Hecate - príomh-bhandraoi, bandia na draíodóireachta.
  • Triúr bandraoithe
  • Triúr dúnmharfóirí
  • Timire, nó Teachtaire
  • Dochtúir Sasanach
  • Dochtúir Albanach

Leagan Gaeilge[athraigh | edit source]

Sa bhliain 1925, d'fhoilsigh an Gúm leagan Gaeilge den dráma seo. S. Labhrás Ó Súilleabháin a d'aistrigh go Gaeilge é. Ní raibh an t-aistriúchán seo ar fáil le fada, ach sa bhliain 2007, tháinig leagan nua i gcló ó Choiscéim faoin teideal Traigéide Mhic Bheatha, agus é réitithe don fhoilsiú ag Nicholas Williams (féach thíos). D'fhéach Williams le hainmneacha na gcarachtar a Ghaelú, nó i ndiaidh an iomláin, tá an scéal suite in Albain nuair a bhí i bhfad níos mó Gaeilge (nó Gàidhlig) á labhairt sa tír sin ná Béarla (nó Albainis). Ainmneacha ab ea iad na bunleaganacha féin ar féidir an bunús Gaelach a aithint orthu faoi bhréagriocht an Bhéarla. Seo mar a d'ath-Ghaelaigh Williams cuid de na hainmneacha:

  • Macbeth -> Mac Bheatha
  • Duncan -> Donnchadh
  • Malcolm -> Calum
  • Macduff -> Mac Duibh
  • Lennox -> Leamhanach
  • Banquo -> Bánchú

Naisc Sheachtracha[athraigh | edit source]