Llywelyn Fawr

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Llywelyn ab Iorwerth - Llywelyn Fawr
Prionsa na Breataine Bige, Gwynedd agus Powys Wenwynwyn

Prionsa Aberffraw agus Tiarna 'Yr Wyddfa'.

Llywelyn the Great.JPG
Llywelyn lena mhac Gruffydd agus Dafydd
Réimeas 1218–1240
Dáta breithe c. 1173
Áit bhreithe Dolwyddelan
Dáta báis 1 Aibreán,1240
Áit bháis Abaty Aberconwy
Réamhtheachtaí Dafydd ab Owain Gwynedd
Comharba Dafydd ap Llywelyn
Rítheaghlach Teach Aberffraw
Céile Y Dywysoges (''An Banphrionsa'') Siwan

Bhí Llywelyn FawrLlywelyn ab Iorwerth, (c. 1172- 11 Aibreán 1240) ina Phrionsa Gwynedd i dtuaisceart na Breataine Bige agus ar deireadh thiar ina rialóir 'de facto' ar an chuid is mó den BhreataIn Bheag. Mar thoradh ar chogaidh agus taidhleoireacht, bhí sé in ann ceannasaíocht na tíre a bhaint amach ar feadh daichead bliain.

Le linn a óige, rialaigh dhá cheann dá uncail Gwynedd, agus bhí an ríocht scoilte eatarthu, i ndiaidh seanathar Llywelyn bás a fháil, sa bhliain 1170. Bhí éileamh an-láidir ag Llywelyn bheith ina rialóir dlisteanach agus thosaigh sé feachtas chun cumhacht a bhaint amach dó féin nuair a bhí sé measartha óg. Bhí sé ina aon-rialóir ar Ghwynedd ón bhliain 1200 ar aghaidh agus sa bhliain chéanna, shocraigh sé conradh le Rí Eoin Shasana. Ina dhiaidh sin, lean caidreamh maith idir Llywelyn agus an Rí Eoin ar feadh deich mbliana. Phós sé iníon nádúrtha Eoin Joan, sa bhliain 1205, agus nuair a ghabh Eoin Gwenwynwyn ab Owain. rialóir Powys Wenwynwyn, sa bhliain 1208, thapaigh Llywelyn an deis chun Powys Wenwynwyn a nasc-ghabhadh. Sa bhliain 1210, chuaigh a chaiddreamh in olcas, agus d'ionnsaigh Eoin Gwynedd sa bhliain 1211. Bhí iachall ar llywelyn géilleadh don Rí agus a tháilte uilig taobh thoir den Abhainn Conwy a thabhairt suas, ach bhí sé in ann, i gcomhaontas le phrionsaí eile de chuid na Breataine Bige, na tailte seo a bhuachaint ar ais Thaobhaigh sé le chomhghuaillíocht na mbarúin a chur iachall ar Eoin an Magna Carta a shíniú, sa bhliain 1215. Faoin bhliain 1216, bhí cumhacht cheannasach aige ar an Bhreatain Bheag, agus é i mbun comhairle sa bhliain sin ag Aberdyfi, le tailte a chionroinnt ar an phrionsaí eile.