James Joyce

James Joyce
Joyce timpeall 1918
Dáta breithe	2 Feabhra, 1882
	Ráth Garbh, Baile Átha Cliath
Dáta báis	13 Eanáir, 1941
	Zürich, An Eilvéis
Gairm	Úrscéalaí, file, múinteoir
Seánra	Nua-aoiseachas
Céile	Nora Barnacle (1931-1941)

Dealbh Joyce i gcathair Bhaile Átha Cliath.

Scríbhneoir a rugadh i mBaile Átha Cliath in Éirinn ab ea James Augustine Aloysius Joyce (gaelaítear a ainm mar Séamus Seoige scaití ) (2 Feabhra 1882 – 13 Eanáir 1941). Ba i mBéarla a scríobh sé a chuid saothair, ach feictear ina mhórshaothair ar nós Ulysses (1922) agus Finnegans Wake (1939) go raibh an-eolas aige ar nua-theangacha na h-Eorpa, beagán Gaeilge san áireamh, chomh maith le Laidin, Gréigis, Fraincis, Spáinnis, Iodáilis agus mórán eile nach iad. Tá easaontas i measc lucht litríochta ar fheabhas chuid den scríbhneoireacht sna leabhair sin, mar go bhfuil an teanga casta, le meascán teangacha, agus mar gur i bhfoirm sruth smaointe atá cuid mhór de. Ach is cinnte go raibh an-tionchar ag an stíl sin ar údair eile, agus go bhfuil an-éacht déanta aige i gcuid dá chuid cur síos.

Is cur síos ar lá amháin i saol fhir óig an chuid is mó de Ulysses, agus ceiliúrann lucht liteartha Bhaile Átha Cliath agus a gcairde Lá Bloom (Bloomsday) ar 16 Meitheamh in ómós do laoch an leabhair, Leopold Bloom.

Chaith sé cuid mhór dá shaol san Eoraip, i bPáras na Fraince, i Zürich na hEilvéise, agus i dTrieste na hIodáile sa chuid ba mhó. Fuair sé post i mbanc sa Róimh fosta ach b'fhuath leis an chathair úd agus phill seisean agus a theaghlach go Trieste i ndiaidh tamaill ghairid. B'as Gaillimh a bhean, Nora Barnacle. Bhí iníon agus mac acu. Ghoill an glácóma air, agus é ag druidim le deireadh a shaoil ach go háirithe, agus bhí an-deacracht aige léamh profaí a dhéanamh ar a chuid leabhar.

Fuair sé bás i Zürich nuair a tháinig cóma air i ndiaidh obráid ar othras bréifneach.

Saothair

I measc saothair James Joyce tá:

• Chamber Music (1907)
• Dubliners (1914)
• Exiles (1915)
• A Portrait of the Artist as a Young Man (1916)
• Ulysses (1922)
• Pomes Penyeach (1927)
• Finnegans Wake (1939)

Féach freisin ar

• Litríocht
• Litríocht i Sasana
• Litríocht in Éirinn
• Ficsean in Éirinn

Naisc sheachtracha

• Sliochtaí de chuid James Joyce
• Saothair ar an Idirlíon a scríobh James Joyce
• Ceol sna saothair a rinne James Joyce
• James Joyce, saoránach Phula
• Eolas faoin saol a chaith James Joyce, tuairiscí ó lucht a chomhaimsire srl.