Gaelscoil

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Bunscoil

Scoil lasmuigh de Ghaeltacht na hÉireann nó na hAlban ina n-úsáidtear Gaeilge mar mheán teagaisc í Gaelscoil, agus i bhformhór na gcásanna bíonn páistí den dá inscne ag freastal uirthi. Ós rud é gurb í an Ghaeilge an phríomhtheanga, foghlaimíonn na daltaí go mear agus go líofa í agus bíonn siad dátheangach laistigh de chúpla bliain. Anuas air sin, léiríonn suirbhéanna éagsúla go mbíonn caighdeán oideachais níos fearr ag daltaí na scoileanna seo ná mar a bhíonn ag formhór na scoileanna in Éirinn.[1] Aithníonn teangeolaithe go bhfuil an dátheangachas ina bhuntáiste do dhaltaí, agus go gcabhraíonn sé le páistí a bheith níos fearr ag foghlaim teangacha.

Bunscoileanna is mó atá ag múineadh trí Ghaeilge ach tá fás ag teacht de réir a chéile ar líon na meánscoileanna. Bhí sé le maíomh sa bhliain 2005 go raibh gaelscolaíocht ar fáil i ngach aon chontae sa tír, nuair a bunaíodh an chéad ghaelscoil i gContae Liatroma, an t-aon chontae a raibh sí in easnamh air go dtí sin.[2] Ba é Pádraig Mac Piarais a chuir tús leis an scolaíocht dhátheangach i gColáiste Éinne ag tús an fichiú haois, agus bhí scoileanna lán-Ghaeilge ag feidhmiú ar fud Shaorstát Éireann agus na Poblachta ó shin i leith. Tháinig meath orthu tar éis gur athraigh an comhrialtas a bhí i gcumhacht ó 1973-77 na riachtanais teanga d'fhostaíocht stáit ach cuireadh tús le heagraíocht dheonach nua, GAELSCOILEANNA, chun scoileanna nua a bhunú agus tacaíocht a thabhairt dóibh. In ainneoin go leor deacrachtaí, bunaíodh a lán scoileanna nua ar fud na hÉireann. Má chuirtear gaelscolaíocht Thuaisceart Éireann san áireamh, tá 168 bunscoil agus 43 meánscoil lán-Ghaelach ag feidhmiú taobh amuigh den Ghaeltacht ag deireadh 2007, le breis is 33,000 dalta.[3]

Scoileanna lasmuigh den Ghaeltacht ina bhfuil an Ghaeilge mar phríomhtheanga teagaisc, iad na gaelscoileanna. Is í an eagraíocht GAELSCOILEANNA, a bunaíodh i 1973, a chuireann an ghaelscolaíocht chun cinn ar fud na hÉireann. Níl mórán gaelscoileanna sna Gaeltachtaí.

Bunaíodh an chéad Ghaelscoil i dTuaisceart na hÉireann sna 1970idí faoin ainm Scoil Phobal Feirste i nGaeltacht Sheoige an t-aon Ghaeltacht i dTuaisceart Éireann

Féach Freisin[athraigh | edit source]

Tagairtí[athraigh | edit source]

Naisc sheachtracha[athraigh | edit source]