Gabriel Byrne

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Gabriel Byrne
GabrielByrne07TIFF.jpg
Ainm breithe Gabriel James Byrne
Breith 12 Bealtaine, 1950
  Baile Átha Cliath
Náisiúntacht Éireannach
Gníomhach 1979 - anois
Gradaim 1 Golden Globe
Céile Ellen Barkin (1988 – 1999)

Aisteoir Éireannach a bhfuil cáil bainte amach aige go hidirnáisiúnta é Gabriel James Byrne (12 Bealtaine 1950 a rugadh é). Tá sé ina chónaí i Nua-Eabhrac i láthair na huaire. Is cainteoir líofa Gaeilge é agus bíonn iarrachtaí ar siúl aige go minic chun an teanga a chur chun cinn go poiblí agus sna meáin chumarsáide.[1]

Óige[athraigh | edit source]

Rugadh Gabriel Byrne i nDroimneach i mBaile Átha Cliath, do Dan Byrne, a bhí ina chúipéir agus d'Eileen Byrne, a bhí ina banaltra. Fuair sé a oideachas ó na Bráithre Críostaí agus chaith sé tamall i gcliarscoil nuair a bhí sé an-óg, ach d'éirigh sé aisti tar éis tamaill agus a chreideamh iomlán caillte aige. D'fhill sé ar Éirinn agus chaith sé tréimhsí i bpostanna éagsúla, go dtí gur chinn sé ar fhreastal ar an ollscoil. Bhain sé céim amach sa teangeolaíocht agus sa tseandálaíocht i UCD, áit ar éirigh leis líofacht a bhaint amach sa Ghaeilge chomh maith.[2]


A Shaol Gairmiúil[athraigh | edit source]

D'oibrigh Byrne sa seandálaíocht nuair a d'fhág sé UCD ach choinnigh sé a ghrá don teanga. Scríobh sé an chéad dráma teilifíse, Draíocht, do TG4, stáisiún teilifíse na Gaeilge nuair a thosaigh sé ag craoladh in 1996.

Sular thosaigh sé a ghairm mar aisteoir bhí neart postanna éagsúla ina measc: seandálaí, cócaire, trodaí tairbh agus muinteoir Spáinise. Thosaigh sé ag aisteoireacht agus é 29 agus chuir sé tús lena ghairm ar stáitse le Focus Theatre agus le Amharclann na Mainistreach i mBaile Átha Cliath. Ina dhiaidh sin chuaigh sé ag aisteoireacht leis an Royal ag Byrnesan agus an Royal National Theatre i Londain.

Bhain Byrne cáil amach sa sraith deireanach don chlár teilifíse The Riordans in Éirinn as a d'eascair an clár Bracken. Bhí Byrne sa phríomhpháirt. An chéad ról scannánaíochta a bhí aige ná mar King Uther Pendragon sa scannán King Arthur a léirigh John Boorman i 1981.

I láthair na huaire tá Byrne i ról Dr. Paul Weston, teirpeoir i sraith seachtainiúil mór le rá HBO In Treatment. Thug an New York Times "latest Dr. McDreamy" na teilifíse air dá ról agus bhuaigh sé an gradam Golden Globe don aisteoir ab fhearr i sraith teilifíse i 2008. Ghnóthaigh sé a chéad ainmniúchán Emmy (an príomh-aisteoir ab fhearr i sraith teilifíse) chomh maith an bhliain céanna.(B'é Byran Cranston as Breaking Bad a bhuaigh)

D'fhill sé ar an amharclannaíocht i 2008, ghlac sé ról King Arthur i Camelot le ceolfhoireann Nua Eabhrac ón 7 Bealtaine go dtí an 10 Bealtaine, ról a ghlac mórlaochra na haisteoireachta, Richard Burton agus Richard Harris leis cheana.

Beidh Byrne le feiceáil i leagan scannánaíochta d'úrscéal meitifisiceach Flann O'Brien At Swim Two Birds, áit a bheidh sé ag aisteoireacht le Colin Farrell agus Cillian Murphy. Beidh an t-aisteoir Brendan Gleeson i mbun léirithe agus tá an scannán le teacht amach i 2010. I nDeireadh Fómhair 2009, d'fhógair Gleeson dá gcuirfí deireadh le Bord Scannánaíochta na hÉireann mar a bhí i gceist ag rialtas na hÉireann go mb'fhéidir go dtitfeadh an léiriú as a chéile.

Tagairtí[athraigh | edit source]

Naisc Sheachtracha[athraigh | edit source]