Dúchan prátaí

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Phytophthora infestans
Comhartha an dúchán prátaí le feiceáil ar dhuilleog phráta
Comhartha an dúchán prátaí le feiceáil ar dhuilleog phráta
Aicmiú eolaíoch
Ríocht: Chromalveolata
Aicme: Oomycota
Ord: Peronosporales
Fine: Pythiaceae
Géineas: Phytophthora
Speiceas: P. infestans
Ainm déthéarmach
Phytophthora infestans
(Mont.) de Bary

Cionsiocair Ghorta Mhór na hÉireann sna 1840idí. Fungas Phytophthora infestans atá freagrach as an ngalar seo. Le blianta tá fungasnimh a dtugtar meitealacsail uirthi ar fáil, atá an-éifeachtach ina choinne ach é a spraeáil ar an mbarr in am cuí. Tá dhá chineál den bhunfhungas ann, A1 is A2: as Meicsiceo a d'eascair siad araon. Méadaíonn an dá chineál ar leith ar mhodh neamhghnéasach, cosúil le méadú sómach. Ach nuair a thagann siad le chéile méadaíonn siad ar mhodh gnéasach, trí leath den ábhar géiniteach a theacht ó fhireannaigh de chineál amháin is an leath eile ó bhaineannaigh den chineál eile. Tá na saghsanna a thagann as an méadú gnéasach seo an-tógálach, agus níl éifeacht ar bith ag meitealacsail orthu. Níor tháinig ach A1 go hÉirinn in 1845, ach ó thús na 1980idí tá A2, agus saghsanna atá frithsheasmhach i gcoinne na bhfungasnimheanna, ag scaipeadh ar fud an Domhain is ag déanamh ar ár mbarra prátaí. Tá an trádáil is an taisteal idirnáisiúnta ag cur leis an scaipeadh seo. Tá tionscadal idirnáisiúnta ar siúl chun teacht ar réiteach, prátaí atá frithbheartach i gcoinne an fhungais á saothrú agus, maidir leis na barra féin, córais bhainistíochta a fhorbairt chun na prátaí a chosaint níos fearr gan an iomarca nimheanna a úsáid. Ach tá deacrachtaí móra ann fós.