Ard-Chúirt (Éire)

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Éire

Déileálann Ard-Chúirt na hÉireann (Béarla: The Irish High Court) leis na cásanna sibhialta agus coiriúla is tromchúisí agus is tábhachtaí ag an gcéad chéim, agus gníomhaíonn sí freisin mar chúirt achomhairc i gcásanna sibhialta sa Chúirt Chuarda. Tá an chumhacht freisin aici cinneadh a dhéanamh cé acu an bhfuil nó nach bhfuil dlí bunreachtúil, agus athbhreithniú breithiúnach a thionscnamh ar gníomhartha an rialtais agus comhlachtaí poiblí eile.

Bunaíodh an Ard-Chúirt faoi hAirteagal 34 de Bhunreacht na hÉireann, agus deonaíonn an Bunreacht "lándlínse bhunaidh, agus cumhacht chun breith a thabhairt, i ngach ní agus ceist dlí nó fíorais cibé sibhialta nó coiriúil iad" chomh maith leis an gcumas chun a chinneadh " bail a bheith nó gan a bheith ar aon dlí áirithe ag féachaint d'fhorálacha an Bhunreachta" Is é an tUachtarán an duine a cheapann na Breithiúna.

Mar sin féin, mar a bhíonn ag beagnach gach cumhacht bhunreachtúil a bhíonn ag an Uachtarán, déantar na ceapacháin faoi réir "chomhairle an Rialtais". Go praiticiúil, ciallaíonn sé seo go n-ainmníonnn an rialtas na breithiúna agus ceadaíonn an tUachtarán iad go huathoibríoch.

Bíonn uasmhéid de 32 gnáthbhreitheamh Ard-Chúirte ann, cé go mbíonn Uachtarán na Cúirte Cuarda agus Príomh-Bhreitheamh na Cúirte Uachtaraí ina gcomhaltaí ex officio freisin. De ghnáth, éisteann breitheamh amháin cás amháin, ach is féidir le hUachtarán na hArd-Chúirte a ordú go n-éistear cás áirithe le trí breitheamh ina suí le chéile - tugtar roinnchúirt uirthi mar dhea.

Éistear gnáthchásanna i bhfoirgneamh na gCeithre Cúirteanna i mBaile Átha Cliath, cé go mbíonn an chúirt ag suí go rialta lasmuigh den phríomhchathair.

Tháinig an Breitheamh Richard Johnson i gcomharbacht ar an Breitheamh Onórach, an tUasal Joseph Finnegan mar Uachtarán na hArd-Chúirte i mí na Nollag 2006, agus tháinig an Breitheamh Onórach, an tUasal Nicholas Kearns i gcomharbacht uirthi i Mí Dheireadh Fómhair 2009 [1]. Ba í Mella Carroll an chéad bhean a sheirbheáil ar an gcúirt, sé sin idir 1980 agus 2005.

Breithiúna na hArd-Chúirte[athraigh | edit source]

  • Nicholas Kearns, Uachtarán na hArd-Chúirte
  • Vivian H. Lavan
  • Paul J.P. Carney
  • Declan Budd
  • Mary Laffoy
  • Michael Moriarty
  • Peter Kelly
  • Thomas C. Smyth
  • Kevin C. O'Higgins
  • John Quirke
  • Iarfhlaith O'Neill
  • Roderick Murphy
  • Daniel Herbert
  • Paul Butler
  • Liam McKechnie
  • Henry Abbott
  • Éamon Óg de Valera,
  • Mary Finlay Geoghegan
  • Michael Peart
  • Barry White
  • Paul Gilligan
  • Sean Ryan
  • Elizabeth Dunne
  • Michael Hanna
  • John McMenamin
  • Frank Clarke
  • Kevin Feeney
  • Brian McGovern
  • Maureen Clark
  • Peter Charleton
  • John Hedigan
  • Bryan MacMahon
  • George Birmingham
  • Mary C. Irvine
  • John A. Edwards
  • Patrick J. McCarthy
  • Garrett Sheehan
  • Daniel O'Keeffe



Tagairtí[athraigh | edit source]

  1. ^ http://www.irishtimes.com/newspaper/ireland/2009/1007/1224256099847.html