Aorta

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Aorta

Is é an t-Aorta,( ón nGréigis "aeiro", ardaigh )[1] an fuileadán is mó sa cholainn dhaonna, a éiríonn as méadailín clé an chroí agus a thógann fuil a bhfuil ocsaigin inti go gach cuid den cholainn sa chóras imshruthaithe córasach.[2] Feictear é in ainmithe eile chomh maith.

Cúrsa an aorta[athraigh | edit source]

Is iondúil go roinntear an t-aorta ina chúig chuid/roinn[3][4]:

  • An t-aorta éiritheach-an chuid idir an croí agus áirse an aorta
  • Áirse an aorta- buaic an aorta atá cosúil le "U" bun os cionn
  • An t-aorta íslitheach- an chuid den aorta ón áirse go dtí an pointe ag a roinneann sé ina artairí iliacha comónta
    • Aorta an Tóracs- an leath den aorta íslitheach os cionn na scairte
    • Aorta an abdómnain- an leath den aorta íslitheach faoi bhun na scairte

Gnéithe[athraigh | edit source]

Aorta muice díosctha ag léiriú cad as a fhágann na hartairí

Artaire leaisteach is ea an t-aorta, agus mar sin tá sé insínte go maith. Nuair a chrapann an méadailín clé le fuil a bhrú isteach san aorta, méadaíonn an t-aorta. Tugann an síneadh seo an fuinneamh poitéinsiúil a choinneoidh an brú fola i rith diastóil, mar go gcrapann an t-aorta go h-éighníomhach le linn an ama seo.

Radharc tosaigh ón tosach den chroí daonna agus é ar oscailt. Léiríonn na saighde bána gnáth-shreabhadh na fola.

Galair/Paiteolaíocht[athraigh | edit source]

  • Ainéaras Chuas Valsalva
  • Ainéaras Aortach- míotach(myotic), baictéarach (m.sh an bholgach fhrancach (an tsifilis)), siabhránach, géiniteach, bainteach le galar comhlach de chuid an chroí
    • Ainéaras Aortach Diosctha
  • Comhchaolú aortach- réamh-dhuchta, iar-dhuchta
  • Ataireóiscléaróis
  • Siondróm Marfan
  • Siondróm Ehlers-Danlos
  • Steanóis aortach
  • Tráma, mar shampla maidhm thrámach aortach, den chuid is mó bíonn siad seo tóracsach agus aimhneasach don artaire fochlabhach ar chlé, agus bíonn siad marfach go minic.

Tagairtí[athraigh | edit source]

  1. Illustrated Steadman's Dictionary, 24ú ed.
  2. Maton, Anthea (1993). Human Biology Health. Englewood Cliffs, New Jersey: Prentice Hall. ISBN 0-13-981176-1.
  3. Tortora, Gerard J: "Principles of Human W. & Karen A. Koos: Human Anatomy, second edition, page 479. Wm. C. Brown Publishing, 1994 (ISBN 0-697-12252-2)
  4. De Graaff, Van: "Human Anatomy, fifth edition", pages 548-549. WCB McGraw-Hill, 1998 (ISBN 0-697-28413-1)